Przedawkowanie leku Tardyferon (siarczan żelaza(II))

Przedawkowanie preparatów zawierających żelazo stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Szczególnie niebezpieczne są przypadki zatrucia u dzieci, które notowane są stosunkowo często. Ryzyko wystąpienia objawów toksycznych związane jest z dawką przyjętego pierwiastkowego żelaza – efekty toksyczne mogą pojawić się już od dawki 20 mg pierwiastkowego żelaza/kg masy ciała, natomiast dawka przekraczająca 60 mg pierwiastkowego żelaza/kg masy ciała wiąże się ze znacząco zwiększonym ryzykiem poważnych powikłań¹.

Fazy kliniczne zatrucia żelazem

Przebieg kliniczny zatrucia żelazem charakteryzuje się występowaniem pięciu wyraźnych faz, z których każda manifestuje się odmiennymi objawami i wymaga specyficznego postępowania²:

1. Faza żołądkowo-jelitowa – charakteryzuje się podrażnieniem błony śluzowej przewodu pokarmowego, objawiającym się bólem brzucha, nudnościami, wymiotami, biegunką oraz krwawieniem z przewodu pokarmowego (krwiste wymioty, obecność krwi w kale). W ciężkich przypadkach może dojść do martwicy śluzówki³.
2. Faza utajona – okres pozornej poprawy stanu klinicznego, podczas którego objawy żołądkowo-jelitowe ulegają zmniejszeniu lub całkowitemu ustąpieniu. Należy podkreślić, że ta faza nie oznacza ustąpienia zagrożenia, lecz stanowi jedynie kliniczną manifestację złożonych procesów patofizjologicznych⁴.
3. Faza układowa – manifestuje się poważnymi zaburzeniami metabolicznymi i hemodynamicznymi. Obserwuje się lukę anionową, kwasicę metaboliczną, koagulopatię oraz niestabilność hemodynamiczną (hipowolemia, niedociśnienie) ze zmniejszoną perfuzją narządów. Może prowadzić do ostrej niewydolności nerek, zaburzeń świadomości (letarg, śpiączka, często z towarzyszącymi drgawkami), a w skrajnych przypadkach do wstrząsu⁵.
4. Faza hepatotoksyczności – charakteryzuje się uszkodzeniem wątroby o różnym stopniu nasilenia, od zwiększonej aktywności aminotransferaz, poprzez koagulopatię, aż do encefalopatii wątrobowej⁶.
5. Faza późnych powikłań – po pewnym czasie od zatrucia mogą pojawić się zwężenia przewodu pokarmowego będące następstwem procesów gojenia się uszkodzeń śluzówki żołądka i jelit. Z tego powodu zaleca się monitorowanie pacjenta pod kątem wystąpienia objawów ostrzegawczych⁷.

Diagnostyka zatrucia żelazem

Rozpoznanie ostrego zatrucia żelazem opiera się przede wszystkim na obrazie klinicznym, podwyższonym stężeniu żelaza w surowicy oraz badaniu RTG jamy brzusznej, które może potwierdzić obecność tabletek zawierających żelazo w przewodzie pokarmowym⁸.

Postępowanie terapeutyczne w zatruciu żelazem

W przypadku przedawkowania preparatów żelaza należy wdrożyć leczenie tak szybko, jak to możliwe. Strategia terapeutyczna obejmuje kilka kluczowych elementów⁹:

• Leczenie objawowe – konieczna jest ścisła obserwacja stanu pacjenta. Wstrząs, odwodnienie i zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej wymagają leczenia zgodnie ze standardami postępowania w oddziałach specjalistycznych, ze szczególnym uwzględnieniem utrzymania prawidłowego oddychania, objętości krwi, równowagi wodno-elektrolitowej oraz wydalania moczu¹⁰.
• Oczyszczanie przewodu pokarmowego – może być rozważone w określonych sytuacjach klinicznych, jednak nie stanowi rutynowego postępowania. Zabieg ten powinien być przeprowadzany wyłącznie w warunkach szpitalnych. W przypadkach, gdy badanie RTG wykazuje obecność znacznej liczby tabletek lub złogów zawierających żelazo w przewodzie pokarmowym, można rozważyć płukanie całego jelita roztworem zawierającym makrogol. Procedurę należy powtarzać do momentu uzyskania przejrzystości płynu płuczącego¹¹.
• Terapia chelatująca żelazo – w zależności od stężenia żelaza w surowicy oraz nasilenia lub utrzymywania się objawów, w przypadkach ciężkiego zatrucia zaleca się zastosowanie związków chelatujących. Leczeniem z wyboru jest podanie deferoksaminy. Przed zastosowaniem tego leku należy zapoznać się z jego Charakterystyką Produktu Leczniczego¹².

Objawy przedawkowania leku Tardyferon

Należy podkreślić, że przedawkowanie preparatów zawierających żelazo, takich jak Tardyferon 80 mg, wymaga pilnej diagnostyki i leczenia w warunkach szpitalnych. Rozpoznanie opiera się na całościowej ocenie stanu klinicznego pacjenta, stężenia żelaza w surowicy oraz wyników badań obrazowych przewodu pokarmowego¹³.