Leki zawierające w składzie
pentazocyna

Pentazocyna to opioidowy lek przeciwbólowy o mieszanym mechanizmie działania – jest częściowym agonistą receptorów opioidowych μ oraz agonistą receptorów κ i σ. Działa przeciwbólowo poprzez hamowanie transmisji bodźców bólowych w ośrodkowym układzie nerwowym. W przeciwieństwie do czystych agonistów opioidowych, pentazocyna wykazuje efekt pułapowy, co oznacza, że po przekroczeniu pewnej dawki nie obserwuje się dalszego nasilenia działania przeciwbólowego.

W Polsce pentazocyna występuje w preparatach takich jak Fortral (tabletki i roztwór do wstrzykiwań). Jest stosowana w leczeniu bólu o nasileniu umiarkowanym do silnego, szczególnie w bólach ostrych, pourazowych, pooperacyjnych oraz przy zabiegach diagnostycznych. Ze względu na swój profil farmakologiczny, pentazocyna jest często klasyfikowana jako opioid o słabszym działaniu niż morfina.

Główną zaletą pentazocyny jest niższe ryzyko depresji oddechowej w porównaniu z czystymi agonistami opioidowymi oraz mniejszy potencjał uzależniający. Dzięki swojemu dualnemu mechanizmowi działania może być skuteczna w niektórych typach bólu, gdzie inne opioidy zawodzą. Ponadto, ze względu na efekt pułapowy, istnieje mniejsze ryzyko przedawkowania ze skutkiem śmiertelnym.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem pentazocyny obejmują możliwość wystąpienia objawów odstawiennych u pacjentów uzależnionych od opioidów, ponieważ jako częściowy antagonista może wywołać zespół abstynencyjny. Inne działania niepożądane to: nudności, wymioty, zawroty głowy, sedacja, zaparcia oraz zaburzenia psychiczne (dysforia, halucynacje). Długotrwałe stosowanie może prowadzić do uzależnienia, choć ryzyko jest niższe niż w przypadku morfiny. Ze względu na potencjał nadużywania, pentazocyna jest w Polsce lekiem kontrolowanym, wydawanym z przepisu lekarza na receptę Rpw.