Leki zawierające w składzie
czteroboran sodu

Czteroboran sodu, znany również jako boraks, to związek chemiczny o wzorze Na₂B₄O₇·10H₂O, stosowany w medycynie jako substancja o działaniu przeciwgrzybiczym, przeciwbakteryjnym i antyseptycznym. Mechanizm działania polega na zaburzaniu metabolizmu drobnoustrojów poprzez wpływ na enzymy oraz błony komórkowe patogenów. Dzięki swoim właściwościom znalazł zastosowanie w leczeniu infekcji grzybiczych, szczególnie kandydozy jamy ustnej oraz jako składnik preparatów odkażających.

W Polsce czteroboran sodu występuje w preparatach takich jak Borasol (roztwór do stosowania na skórę i błony śluzowe), Borax (substancja do receptury aptecznej) oraz jako składnik niektórych preparatów złożonych do płukania jamy ustnej i gardła. Jest również wykorzystywany w postaci zasypki lub maści w przypadku niektórych dermatoz oraz jako środek przeciwgrzybiczy w preparatach do pielęgnacji stóp.

Największą zaletą czterboranu sodu jest jego szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego przy stosunkowo niskiej toksyczności dla tkanek ludzkich w odpowiednich stężeniach. Skutecznie eliminuje wiele patogenów, w tym grzyby z rodzaju Candida, które są oporne na inne leki przeciwgrzybicze. Dodatkowo, rzadko wywołuje oporność drobnoustrojów, co czyni go wartościowym środkiem w długotrwałych terapiach.

Należy jednak pamiętać o potencjalnych zagrożeniach związanych ze stosowaniem czterboranu sodu. Związek ten może być toksyczny przy spożyciu doustnym w większych ilościach, powodując objawy takie jak nudności, wymioty, biegunka, a w ciężkich przypadkach zaburzenia neurologiczne. Stosowanie miejscowe w zbyt wysokich stężeniach może prowadzić do podrażnień skóry i błon śluzowych. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet w ciąży i małych dzieci, gdyż związki boru mogą wykazywać działanie teratogenne. Z tego powodu jego zastosowanie jest ograniczone głównie do preparatów do użytku zewnętrznego i pod ścisłą kontrolą stężenia.