Specjalne ostrzeżenia
Midazolam Baxter

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania midazolamu

Midazolam powinien być podawany wyłącznie przez doświadczonych lekarzy w placówkach medycznych odpowiednio wyposażonych w sprzęt do monitorowania i wspomagania funkcji oddechowych i krążeniowych. Personel medyczny powinien być przeszkolony w rozpoznawaniu i leczeniu potencjalnych zdarzeń niepożądanych, włączając umiejętność prowadzenia resuscytacji oddechowo-krążeniowej.¹

Ryzyko ciężkich zdarzeń niepożądanych dotyczących układu oddechowego i krążeniowego

Podczas stosowania midazolamu raportowano występowanie ciężkich zdarzeń niepożądanych dotyczących układu oddechowego i krążeniowego, obejmujących depresję oddechową, bezdech, zatrzymanie oddechu oraz zatrzymanie krążenia. Ryzyko wystąpienia tych zagrażających życiu powikłań znacząco wzrasta przy zbyt szybkim podaniu leku drogą dożylną lub zastosowaniu dużych dawek.²

Pacjenci z zaburzeniami czynności układu oddechowego

Szczególnej ostrożności wymaga stosowanie sedacji płytkiej u pacjentów z zaburzeniami czynności układu oddechowego. Funkcje życiowe u tych pacjentów powinny być dokładnie monitorowane w trakcie podawania leku.³

Specjalne grupy populacji

Niemowlęta poniżej 6 miesięcy

Niemowlęta w wieku poniżej 6 miesięcy wykazują szczególną podatność na zmniejszenie drożności dróg oddechowych i hipowentylację. W tej grupie wiekowej kluczowe znaczenie ma stopniowe zwiększanie dawki małymi porcjami aż do osiągnięcia pożądanego efektu klinicznego. Wymagane jest również ścisłe monitorowanie parametrów oddechowych, w tym częstości oddechów i saturacji.⁴

W populacji niemowląt poniżej 6 miesięcy midazolam może być stosowany do sedacji wyłącznie na oddziałach intensywnej opieki medycznej.⁵

Wcześniaki i noworodki

U wcześniaków i noworodków bez cech wcześniactwa istnieje zwiększone ryzyko bezdechu, dlatego zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas ich sedacji, zwłaszcza gdy pacjenci nie są zaintubowani. Niezbędne jest dokładne monitorowanie częstości oddechów i poziomu saturacji.⁶

U noworodków należy bezwzględnie unikać szybkiego wstrzykiwania leku. Ta grupa wiekowa charakteryzuje się zmniejszoną i/lub niedojrzałą czynnością narządów, co powoduje zwiększoną podatność na zbyt silne i/lub przedłużone działanie midazolamu.⁷

U niestabilnych krążeniowo dzieci obserwowano zdarzenia niepożądane dotyczące układu krążenia, dlatego w tej populacji pacjentów należy unikać szybkiego podawania dożylnego midazolamu.⁸

Grupy wysokiego ryzyka

Szczególną ostrożność należy zachować przy podawaniu midazolamu następującym grupom pacjentów wysokiego ryzyka:⁹

• dorośli powyżej 60 lat¹⁰
• pacjenci przewlekle chorzy lub osłabieni, w tym:¹¹
  • pacjenci z przewlekłą niewydolnością oddechową¹²
  • pacjenci z przewlekłą niewydolnością nerek¹³
  • pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby (benzodiazepiny mogą przyspieszać lub nasilać encefalopatię u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby)¹⁴
  • pacjenci z zaburzeniami czynności serca¹⁵
• dzieci, zwłaszcza niestabilne krążeniowo¹⁶

Pacjenci należący do wymienionych grup wysokiego ryzyka wymagają stosowania mniejszych dawek oraz ciągłego monitorowania pod kątem wczesnych objawów zaburzenia czynności życiowych.¹⁷

Pacjenci z miastenią

U pacjentów z miastenią należy zachować szczególną ostrożność, podobnie jak w przypadku innych substancji mogących wywoływać depresję ośrodkowego układu nerwowego i/lub zwiotczenie mięśni szkieletowych.¹⁸

Tolerancja i uzależnienie

Podczas długotrwałej sedacji pacjentów na oddziale intensywnej opieki medycznej (OIOM) istnieje ryzyko zmniejszenia skuteczności midazolamu i rozwoju fizycznego uzależnienia.¹⁹

Ryzyko rozwoju uzależnienia wzrasta wraz z:²⁰

• zwiększaniem dawki
• wydłużaniem czasu stosowania
• występowaniem w wywiadzie nadużywania alkoholu i/lub leków

Objawy odstawienia

U pacjentów, u których rozwinęło się fizyczne uzależnienie podczas długotrwałego stosowania midazolamu, nagłe zaprzestanie podawania leku może wywołać objawy odstawienia, takie jak:²¹

• ból głowy
• bóle mięśni
• objawy lękowe
• napięcie
• niepokój psychoruchowy
• dezorientacja
• drażliwość
• bezsenność z odbicia
• zmiany nastroju
• omamy
• drgawki

Ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia objawów odstawienia po nagłym przerwaniu leczenia, zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki.²²

Niepamięć następcza

Midazolam wywołuje niepamięć następczą, której czas trwania jest proporcjonalny do zastosowanej dawki. Jest to efekt często pożądany przed lub w trakcie zabiegów chirurgicznych i diagnostycznych, jednak przedłużająca się niepamięć może stanowić problem, szczególnie u pacjentów ambulatoryjnych, którzy planują szybki powrót do domu.²³

Reakcje paradoksalne

Po podaniu midazolamu mogą wystąpić reakcje paradoksalne, w tym:²⁴

• pobudzenie psychoruchowe
• ruchy mimowolne (w tym drgawki toniczno-kloniczne i drżenie mięśniowe)
• hiperaktywność
• wrogość
• napady furii
• agresywność
• napadowe pobudzenie
• akty przemocy

Reakcje te występują częściej po zastosowaniu dużych dawek i/lub szybkim wstrzyknięciu leku. Największą częstość tych powikłań obserwuje się u dzieci i osób w podeszłym wieku. W przypadku wystąpienia takich reakcji należy rozważyć odstawienie leku.²⁵

Zmieniona eliminacja midazolamu

Na eliminację midazolamu może wpływać jednoczesne podawanie związków inaktywujących lub pobudzających CYP3A4, co może powodować konieczność dostosowania dawki leku.²⁶

Eliminacja midazolamu może być również opóźniona u pacjentów z:²⁷

• zaburzeniami czynności wątroby
• zmniejszoną pojemnością minutową serca
• u noworodków

Zespół bezdechu sennego

Midazolam należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z zespołem bezdechu sennego. Pacjenci ci wymagają regularnego monitorowania.²⁸

Interakcje z alkoholem i innymi lekami

Jednoczesne stosowanie z substancjami depresyjnie działającymi na OUN

Należy unikać jednoczesnego stosowania midazolamu z alkoholem i/lub innymi substancjami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, ponieważ może to nasilać kliniczne efekty działania midazolamu, prowadząc do ciężkiej sedacji lub klinicznie istotnej depresji oddechowej.²⁹

Jednoczesne stosowanie z lekami opioidowymi

Jednoczesne stosowanie midazolamu i leków opioidowych może powodować sedację, depresję oddechową, śpiączkę i zgon. Dlatego równoczesne przepisywanie tych leków powinno być ograniczone do pacjentów, u których alternatywne sposoby leczenia nie są możliwe.³⁰

Jeśli konieczne jest jednoczesne stosowanie midazolamu z opioidami, należy:³¹

• stosować najmniejsze skuteczne dawki
• ograniczyć czas trwania leczenia do minimum
• dokładnie monitorować pacjentów pod kątem objawów depresji oddechowej i sedacji

Zaleca się poinformowanie pacjentów i ich opiekunów o możliwych objawach depresji oddechowej i sedacji, aby umożliwić wczesne rozpoznanie tych powikłań.³²

Pacjenci z wywiadem nadużywania alkoholu lub leków

U pacjentów z dodatnim wywiadem w kierunku nadużywania alkoholu lub leków należy unikać stosowania midazolamu oraz innych benzodiazepin ze względu na zwiększone ryzyko rozwoju uzależnienia.³³

Kryteria wypisu do domu

Po otrzymaniu midazolamu pacjent może opuścić szpital lub gabinet dopiero po uzyskaniu zgody lekarza prowadzącego i wyłącznie w towarzystwie innej osoby. Zaleca się, aby pacjentowi w drodze do domu towarzyszyła druga osoba.³⁴

Monitorowanie po premedykacji

Po podaniu midazolamu w ramach premedykacji obowiązkowe jest odpowiednie monitorowanie stanu pacjenta, ponieważ wrażliwość na lek wykazuje zmienność osobniczą i mogą pojawić się objawy przedawkowania.³⁵

Informacja o substancjach pomocniczych

Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) w ampułce, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu”.³⁶