Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania bisoprololu

Bisoprolol fumaranu, zawarty w preparacie Concor 5 mg i Concor 10 mg w postaci tabletek powlekanych, wymaga zachowania szczególnej ostrożności w określonych sytuacjach klinicznych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania leku oraz potencjalnych zagrożeń, które powinny być brane pod uwagę podczas leczenia.¹

Przerwanie leczenia bisoprololem

Nie zaleca się nagłego przerywania leczenia bisoprololem, szczególnie u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, ze względu na możliwość przejściowego pogorszenia czynności serca. Zalecane jest stopniowe zmniejszanie dawki dobowej pod kontrolą lekarza. Nieuzasadnione, nagłe odstawienie leku może prowadzić do zaostrzenia objawów choroby podstawowej.²

Szczególne grupy pacjentów wymagające ostrożności

Podczas leczenia bisoprololem należy zachować szczególną ostrożność w przypadku następujących grup pacjentów:³

Pacjenci z cukrzycą

U pacjentów z cukrzycą charakteryzującą się dużymi wahaniami stężenia glukozy we krwi stosowanie bisoprololu wymaga szczególnej uwagi. Beta-adrenolityki mogą maskować typowe objawy hipoglikemii, takie jak tachykardia, kołatanie serca czy pocenie się. Utrudnia to rozpoznanie spadku poziomu glukozy we krwi, co może prowadzić do opóźnienia wdrożenia odpowiedniego postępowania. Zaleca się częstsze kontrolowanie poziomu glukozy u tych pacjentów.⁴

Pacjenci w trakcie ścisłej głodówki

Stosowanie bisoprololu u pacjentów w trakcie ścisłej głodówki wiąże się z ryzykiem wystąpienia zaburzeń metabolicznych, szczególnie hipoglikemii. W takich przypadkach należy rozważyć czasowe zmniejszenie dawki lub przerwanie terapii, w zależności od stanu klinicznego pacjenta.⁵

Pacjenci w trakcie leczenia odczulającego

Podobnie jak inne beta-adrenolityki, bisoprolol może zarówno zwiększać wrażliwość na alergeny, jak i nasilać reakcje anafilaktyczne. Istotnym jest fakt, że leczenie adrenaliną w przypadku reakcji alergicznej może nie zawsze przynosić oczekiwany skutek terapeutyczny. Może to wynikać z blokady receptorów beta przez bisoprolol, co osłabia działanie adrenaliny. W okresie leczenia odczulającego należy rozważyć zmniejszenie dawki lub czasowe odstawienie leku.⁶

Pacjenci z zaburzeniami przewodzenia

U pacjentów z blokiem przedsionkowo-komorowym I stopnia bisoprolol należy stosować ostrożnie, ze względu na możliwość nasilenia zaburzeń przewodzenia. Zaleca się regularną kontrolę EKG podczas dostosowywania dawki oraz w trakcie długotrwałej terapii.⁷

Pacjenci z dławicą Prinzmetala

U pacjentów z dławicą Prinzmetala, charakteryzującą się napadowym skurczem tętnic wieńcowych, stosowanie bisoprololu wymaga szczególnej ostrożności. Pomimo wysokiej selektywności bisoprololu względem receptorów beta1, nie można całkowicie wykluczyć możliwości wystąpienia napadów bólu dławicowego podczas terapii. Obserwowano przypadki skurczu naczyń wieńcowych u tych pacjentów podczas stosowania leków z grupy beta-adrenolityków.⁸

Pacjenci z chorobą zarostową tętnic obwodowych

U pacjentów z chorobą zarostową tętnic obwodowych bisoprolol może powodować nasilenie objawów niedokrwienia, szczególnie na początku leczenia. Wynika to z braku przeciwdziałania alfa-adrenergicznemu skurczowi naczyń obwodowych, który może nasilać objawy niedokrwienia kończyn. Zaleca się monitorowanie objawów, zwłaszcza w początkowym okresie terapii.⁹

Choroby współistniejące wymagające szczególnej uwagi

Łuszczyca

Pacjenci z łuszczycą, zarówno aktualnie występującą jak i w wywiadzie, powinni stosować bisoprolol wyłącznie po bardzo dokładnym rozważeniu stosunku potencjalnych korzyści do ryzyka. Beta-adrenolityki mogą w rzadkich przypadkach nasilać objawy łuszczycy lub indukować jej wystąpienie u predysponowanych pacjentów.¹⁰

Tyreotoksykoza

Leczenie bisoprololem może maskować objawy tyreotoksykozy (nadczynności tarczycy), takie jak tachykardia, drżenie, nadmierna potliwość czy niepokój. Utrudnia to rozpoznanie lub monitorowanie przebiegu tej choroby. U pacjentów z podejrzeniem tyreotoksykozy lub u których rozpoznano tę chorobę, zaleca się regularną kontrolę parametrów funkcji tarczycy.¹¹

Guz chromochłonny rdzenia nadnerczy (pheochromocytoma)

U pacjentów z guzem chromochłonnym rdzenia nadnerczy bisoprolol można podawać wyłącznie po uprzednim zablokowaniu receptorów alfa. Zastosowanie beta-adrenolityku przed zablokowaniem receptorów alfa może spowodować nasilenie nadciśnienia wywołanego przez guz, ze względu na dominujący wpływ katecholamin na niezablokowane receptory alfa.¹²

Stosowanie bisoprololu u pacjentów poddawanych znieczuleniu ogólnemu

U pacjentów poddawanych znieczuleniu ogólnemu, beta-adrenolityki wykazują korzystne działanie, zmniejszając częstość występowania zaburzeń rytmu serca oraz niedokrwienia mięśnia sercowego w trakcie indukcji znieczulenia, podczas intubacji oraz w okresie pooperacyjnym. Aktualnie zaleca się kontynuowanie podawania beta-adrenolityków w okresie okołooperacyjnym.¹³

Anestezjolog musi być bezwzględnie poinformowany o przyjmowaniu przez pacjenta beta-adrenolityków ze względu na ryzyko wystąpienia potencjalnie niebezpiecznych interakcji z innymi produktami leczniczymi stosowanymi podczas znieczulenia. Interakcje te mogą prowadzić do bradyarytmii, osłabienia odruchowej tachykardii oraz zmniejszonej zdolności kompensacyjnej układu krążenia w przypadku utraty krwi, co może skutkować niestabilnością hemodynamiczną.¹⁴

Jeśli przed zaplanowanym znieczuleniem zachodzi konieczność przerwania stosowania beta-adrenolityków, należy stopniowo zmniejszać ich dawkę, a leczenie zakończyć najpóźniej na 48 godzin przed planowanym znieczuleniem. Takie postępowanie zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań związanych z nagłym odstawieniem leku.¹⁵

Stosowanie bisoprololu u pacjentów z chorobami płuc

Mimo że kardiowybiórcze beta1-adrenolityki (do których należy bisoprolol) mogą mieć mniejszy wpływ na czynność płuc niż niewybiórcze beta-adrenolityki, podobnie jak w przypadku innych leków z tej grupy, należy unikać ich stosowania u pacjentów z obturacyjnymi chorobami płuc, chyba że istnieją bezwzględne wskazania kliniczne. Bisoprolol cechuje się wysoką selektywnością wobec receptorów beta1, jednak w większych dawkach może również częściowo blokować receptory beta2 w oskrzelach.¹⁶

Jeżeli istnieją bezwzględne wskazania do stosowania bisoprololu u pacjentów z chorobami obturacyjnymi płuc, Concor należy stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności. U pacjentów z astmą oskrzelową lub przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP), równolegle z bisoprololem należy bezwzględnie stosować leki rozszerzające oskrzela.¹⁷

Należy mieć na uwadze, że u pacjentów z astmą może dochodzić do zwiększenia oporu w drogach oddechowych podczas stosowania bisoprololu, dlatego może być konieczne zwiększenie dawki stosowanych równocześnie beta2-adrenomimetyków. Zaleca się ścisłe monitorowanie parametrów oddechowych u tych pacjentów, szczególnie na początku leczenia.¹⁸