Działania niepożądane leku Irprestan

Lek Irprestan (irbesartan) w tabletkach powlekanych (75 mg, 150 mg, 300 mg) stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa porównywalnym z placebo. W badaniach klinicznych całkowita częstość występowania zdarzeń niepożądanych w grupie leczonych irbesartanem (56,2%) była zbliżona do grupy otrzymującej placebo (56,5%). Istotnym jest fakt, że przypadki przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych były mniej częste u pacjentów leczonych irbesartanem (3,3%) w porównaniu do grupy placebo (4,5%). Warto podkreślić, że częstość występowania działań niepożądanych nie zależała od dawki leku (w zalecanym zakresie), płci, wieku, rasy ani czasu trwania terapii.¹

Specyficzne działania niepożądane u pacjentów z cukrzycą

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą z mikroalbuminurią oraz prawidłową czynnością nerek obserwowano ortostatyczne zawroty głowy i niedociśnienie ortostatyczne u 0,5% pacjentów (niezbyt często), jednak częściej niż w grupie placebo. Szczególnej uwagi wymaga hiperkaliemia, która wystąpiła znacznie częściej u pacjentów z cukrzycą leczonych irbesartanem niż otrzymujących placebo. U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą z mikroalbuminurią i prawidłową czynnością nerek, hiperkaliemia (≥5,5 mEq/l) wystąpiła u 29,4% pacjentów w grupie otrzymującej 300 mg irbesartanu i u 22% pacjentów w grupie placebo.²

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

W badaniach klinicznych z udziałem młodszych pacjentów (6-16 lat) stwierdzono charakterystyczny profil działań niepożądanych. W 3-tygodniowej fazie badania z zastosowaniem podwójnej ślepej próby, obejmującej 318 przypadków nadciśnienia tętniczego u dzieci i młodzieży, odnotowano: ból głowy (7,9%), niedociśnienie tętnicze (2,2%), zawroty głowy (1,9%) oraz kaszel (0,9%). W dłuższej, 26-tygodniowej fazie otwartej, najczęstszymi odchyleniami od normy w badaniach laboratoryjnych było zwiększenie stężenia kreatyniny (6,5%) oraz zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (2% dzieci).³

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Przedstawione poniżej działania niepożądane pochodzą z badań kontrolowanych placebo, w których 1965 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym otrzymywało irbesartan. Gwiazdką (*) oznaczono działania niepożądane zgłoszone dodatkowo u ponad 2% pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą ze współistniejącą przewlekłą niewydolnością nerek oraz jawnym białkomoczem, występujące częściej niż w grupie placebo. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania zgodnie z następującymi kategoriami:^{2% pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą ze współistniejącą przewlekłą niewydolnością nerek oraz jawnym białkomoczem, występujące częściej niż w grupie placebo. Częstość występowania działań niepożądanych: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (4}

• Bardzo często (≥1/10)
• Często (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
• Bardzo rzadko (<1/10 000)
• Nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

W każdej grupie częstości, działania niepożądane przedstawione są zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem. Uwzględniono również działania niepożądane zgłoszone po wprowadzeniu leku do obrotu, które pochodzą ze zgłoszeń spontanicznych.⁵

Szczegółowe omówienie wybranych działań niepożądanych

Zaburzenia hematologiczne

Po wprowadzeniu leku na rynek zgłaszano przypadki niedokrwistości oraz małopłytkowości, jednak ich dokładna częstość występowania nie jest znana. U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i zaawansowaną chorobą nerek w przebiegu cukrzycy leczonych irbesartanem zaobserwowano zmniejszenie stężenia hemoglobiny u 1,7% pacjentów, które jednak nie było klinicznie istotne.⁶

Zaburzenia immunologiczne

Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się jako obrzęk naczynioruchowy, wysypka, pokrzywka. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić poważniejsze reakcje, w tym reakcja anafilaktyczna i wstrząs anafilaktyczny. Częstość występowania tych poważnych reakcji nie może być określona na podstawie dostępnych danych.⁷

Zaburzenia metaboliczne

Hiperkaliemia (podwyższony poziom potasu we krwi) jest jednym z najczęstszych działań niepożądanych u pacjentów z cukrzycą leczonych irbesartanem. U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą z mikroalbuminurią i prawidłową czynnością nerek, hiperkaliemia (≥5,5 mEq/l) wystąpiła u 29,4% pacjentów otrzymujących 300 mg irbesartanu w porównaniu do 22% pacjentów w grupie placebo. Raportowano również przypadki hipoglikemii (obniżony poziom glukozy we krwi), choć częstość tego działania niepożądanego nie jest znana.⁸

Zaburzenia układu nerwowego

Do często występujących działań niepożądanych należą zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego oraz ortostatyczne zawroty głowy (szczególnie u pacjentów z cukrzycą i mikroalbuminurią). Z nieznaną częstością zgłaszano również zawroty głowy pochodzenia błędnikowego oraz ból głowy. Należy podkreślić, że w grupie dzieci i młodzieży ból głowy występował częściej (7,9%) niż w populacji dorosłych.⁹

Zaburzenia naczyniowe

Niedociśnienie ortostatyczne występuje często, szczególnie u pacjentów z cukrzycą i mikroalbuminurią. Nagłe zaczerwienienie twarzy obserwowane jest niezbyt często. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z czynnikami ryzyka spadków ciśnienia tętniczego.¹⁰

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Niezbyt często obserwowana jest żółtaczka. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki zapalenia wątroby oraz zaburzenia czynności wątroby, jednak ich częstość występowania nie jest znana.¹¹

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Często zgłaszanym działaniem niepożądanym jest ból mięśniowo-szkieletowy, szczególnie u pacjentów z cukrzycą i niewydolnością nerek. Z nieznaną częstością obserwowano ból stawów, ból mięśni (w niektórych przypadkach związany ze zwiększeniem aktywności kinazy kreatynowej w osoczu) oraz kurcze mięśni. U 1,7% pacjentów leczonych irbesartanem obserwowano znaczące zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej w osoczu, jednak żaden z tych przypadków nie był związany z zidentyfikowanymi klinicznie zaburzeniami mięśniowo-szkieletowymi.¹²

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki zaburzenia czynności nerek, w tym niewydolności nerek u pacjentów z czynnikami ryzyka. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci ze współistniejącą chorobą nerek lub cukrzycą.¹³

Znaczenie monitorowania działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁴