Właściwości farmakodynamiczne leku Lipanthyl NT 145

Lipanthyl NT 145 zawiera fenofibrat (145 mg) w postaci nanocząsteczek, należący do grupy farmakoterapeutycznej fibratów (kod ATC: C10 AB 05). Fibraty są lekami obniżającymi stężenie lipidów w surowicy, działającymi poprzez zmniejszenie stężenia cholesterolu i triglicerydów.¹

Mechanizm działania

Fenofibrat, jako pochodna kwasu fibrynowego, działa poprzez aktywację receptorów jądrowych typu alfa (PPAR-α – peroxisome proliferator activated receptor type alpha). Mechanizm ten pozwala na modyfikację gospodarki lipidowej u ludzi.²

Poprzez aktywację PPAR-α, fenofibrat wywołuje szereg efektów metabolicznych:

• Zwiększa lipolizę i eliminację z osocza aterogennych cząstek bogatych w trójglicerydy
• Aktywuje lipazę lipoproteinową
• Zmniejsza produkcję apolipoproteiny CIII
• Zwiększa syntezę apolipoprotein AI i AII³

Wpływ na profil lipidowy

Działanie fenofibratu na lipoproteiny prowadzi do istotnych zmian w profilu lipidowym:

• Zmniejszenie frakcji cholesterolu VLDL i LDL zawierających apolipoproteinę B
• Zwiększenie frakcji lipoprotein o dużej gęstości (HDL) zawierającej apolipoproteiny AI i AII⁴

Dodatkowo, fenofibrat modyfikuje syntezę i rozpad frakcji VLDL, co skutkuje:

• Zwiększeniem klirensu LDL
• Zmniejszeniem stężenia małych gęstych cząstek LDL, których podwyższone stężenie jest charakterystyczne dla pacjentów z aterogennym fenotypem lipoprotein – zaburzeniem częstym u osób z ryzykiem choroby wieńcowej⁵

Efekty kliniczne w badaniach

W trakcie badań klinicznych z fenofibratem zaobserwowano znaczące zmiany parametrów lipidowych:

U pacjentów z hipercholesterolemią, u których stężenie LDL-cholesterolu obniża się o 20-35%, obserwuje się również poprawę kluczowych wskaźników ryzyka miażdżycy:

• Stosunek cholesterolu całkowitego do cholesterolu HDL
• Stosunek LDL-cholesterolu do HDL-cholesterolu
• Stosunek apolipoprotein ApoB do ApoAI⁶

Badanie ACCORD

Badanie ACCORD (Action to Control Cardiovascular Risk in Diabetes) było randomizowanym, kontrolowanym badaniem z wykorzystaniem placebo, przeprowadzonym u 5518 pacjentów z cukrzycą typu 2, którzy byli leczeni fenofibratem jako terapią uzupełniającą do symwastatyny.⁷

W ogólnej populacji badanej, leczenie fenofibratem z symwastatyną w porównaniu z monoterapią symwastatyną nie wykazało znaczących różnic w złożonym głównym punkcie końcowym obejmującym:

• Niezakończony zgonem zawał mięśnia sercowego
• Niezakończony zgonem udar
• Zgon związany z układem sercowo-naczyniowym

Wskaźnik ryzyka wyniósł 0,92 (95% CI 0,79-1,08, p = 0,32), a całkowite obniżenie ryzyka: 0,74%.⁸

Wyniki w podgrupach pacjentów

Interesujące wyniki uzyskano w uprzednio określonej podgrupie pacjentów z dyslipidemią, charakteryzującej się:

• Najniższym tercylem stężenia cholesterolu HDL (≤34 mg/dl lub 0,88 mmol/l)
• Najwyższym tercylem stężenia trójglicerydów (≥204 mg/dl lub 2,3 mmol/l)

W tej grupie leczenie fenofibratem w skojarzeniu z symwastatyną wykazało względne obniżenie o 31% dla złożonego głównego punktu końcowego w porównaniu do monoterapii symwastatyną (wskaźnik ryzyka 0,69, 95% CI 0,49-0,97, p = 0,03; całkowite obniżenie ryzyka: 4,95%).⁹

Analiza podgrup wykazała również statystycznie istotną zależność efektu leczenia od płci (p = 0,01):

• U mężczyzn obserwowano możliwą korzyść z łączonego leczenia (p = 0,037)
• U kobiet stwierdzono potencjalnie wyższe ryzyko wystąpienia głównego punktu końcowego przy stosowaniu terapii łączonej w porównaniu do monoterapii symwastatyną (p = 0,069)

Efekt zależny od płci nie występował w podgrupie pacjentów z dyslipidemią, jednak nie wykazano również w sposób bezpośredni korzyści ze stosowania fenofibratu z symwastatyną u kobiet z dyslipidemią. W tej podgrupie pacjentów nie można wykluczyć działania szkodliwego.¹⁰

Dodatkowe efekty terapeutyczne

Fenofibrat wykazuje szereg działań wykraczających poza podstawowy efekt lipidowy:

1. Wpływ na złogi cholesterolu: Pozanaczyniowe złogi cholesterolu, takie jak żółtaki ścięgniste i guzkowe, mogą zostać wyraźnie zmniejszone lub całkowicie wyeliminowane pod wpływem leczenia fenofibratem.¹¹
2. Efekt przeciwzapalny: U pacjentów ze zwiększonym stężeniem fibrynogenu i u pacjentów ze zwiększonym poziomem Lp(a) leczonych fenofibratem zaobserwowano istotne obniżenie tych parametrów. Dodatkowo inne parametry stanu zapalnego, takie jak stężenie białka CRP, również ulegają obniżeniu podczas terapii fenofibratem.¹²
3. Wpływ na poziom kwasu moczowego: Fenofibrat zwiększa wydzielanie kwasu moczowego, co prowadzi do obniżenia jego stężenia o około 25%. Jest to dodatkowa korzyść u pacjentów z dyslipidemią i współistniejącą hiperurykemią.¹³
4. Działanie przeciwagregacyjne: Fenofibrat wykazuje działanie przeciwagregacyjne na płytki krwi, co wykazano zarówno w badaniach na zwierzętach, jak i w badaniach klinicznych. Obserwowano zmniejszenie agregacji płytek wywoływanej przez ADP, kwas arachidonowy i adrenalinę.¹⁴

Wpływ na ryzyko incydentów wieńcowych

Wykazano, że fibraty mogą zmniejszać ryzyko wystąpienia incydentów wieńcowych. Należy jednak zaznaczyć, że nie udowodniono, aby leki te obniżały niezależną od przyczyny śmiertelność przy stosowaniu zarówno w pierwotnej, jak i wtórnej profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych.¹⁵