system podwójno-hormonalny
System podwójno-hormonalny (bihormonal system) odnosi się do terapeutycznego podejścia w leczeniu cukrzycy typu 1, polegającego na jednoczesnym podawaniu dwóch hormonów: insuliny i glukagonu. W przeciwieństwie do standardowej terapii insulinowej, system ten naśladuje fizjologiczną regulację poziomu glukozy we krwi przez trzustkę, która w warunkach prawidłowych wydziela zarówno insulinę obniżającą poziom glukozy, jak i glukagon podwyższający jej stężenie.
Główną zaletą systemu podwójno-hormonalnego jest skuteczniejsze zapobieganie hipoglikemii – najpoważniejszemu ostremu powikłaniu insulinoterapii. Glukagon podawany w odpowiedzi na wykrycie zbyt niskiego stężenia glukozy we krwi stymuluje wątrobę do uwalniania glukozy, przeciwdziałając nadmiernemu spadkowi glikemii. Jednocześnie insulina podawana jest w celu obniżenia zbyt wysokich poziomów glukozy.
Technologicznie system podwójno-hormonalny realizowany jest najczęściej w formie zaawansowanej sztucznej trzustki (artificial pancreas), składającej się z ciągłego monitoringu glikemii, algorytmu sterującego oraz dwóch pomp infuzyjnych – jednej do podawania insuliny, drugiej do glukagonu. Badania kliniczne wykazują, że systemy te zapewniają lepszą kontrolę glikemii z mniejszym ryzykiem hipoglikemii w porównaniu do systemów jednohormononalnych (wykorzystujących tylko insulinę).
Wyzwaniami w rozpowszechnieniu systemów podwójno-hormonalnych pozostają: stabilność preparatów glukagonu, konieczność noszenia dwóch pomp, złożoność algorytmów sterujących oraz wyższe koszty terapii. Mimo to, podejście to stanowi obiecujący kierunek w dążeniu do stworzenia w pełni zautomatyzowanych systemów kontroli glikemii dla osób z cukrzycą typu 1.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Cukrzyca – Zapobieganie i profilaktyka
Ciągły monitoring glikemii (CGM) oraz systemy hybrydowej pętli zamkniętej (HCL) zrewolucjonizowały leczenie cukrzycy typu 1, oferując znaczną poprawę kontroli glikemii, zwiększenie czasu spędzanego w docelowym zakresie glikemii (TIR) oraz redukcję poziomu HbA1c o 0,3-2,1% (3-23 mmol/mol). Systemy HCL integrują sensor CGM, pompę insulinową i algorytm sterujący, który automatycznie dostosowuje podaż insuliny bazalnej na podstawie pomiarów glukozy co 5-15 minut, choć bolusy posiłkowe nadal wymagają ręcznego podawania. W porównaniu z terapią konwencjonalną, systemy HCL zmniejszają częstość ciężkiej hipoglikemii (0,62 vs. 0,91 przypadku na 100 pacjento-lat) oraz poprawiają jakość życia pacjentów, redukując stres i lęk przed hipoglikemią. Wytyczne NICE z 2023 roku rekomendują stosowanie systemów HCL u dzieci, młodzieży, kobiet w ciąży oraz dorosłych z HbA1c ≥ 58 mmol/mol (7,5%) lub upośledzającą hipoglikemią, pod warunkiem nadzoru zespołu wielodyscyplinarnego.
bolus korekcyjny, choroba sercowo-naczyniowa, ciągły monitoring glikemii, ciągły podskórny wlew insuliny, ciała ketonowe, ciężka hipoglikemia, cukrzyca ciążowa, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, epizod hipoglikemii, insulina bazalna, kwasica ketonowa, nefropatia, neuropatia, pompa insulinowa, powikłanie makronaczyniowe, powikłanie mikronaczyniowe, poziom HbA1c, retinopatia, stężenie glukozy, system hybrydowej pętli zamkniętej, system podwójno-hormonalny, sztuczna trzustka, wielokrotne wstrzyknięcia insuliny, zaawansowany system hybrydowej pętli zamkniętej, zautomatyzowany system podawania insuliny, zespół wielodyscyplinarny