Właściwości farmakokinetyczne pentazocyny

Pentazocinum WZF w postaci roztworu do wstrzykiwań zawierającego 30 mg/ml pentazocyny charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który determinuje jego skuteczność kliniczną w leczeniu bólu. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące właściwości farmakokinetycznych tego produktu leczniczego.¹

Początek i czas działania

Szybkość wystąpienia efektu terapeutycznego pentazocyny zależy od drogi podania leku:

• Podanie dożylne – działanie pojawia się w ciągu 2-3 minut
• Podanie domięśniowe i podskórne – działanie pojawia się w ciągu 10-20 minut

Czas działania przeciwbólowego pentazocyny, niezależnie od drogi podania, wynosi od 3 do 5 godzin.²

Wiązanie z białkami osocza

Pentazocyna wykazuje umiarkowane wiązanie z białkami osocza na poziomie około 63%, z zakresem od 50% do 70%. Co istotne, lek wiąże się również z upostaciowanymi składnikami krwi, co może wpływać na jego biodostępność i dystrybucję w organizmie.³

Dystrybucja w organizmie

Pentazocyna charakteryzuje się zdolnością do przenikania przez istotne bariery biologiczne:

• Przechodzi przez łożysko – co ma znaczenie w przypadku stosowania u kobiet w ciąży
• Przenika przez barierę krew-mózg – co jest niezbędne dla działania przeciwbólowego

Badania wykazały, że stężenia pentazocyny w płynie mózgowo-rdzeniowym stanowią 30-50% stężeń oznaczanych w osoczu.⁴

Stężenia w surowicy i korelacja z efektem przeciwbólowym

Istnieje wyraźna korelacja między stężeniem pentazocyny w surowicy krwi a jej działaniem przeciwbólowym. Po podaniu dożylnym 45 mg pentazocyny maksymalne stężenie w surowicy mieści się w zakresie od 0,106 do 0,243 μg/ml i jest osiągane w ciągu 15-60 minut od podania. Okres półtrwania pentazocyny w surowicy wynosi od 2 do 5 godzin.⁵

Metabolizm

Pentazocyna podlega głównie metabolizmowi wątrobowemu, przy czym szybkość biotransformacji wykazuje znaczną zmienność międzyosobniczą, co może tłumaczyć obserwowane różnice w działaniu przeciwbólowym u poszczególnych pacjentów. Główne szlaki metaboliczne pentazocyny obejmują:

• Glukuronizację w grupie hydroksylowej pierścienia aromatycznego
• Utlenianie przy końcowym węglu łańcucha bocznego

Warto podkreślić, że wszystkie metabolity pentazocyny są nieaktywne farmakologicznie.⁶

Istotnym czynnikiem wpływającym na metabolizm pentazocyny jest palenie tytoniu. U osób palących obserwuje się szybszą metabolizację leku w wyniku indukcji enzymatycznej, co może prowadzić do konieczności modyfikacji dawkowania.⁷

Wydalanie

Pentazocyna jest wydalana głównie przez nerki, przy czym większość podanej dawki ulega eliminacji w ciągu pierwszych 12 godzin. Tylko niewielka część leku jest wydalana w postaci niezmienionej. Z kałem wydala się jedynie od 0,1% do 2% dawki.⁸

Badania nad eliminacją pentazocyny po podaniu doustnym 50 mg wykazały, że w ciągu 24 godzin z moczem wydala się 61,5% podanej dawki, z czego:

• 9,5% w postaci niezmienionej pentazocyny
• Pozostała część w postaci metabolitów – alkoholu i kwasu karboksylowego

Metabolity są częściowo wydalane w postaci sprzężonej.⁹

W jednym z przeprowadzonych badań ustalono, że ilość glukuronianu O-pentazocyny stanowiła 28% podanej dawki, co wskazuje na istotne znaczenie glukuronidacji w procesie metabolizmu tego leku.¹⁰

Tabela właściwości farmakokinetycznych pentazocyny