Właściwości farmakodynamiczne leku Levoftyal

Levoftyal zawiera jako substancję czynną lewofloksacynę półwodną w stężeniu 5,12 mg/ml, co odpowiada 5 mg lewofloksacyny. Produkt należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki oftalmologiczne, leki stosowane w zakażeniach, fluorochinolony (kod ATC: S01AE05).¹

Struktura chemiczna i charakterystyka

Lewofloksacyna stanowi L-izomer ofloksacyny, która jest substancją racemiczną. Warto podkreślić, że działanie przeciwbakteryjne ofloksacyny jest związane głównie z obecnością L-izomeru.²

Mechanizm działania

Jako przeciwbakteryjny lek z grupy fluorochinolonów, lewofloksacyna działa poprzez hamowanie bakteryjnych enzymów topoizomeraz typu II – gyrazy DNA i topoizomerazy IV. Specyfika działania lewofloksacyny polega na selektywnym oddziaływaniu na różne enzymy docelowe w zależności od typu bakterii – przede wszystkim na gyrazę DNA u bakterii Gram-ujemnych oraz topoizomerazę IV u bakterii Gram-dodatnich.³

Mechanizmy oporności

Oporność bakterii na lewofloksacynę może rozwijać się poprzez dwa główne mechanizmy:

• Zmniejszenie stężenia leku w komórce bakteryjnej – dotyczy to zmian w obrębie poryn błony zewnętrznej (OmpF) powodujących ograniczone wnikanie fluorochinolonów do bakterii Gram-ujemnych lub modyfikacji w pompach elektrolitowych.⁴
• Modyfikacje w enzymach docelowych – wynikające z mutacji w genach kodujących gyrazę DNA (gyrA i gyrB) oraz topoizomerazę IV (parC i parE; grlA i grlB u Staphylococcus aureus).⁵

Opisano również specyficzne mechanizmy oporności związane z działaniem pomp u różnych drobnoustrojów:

• PmrA u pneumokoków
• NorA u gronkowców
• Mechanizmy oporności u bakterii beztlenowych i Gram-ujemnych⁶

Dodatkowo zidentyfikowano oporność na chinolony związaną z plazmidami (determinowaną przez gen qnr) u takich bakterii jak Klebsiella pneumoniae i Escherichia coli.⁷

Oporność krzyżowa

Między fluorochinolonami może występować zjawisko oporności krzyżowej. Pojedyncze mutacje mogą nie wywoływać klinicznej oporności, natomiast mutacje wielokrotne zwykle prowadzą do oporności klinicznej na wszystkie leki z grupy fluorochinolonów. Modyfikacje poryn błony zewnętrznej oraz systemów pomp elektrolitowych mogą charakteryzować się szeroką swoistością substratową, obejmującą kilka grup leków przeciwbakteryjnych, co może skutkować opornością wielolekową.⁸

Wartości graniczne MIC

Wartości MIC (minimalne stężenie hamujące), które odróżniają mikroorganizmy wrażliwe od średnio wrażliwych i średnio wrażliwe od opornych, zostały określone przez EUCAST (European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing, wersja 11.0.2021-01-01) i przedstawiają się następująco:⁹

Zakres działania przeciwbakteryjnego

Występowanie oporności nabytej może różnić się geograficznie i czasowo w zależności od wybranych szczepów, dlatego zaleca się uzyskanie lokalnych danych dotyczących oporności, szczególnie przy leczeniu ciężkich zakażeń. Przedstawione poniżej informacje stanowią jedynie ogólne wytyczne dotyczące prawdopodobieństwa wrażliwości lub oporności mikroorganizmów na lewofloksacynę. W przypadkach, gdy lokalna oporność podważa skuteczność leku w niektórych rodzajach zakażeń, należy skonsultować się ze specjalistą.¹⁰

Poniżej przedstawiono szczepy bakteryjne wywołujące powszechnie występujące zakażenia powierzchni oczu, takie jak zapalenie spojówek, wraz z charakterystyką ich wrażliwości na lewofloksacynę zgodnie z klasyfikacją EUCAST:¹¹

Kategorie wrażliwości drobnoustrojów

Kategoria I: Gatunki powszechnie wrażliwe

Tlenowe drobnoustroje Gram-dodatnie:

• Staphylococcus aureus (MSSA – szczepy wrażliwe na metycylinę)
• Streptococcus pneumoniae
• Streptococcus pyogenes
• Paciorkowce z grupy S.viridans¹²

Tlenowe drobnoustroje Gram-ujemne:

• Escherichia coli
• Haemophilus influenzae
• Moraxella catarrhalis
• Pseudomonas aeruginosa (izolaty powszechnie występujące)¹³

Inne drobnoustroje:

• Chlamydia trachomatis – należy zaznaczyć, że leczenie pacjentów z chlamydiowym zapaleniem spojówek wymaga jednoczesnego ogólnoustrojowego leczenia przeciwdrobnoustrojowego¹⁴

Kategoria II: Gatunki, w przypadku których może wystąpić oporność nabyta

Tlenowe drobnoustroje Gram-dodatnie:

• Staphylococcus aureus (MRSA – szczepy oporne na metycylinę)
• Staphylococcus epidermidis¹⁵

Tlenowe drobnoustroje Gram-ujemne:

• Pseudomonas aeruginosa (izolaty szpitalne)¹⁶

Przedstawione dane dotyczące oporności opierają się na wynikach wieloośrodkowego badania obserwacyjnego (Ophthalmic Study) analizującego częstość występowania oporności wśród bakterii izolowanych od pacjentów z zakażeniami oczu w Niemczech, przeprowadzonego od czerwca do listopada 2004 roku.¹⁷

Stężenia leku i skuteczność kliniczna

Klasyfikacja mikroorganizmów jako wrażliwych na lewofloksacynę opiera się na ich wrażliwości in vitro oraz stężeniach osoczowych osiąganych po leczeniu ogólnoustrojowym. Istotne jest, że miejscowe podanie leku prowadzi do osiągnięcia stężeń maksymalnych przewyższających wartości obserwowane w osoczu. Niemniej jednak, nie określono jednoznacznie, czy i w jaki sposób kinetyka leku po miejscowym podaniu do oka może wpływać na jego aktywność przeciwbakteryjną.¹⁸

Zastosowanie w pediatrii

Właściwości farmakodynamiczne lewofloksacyny są identyczne u dorosłych, młodzieży oraz dzieci w wieku 1 roku i starszych.¹⁹