Przedawkowanie leku

Przedawkowanie paracetamolu stanowi poważny stan kliniczny, który może prowadzić do szeregu powikłań zdrowotnych, włącznie z uszkodzeniem wątroby, mogącym zakończyć się przeszczepem tego narządu lub zgonem pacjenta. W literaturze medycznej opisano również przypadki ostrego zapalenia trzustki związanego z zaburzeniami czynności wątroby (w tym ostrą niewydolnością wątroby) oraz toksycznym uszkodzeniem tego narządu w następstwie przedawkowania paracetamolu.¹

Objawy kliniczne przedawkowania

Objawy przedawkowania paracetamolu rozwijają się stopniowo i charakteryzują się specyficzną dynamiką czasową. W ciągu kilku do kilkunastu godzin od zażycia nadmiernej dawki leku pacjent może doświadczać objawów takich jak: nudności, wymioty, nadmierna potliwość, senność oraz ogólne osłabienie. Symptomy te mogą ustąpić następnego dnia, co może błędnie sugerować poprawę stanu klinicznego, podczas gdy w rzeczywistości w organizmie pacjenta rozwija się uszkodzenie wątroby.²

W kolejnej fazie zatrucia uszkodzenie wątroby manifestuje się poprzez: rozpieranie w nadbrzuszu, ponowne wystąpienie nudności oraz żółtaczkę. Ta faza zatrucia jest szczególnie niebezpieczna, ponieważ wskazuje na zaawansowany proces uszkodzenia hepatocytów.³

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku podejrzenia przedawkowania paracetamolu, nawet przy braku widocznych objawów klinicznych, pacjent powinien być niezwłocznie przewieziony do szpitala. Jest to szczególnie istotne ze względu na ryzyko opóźnionego uszkodzenia wątroby, które może rozwinąć się mimo początkowego braku objawów.⁴

W sytuacji, gdy od momentu przyjęcia paracetamolu w dawce 5 g lub większej nie upłynęła więcej niż godzina, należy sprowokować wymioty. Dodatkowo można podać 60-100 g węgla aktywnego doustnie, najlepiej rozmieszanego z wodą, co znacząco zmniejsza wchłanianie toksycznej substancji z przewodu pokarmowego.⁵

Diagnostyka i leczenie zatrucia

Kluczowym elementem diagnostyki zatrucia paracetamolem jest oznaczenie jego stężenia we krwi pacjenta. Poziom paracetamolu we krwi w stosunku do czasu, jaki upłynął od jego zażycia, stanowi wartościową wskazówkę dotyczącą konieczności oraz intensywności wdrożenia leczenia odtrutkami.⁶

W przypadku braku możliwości wykonania oznaczenia stężenia paracetamolu, a przy podejrzeniu przyjęcia dużej dawki leku, należy wdrożyć intensywne leczenie odtrutkami. Zaleca się podanie co najmniej 2,5 g metioniny oraz kontynuację leczenia w warunkach szpitalnych z zastosowaniem acetylocysteiny i/lub metioniny. Terapia ta jest najbardziej skuteczna w pierwszych 10-12 godzinach od zatrucia, choć wykazuje również korzystne działanie nawet po upływie 24 godzin od przedawkowania.⁷

Leczenie zatrucia paracetamolem powinno być prowadzone w warunkach szpitalnych, najlepiej na oddziale intensywnej terapii, gdzie możliwe jest kompleksowe monitorowanie stanu pacjenta oraz szybka interwencja w przypadku rozwoju niewydolności narządów.⁸

Objawy przedawkowania – zestawienie

Priorytetowy algorytm postępowania

1. Natychmiastowy transport pacjenta do szpitala, niezależnie od występowania objawów
2. Kontakt z ośrodkiem leczenia zatruć lub najbliższym oddziałem ratunkowym
3. W przypadku zażycia ≥5 g paracetamolu i czasu <1 godziny od spożycia: prowokacja wymiotów
4. Podanie węgla aktywnego w dawce 60-100 g doustnie (rozmieszanego z wodą)
5. Oznaczenie poziomu paracetamolu we krwi
6. Wdrożenie leczenia odtrutkami (metionina, acetylocysteina) według wskazań
7. Monitorowanie funkcji wątroby i innych parametrów życiowych
8. Kontynuacja leczenia w warunkach oddziału intensywnej terapii