Właściwości farmakodynamiczne leku Protrimil

Protrimil zawiera trimetazydynę dichlorowodorek, substancję czynną należącą do grupy farmakoterapeutycznej: inne leki stosowane w chorobach serca, kod ATC: C01EB15. Preparat dostępny jest w postaci tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu zawierających 35 mg substancji czynnej.¹

Mechanizm działania trimetazydyny

Trimetazydyna wykazuje działanie cytoprotekcyjne, zapobiegając zmniejszeniu stężenia wewnątrzkomórkowego ATP. Zachowuje ona metabolizm energetyczny w komórkach narażonych na niedotlenienie i niedokrwienie, co przekłada się na prawidłowe funkcjonowanie pompy jonowej i przezbłonowy napływ jonów sodu i potasu. Dzięki temu mechanizmowi możliwe jest utrzymanie homeostazy komórkowej. Działanie to jest obserwowane głównie w mięśniu sercowym oraz narządach neurosensorycznych, przy czym nie wykazano jednoczesnego wpływu na parametry hemodynamiczne ani innych działań na naczynia krwionośne.²

Na poziomie komórkowym trimetazydyna działa poprzez hamowanie β-oksydacji kwasów tłuszczowych. Mechanizm ten polega na blokowaniu tiolazy długołańcuchowego 3-ketoacylokoenzymu A, co prowadzi do nasilenia utleniania glukozy. W warunkach niedokrwienia komórkowego energia pozyskiwana z utleniania glukozy wymaga mniejszego zużycia tlenu niż w procesie β-oksydacji kwasów tłuszczowych. Nasilenie wykorzystania glukozy jako substratu energetycznego optymalizuje procesy metaboliczne w komórkach, co umożliwia utrzymanie ich prawidłowego funkcjonowania podczas niedokrwienia.³

Działanie przeciwniedokrwienne

U pacjentów z chorobą niedokrwienną serca trimetazydyna działa jako czynnik metaboliczny, który zachowuje w mięśniu sercowym wewnątrzkomórkowe stężenie wysokoenergetycznych fosforanów. Istotne jest to, że działanie przeciwniedokrwienne leku jest osiągane bez równoczesnego wpływu na parametry hemodynamiczne organizmu.⁴

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania kliniczne potwierdziły zarówno skuteczność, jak i bezpieczeństwo stosowania trimetazydyny w leczeniu pacjentów z przewlekłą dławicą piersiową. Substancja ta wykazuje właściwości terapeutyczne zarówno w monoterapii, jak i w przypadkach, gdy efekt leczniczy innych produktów przeciwniedokrwiennych jest niewystarczający.⁵

Badanie TRIMPOL-II

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu kontrolowanym placebo TRIMPOL-II, w którym wzięło udział 426 pacjentów, trimetazydyna (w dawce 60 mg na dobę) była podawana w skojarzeniu z metoprololem (w dawce 100 mg na dobę – 50 mg dwa razy na dobę) przez okres 12 tygodni. Wyniki badania wykazały znaczącą statystycznie poprawę w porównaniu z placebo zarówno w zakresie parametrów elektrokardiograficznej próby wysiłkowej, jak i objawów klinicznych:⁶

• Wydłużenie całkowitego czasu trwania wysiłku – o 20,1 s (p=0,023)⁷
• Zwiększenie całkowitej wartości wykonanej pracy – o 0,54 METs (p=0,001)⁸
• Wydłużenie czasu do obniżenia odcinka ST o 1 mm – o 33,4 s (p=0,003)⁹
• Wydłużenie czasu do wystąpienia bólu dławicowego – o 33,9 s (p<0,001)¹⁰
• Zmniejszenie częstości bólów dławicowych – o 0,73 na tydzień (p=0,014)¹¹
• Zmniejszenie konieczności przyjmowania krótko działających azotanów – o 0,63 na tydzień (p=0,032)¹²

Co istotne, uzyskane efekty terapeutyczne nie wiązały się z wpływem na parametry hemodynamiczne organizmu.¹³

Badanie Sellier

W kolejnym randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu kontrolowanym placebo (badanie Sellier) uczestniczyło 223 pacjentów. Badani otrzymywali 35 mg trimetazydyny dichlorowodorku w tabletce o zmodyfikowanym uwalnianiu (dwa razy na dobę) w skojarzeniu z atenololem w dawce 50 mg (raz na dobę) przez okres 8 tygodni. Po 12 godzinach od przyjęcia leku zaobserwowano w podgrupie 173 pacjentów znaczące statystycznie wydłużenie czasu do obniżenia odcinka ST o 1 mm podczas próby wysiłkowej – o 34,4 s (p=0,03) w porównaniu z placebo.¹⁴

Stwierdzono również znaczącą różnicę w odniesieniu do czasu do wystąpienia bólu dławicowego (p=0,049). Nie zaobserwowano natomiast istotnych różnic między grupami w zakresie innych wtórnych punktów końcowych, takich jak całkowity czas trwania wysiłku, całkowita wartość wykonanej pracy oraz kliniczne punkty końcowe.¹⁵

Badanie Vasco

Trzecie z analizowanych badań – randomizowane, podwójnie zaślepione badanie Vasco – trwało trzy miesiące i objęło 1962 pacjentów. W ramach tego badania oceniano skuteczność trimetazydyny podawanej w dwóch różnych dawkach: 70 mg na dobę oraz 140 mg na dobę, w skojarzeniu z atenololem w dawce 50 mg na dobę, w porównaniu z placebo.¹⁶

Analiza wyników w całej populacji badania, składającej się zarówno z pacjentów bez objawów, jak i z pacjentów objawowych, nie wykazała korzyści ze stosowania trimetazydyny w odniesieniu do punktów końcowych ergometrycznych (całkowity czas trwania wysiłku, czas do obniżenia odcinka ST o 1 mm oraz czas do wystąpienia bólu dławicowego) ani klinicznych.¹⁷

Jednakże w przeprowadzonej post-hoc analizie podgrupy 1574 pacjentów z objawami, podawanie trimetazydyny dichlorowodorku w dawce 140 mg doprowadziło do znaczącego wydłużenia całkowitego czasu trwania wysiłku (+23,8 s w porównaniu z +13,1 s w grupie placebo; p=0,001) oraz czasu do wystąpienia bólu dławicowego (+46,3 s w porównaniu z +32,5 s w grupie placebo; p=0,005).¹⁸