Właściwości farmakodynamiczne
Alginian sodu

Właściwości farmakodynamiczne alginianu sodu

Alginian sodu należy do grupy farmakoterapeutycznej oznaczonej kodem ATC: A02BX, czyli innych leków stosowanych w chorobie wrzodowej i chorobie refluksowej przełyku. Substancja ta stanowi kluczowy składnik preparatów takich jak Gaviscon, gdzie występuje w połączeniu ze środkami zobojętniającymi kwas solny w żołądku (węglanem wapnia i wodorowęglanem sodu).¹

Mechanizm działania – bariera ochronna

Podstawowym mechanizmem działania alginianu sodu jest tworzenie fizycznej bariery ochronnej w żołądku. Po podaniu doustnym alginian sodu wchodzi w reakcję z kwasem solnym obecnym w świetle żołądka, tworząc warstwę alginianowego żelu o prawie obojętnym pH. Ta warstwa unosi się na powierzchni treści żołądkowej, co ma kluczowe znaczenie dla jej działania terapeutycznego.²³

Warstwa alginianowa powstaje bardzo szybko – w preparacie Gaviscon o smaku mięty Saszetki wykazano, że formuje się ona w ciągu 3 minut od podania. Czas działania ochronnego jest długotrwały i utrzymuje się do 4 godzin, co zapewnia skuteczne hamowanie refluksu żołądkowo-przełykowego przez dłuższy okres.⁴⁵

Działanie ochronne na przełyk

Alginian sodu wykazuje również działanie ochronne bezpośrednio w przełyku. W przypadkach zaawansowanej choroby refluksowej, gdy dochodzi do epizodów refluksu, sama warstwa alginianowego żelu, zamiast kwaśnej treści żołądkowej, może przemieścić się wstecznie do przełyku. Jest to szczególnie istotny mechanizm ochronny, ponieważ wtedy alginian wywiera działanie łagodzące bezpośrednio na błonę śluzową przełyku, zmniejszając dolegliwości związane z refluksem i zapobiegając uszkodzeniu śluzówki.⁶⁷⁸

Działanie synergistyczne z innymi składnikami

W preparatach zawierających alginian sodu, takich jak Gaviscon Duo, obserwuje się synergistyczne działanie tej substancji z węglanem wapnia i wodorowęglanem sodu. Węglan wapnia neutralizuje kwas solny w żołądku, zapewniając szybkie złagodzenie objawów niestrawności i zgagi. Działanie to ulega wzmocnieniu dzięki dodatkowi wodorowęglanu sodu, który również wykazuje właściwości zobojętniające.⁹

Całkowita zdolność do zobojętniania kwasu przy dawce 10 ml preparatu Gaviscon Duo wynosi około 10 mEqH+, co świadczy o znacznej skuteczności tego preparatu w neutralizacji nadmiaru kwasu solnego w żołądku.¹⁰

Absorpcja i farmakokinetyka

Istotną cechą alginianu sodu jest specyficzny mechanizm działania wynikający z właściwości fizycznych tej substancji. Działanie terapeutyczne nie zależy od wchłaniania do krążenia ogólnoustrojowego. Oznacza to, że alginian sodu działa miejscowo w świetle przewodu pokarmowego, tworząc barierę mechaniczną, a nie poprzez oddziaływanie ogólnoustrojowe po absorpcji.¹¹

Zastosowanie kliniczne

Alginian sodu w połączeniu z węglanem wapnia i wodorowęglanem sodu, jak w preparatach Gaviscon, znajduje zastosowanie w leczeniu objawów refluksu żołądkowo-przełykowego, takich jak zgaga, niestrawność oraz refluks związany z przepukliną rozworu przełykowego przepony. Mechanizm działania obejmujący tworzenie bariery alginianowej sprawia, że preparaty zawierające alginian sodu są szczególnie skuteczne w hamowaniu refluksu żołądkowo-przełykowego.¹²¹³

Bezpieczeństwo stosowania

Zgodnie z dostępnymi danymi klinicznymi, nie zgłoszono istotnych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania alginianu sodu, co wskazuje na dobry profil bezpieczeństwa tej substancji.¹⁴