Specjalne ostrzeżenia
MST Continus

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania MST Continus

Produkt leczniczy MST Continus (siarczan morfiny) w tabletkach powlekanych o zmodyfikowanym uwalnianiu wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania tego leku, z uwzględnieniem wszystkich niezbędnych środków ostrożności.¹

Przeciwwskazania i ograniczenia stosowania

Stosowanie MST Continus nie jest zalecane w następujących przypadkach:

• U pacjentów przed operacją oraz przez 24 godziny po operacji
• U pacjentów w wieku poniżej 12 lat
• U dzieci i młodzieży powyżej 12 lat w leczeniu bólu pooperacyjnego²

Szczególna ostrożność i zmniejszenie dawki

Należy zachować szczególną ostrożność i w razie konieczności zmniejszyć dawkę MST Continus u pacjentów z następującymi stanami:³

• Uzależnienie od opioidów – pacjenci z historią uzależnienia wymagają szczególnego monitorowania
• Psychiczne uzależnienie od leków, substancji psychotropowych i/lub alkoholu
• Zaburzenia związane z używaniem opioidów (OUD, ang. Opioid Use Disorder)
• Delirium tremens – zespół abstynencyjny może nasilać objawy
• Zaburzenia oddechowe – ciężkie zaburzenia czynności ośrodka oddechowego i czynności płuc
• Depresja oddechowa – podstawowe ryzyko związane z terapią opioidami
• Ciężka postać serca płucnego
• Centralny bezdech senny
• Urazy głowy, zmiany śródczaszkowe lub podwyższone ciśnienie śródczaszkowe
• Zaburzenia świadomości o nieznanym pochodzeniu
• Niedociśnienie tętnicze związane z hipowolemią
• Przerost gruczołu krokowego z zaleganiem moczu w pęcherzu (ryzyko rozerwania pęcherza)
• Zwężenie cewki moczowej
• Kolka nerkowa
• Ciężkie zaburzenia czynności nerek
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby
• Zaburzenia czynności dróg żółciowych
• Zapalenie trzustki
• Nieswoiste zapalenie jelit
• Niedoczynność tarczycy
• Niewydolność kory nadnerczy
• Guz chromochłonny
• Padaczka lub zwiększona skłonność do drgawek
• Pacjenci w podeszłym wieku
• Jednoczesne stosowanie inhibitorów MAO i okres 2 tygodni od zaprzestania stosowania inhibitorów MAO
• Jednoczesne podawanie leków hamujących czynność ośrodkowego układu nerwowego
• Zaparcia⁴

Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że dzieci i osoby w podeszłym wieku wykazują większą wrażliwość na morfinę. Nie wolno stosować wysokich dawek morfiny od razu na początku kuracji, bez wcześniejszego stopniowego podawania małych dawek.⁵

Depresja oddechowa

Depresja ośrodka układu oddechowego stanowi pierwotne ryzyko w przypadku przedawkowania opioidów. Należy uważnie obserwować, czy u pacjenta nie występują objawy związane z depresją oddechową i nadmierne uspokojenie. Zdecydowanie zaleca się poinformowanie pacjentów i ich opiekunów o możliwości wystąpienia takich objawów.⁶

Zaburzenia oddychania podczas snu

MST Continus może powodować zaburzenia oddychania podczas snu, takie jak centralny bezdech senny (przerwy w oddychaniu podczas snu CBS, ang. central sleep apnoea) oraz hipoksemię (niski poziom tlenu we krwi). Objawy mogą obejmować:

• Przerwy w oddychaniu podczas snu
• Nocne przebudzenia z powodu duszności
• Trudności w utrzymaniu snu
• Nadmierną senność w ciągu dnia

Jeśli pacjent lub inna osoba zauważy te objawy, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki. Stosowanie opioidów zwiększa ryzyko wystąpienia CBS w stopniu zależnym od dawki. Opioidy mogą również powodować pogorszenie istniejącego wcześniej bezdechu sennego. U pacjentów, u których występuje CBS, należy rozważyć zmniejszenie całkowitej dawki dobowej opioidu.⁷

Ciężkie skórne działania niepożądane

W związku z leczeniem morfiną notowano występowanie ostrej uogólnionej osutki krostkowej (AGEP, ang. acute generalized exanthematous pustulosis), która może stanowić zagrożenie życia lub prowadzić do zgonu. Większość tych reakcji występowała w ciągu pierwszych 10 dni leczenia. Pacjenta należy poinformować o objawach podmiotowych i przedmiotowych AGEP i doradzić, aby zgłosił się do lekarza, jeśli wystąpią u niego takie objawy.

Jeśli wystąpią przedmiotowe i podmiotowe objawy wskazujące na AGEP, należy natychmiast przerwać stosowanie morfiny i rozważyć inne leczenie.⁸

Zaburzenia czynności wątroby i dróg żółciowych

Morfina może powodować zaburzenia czynności wątroby i skurcz zwieracza Oddiego, co prowadzi do zwiększenia ciśnienia w drogach żółciowych i ryzyka objawów dotyczących dróg żółciowych oraz zapalenia trzustki. Ze względu na wywoływanie skurczu zwieraczy, morfina może prowadzić również do występowania napadów kolki żółciowej lub nerkowej.⁹

Morfinę należy ostrożnie stosować po zabiegach chirurgicznych szczególnie w obrębie dróg żółciowych oraz u pacjentów z ostrym zapaleniem trzustki.¹⁰

Ryzyko związane z jednoczesnym stosowaniem leków uspokajających

Należy zachować ostrożność stosując morfinę jednocześnie z lekami hamującymi czynność ośrodkowego układu nerwowego. Jednoczesne stosowanie leku MST Continus i leków uspokajających, np. benzodiazepin lub leków pochodnych, może prowadzić do wystąpienia:

• Nadmiernego uspokojenia
• Depresji oddechowej
• Śpiączki
• Śmierci

Z tego względu leczenie skojarzone z takimi lekami uspokajającymi należy stosować wyłącznie u pacjentów, u których nie są dostępne alternatywne metody leczenia. Jeśli zostanie podjęta decyzja o stosowaniu leku MST Continus w skojarzeniu z lekami uspokajającymi, należy podać najmniejszą skuteczną dawkę, a czas leczenia powinien być możliwie jak najkrótszy. Należy uważnie obserwować, czy u pacjenta nie występują objawy związane z depresją oddechową i nadmierne uspokojenie.¹¹

Zaburzenia związane z używaniem opioidów (nadużywanie i uzależnienie)

W wyniku wielokrotnego podawania opioidów, takich jak MST Continus, może rozwinąć się tolerancja oraz uzależnienie fizyczne i (lub) psychiczne. Wielokrotne stosowanie produktu MST Continus może prowadzić do wystąpienia zaburzeń związanych z używaniem opioidów (OUD, ang. Opioid Use Disorder). Większa dawka i dłuższy czas leczenia opioidami mogą zwiększyć ryzyko wystąpienia OUD.¹²

Nadużywanie lub celowe niewłaściwe stosowanie produktu MST Continus może prowadzić do przedawkowania i (lub) zgonu. Ryzyko OUD jest zwiększone u pacjentów:

• U których w wywiadzie osobistym lub rodzinnym (rodzice lub rodzeństwo) stwierdzono zaburzenia spowodowane nadużywaniem substancji psychoaktywnych (w tym alkoholu)
• U osób używających obecnie wyrobów tytoniowych
• U pacjentów z innymi zaburzeniami psychicznymi w wywiadzie (np. z ciężką depresją, zaburzeniami lękowymi lub zaburzeniami osobowości)¹³

Przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia produktem MST Continus należy uzgodnić z pacjentem cele leczenia i plan przerwania leczenia. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia należy również informować pacjenta o ryzyku i objawach OUD. Pacjentowi należy doradzić, aby zgłosił się do lekarza prowadzącego, jeśli takie objawy u niego wystąpią.¹⁴

Konieczna jest obserwacja, czy u pacjenta nie występują objawy zachowań związanych z aktywnym poszukiwaniem leku (np. zbyt wczesne prośby o uzupełnianie zapasu leku). Postępowanie to obejmuje przegląd stosowanych równocześnie opioidów i leków psychoaktywnych (takich jak benzodiazepiny). U pacjentów z przedmiotowymi i podmiotowymi objawami OUD należy rozważyć konsultację ze specjalistą od uzależnień.¹⁵

Ostry zespół klatki piersiowej u pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową

Ze względu na możliwe powiązanie między ostrym zespołem klatki piersiowej (ACS, ang. acute chest syndrome) a podawaniem morfiny pacjentom z niedokrwistością sierpowatokrwinkową otrzymującym morfinę w czasie kryzysu naczyniowo-okluzyjnego, należy uważnie obserwować, czy nie występują u nich objawy ostrego zespołu klatki piersiowej.¹⁶

Inne ostrzeżenia i środki ostrożności

Należy zachować szczególną ostrożność, jeśli podejrzewa się możliwość wystąpienia niedrożności porażennej jelit i przerwać stosowanie w przypadku wystąpienia tego porażenia.¹⁷

U pacjentów z epilepsją w wywiadzie, morfina może obniżać próg drgawkowy.¹⁸

Morfina powoduje zaparcia. Z chwilą rozpoczęcia leczenia należy jednocześnie prowadzić profilaktykę zaparć.¹⁹

Interakcje z innymi lekami

Doustna terapia przeciwpłytkowa inhibitorem P2Y12: W pierwszym dniu leczenia skojarzonego inhibitorem P2Y12 i morfiną obserwowano zmniejszenie skuteczności leczenia inhibitorem P2Y12.²⁰

Inhibitory monoaminooksydazy (MAOIs): Morfinę należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów przyjmujących jednocześnie inhibitory MAO lub w okresie 2 tygodni od zaprzestania stosowania inhibitorów MAO.²¹

Podanie dożylnie postaci doustnej może wywoływać ciężkie działania niepożądane.²²

Jednoczesne picie alkoholu i stosowanie produktu MST Continus może nasilać działania niepożądane produktu MST Continus; należy unikać równoczesnego przyjmowania.²³

Ryfampicyna może zmniejszać stężenie morfiny w osoczu. Należy obserwować działanie przeciwbólowe morfiny oraz odpowiednio dostosować dawkowanie morfiny w trakcie i po zakończeniu leczenia ryfampicyną.²⁴

Wpływ na układ hormonalny

Opioidy mogą wpływać na funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i osi podwzgórze-przysadka-gonady. Objawy obejmują m.in. wzrost stężenia prolaktyny, a także obniżenie poziomu kortyzolu i testosteronu w surowicy. Zmiany te mogą prowadzić do wystąpienia objawów klinicznych.²⁵

Niewydolność nadnerczy: Opioidowe leki przeciwbólowe mogą spowodować nieodwracalną niewydolność nadnerczy i konieczność obserwowania pacjenta oraz zastosowania terapii zastępczej glikokortykosteroidami. Objawy niewydolności nadnerczy mogą obejmować np. nudności, wymioty, utratę apetytu, zmęczenie, osłabienie, zawroty głowy lub niskie ciśnienie krwi.²⁶

U pacjentów z niewydolnością kory nadnerczy (np. choroba Addisona) należy kontrolować stężenie kortyzolu w osoczu krwi, i jeśli to konieczne, prowadzić substytucję kortykosteroidów.²⁷

Zmniejszone wydzielanie hormonów płciowych i zwiększone wydzielanie prolaktyny: Długotrwałe stosowanie opioidowych leków przeciwbólowych może wiązać się ze zmniejszeniem wydzielania hormonów płciowych i zwiększeniem wydzielania prolaktyny. Objawy obejmują zmniejszenie popędu seksualnego, impotencję lub brak miesiączki.²⁸

Tolerancja i hiperalgezja

Długotrwałe stosowanie produktu może prowadzić do rozwoju tolerancji na lek powodując konieczność zastosowania stopniowo coraz większych dawek morfiny w celu utrzymania kontroli nad bólem.²⁹

U pacjentów może wystąpić zjawisko hiperalgezji, która nie ustępuje po zwiększeniu dawki produktu MST Continus, szczególnie u pacjentów dotychczas leczonych dużymi dawkami. Konieczne może być zmniejszenie dawki siarczanu morfiny lub zmiana produktu na inny opioid.³⁰

Szczególne sytuacje kliniczne

Pacjentom, którzy mają być poddani chordotomii lub innemu zabiegowi zniesienia czucia bólu, nie należy podawać produktu MST Continus na 12 godzin przed zabiegiem.³¹

Nie zaleca się podawania produktu MST Continus w okresie okołooperacyjnym ani w ciągu 24 godzin po przeprowadzeniu zabiegu operacyjnego.³²

Prawidłowe przyjmowanie leku

Tabletki należy połykać w całości. Nie wolno ich dzielić, gryźć, żuć i kruszyć.³³

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Produkty MST Continus o mocach 10, 30 i 60 mg zawierają laktozę. Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, nie powinni przyjmować ww. produktów.³⁴

Produkty MST Continus o mocach 30 mg oraz 60 mg zawierają barwnik żółcień pomarańczową (E 110), która może wywoływać reakcje alergiczne.³⁵