Właściwości farmakodynamiczne

Cefiksym, substancja czynna preparatu Cetix 100 mg/5 ml, należy do antybiotyków cefalosporynowych trzeciej generacji (kod ATC: J01DD08), wykazujących działanie przeciwbakteryjne względem szerokiego spektrum patogenów. ¹

Mechanizm działania

Cefiksym, podobnie jak inne cefalosporyny, wykazuje działanie bakteriobójcze poprzez interakcję z białkami wiążącymi penicylinę (PBP), które odgrywają kluczową rolę w syntezie ściany komórkowej bakterii. Wiązanie cefiksymu z tymi białkami prowadzi do zahamowania syntezy peptydoglikanu, co skutkuje zaburzeniem integralności ściany komórkowej, lizą komórki bakteryjnej i w konsekwencji jej śmiercią. ²

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Badania farmakokinetyczno-farmakodynamiczne wykazały, że głównym parametrem determinującym skuteczność cefiksymu jest czas, w którym stężenie leku w osoczu przewyższa minimalne stężenie hamujące (MIC) dla danego patogenu. Parametr ten wykazuje najsilniejszą korelację z efektywnością terapeutyczną cefiksymu. ³

Mechanizmy oporności

Oporność bakterii na cefiksym może rozwijać się na drodze kilku mechanizmów molekularnych, które często mogą współistnieć w jednej komórce bakteryjnej. Do najważniejszych mechanizmów oporności należą:

• Hydroliza enzymatyczna przez beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum działania (ESBL) i/lub enzymy kodowane chromosomalnie (AmpC), które mogą ulegać indukcji lub derepresji w niektórych gatunkach tlenowych bakterii Gram-ujemnych
• Zmniejszone powinowactwo białek wiążących penicyliny (PBP) do cefiksymu
• Obniżona przepuszczalność błony zewnętrznej u niektórych organizmów Gram-ujemnych, co ogranicza dostęp cefiksymu do miejsc docelowego działania
• Aktywne usuwanie leku z komórki bakteryjnej przy udziale systemów pomp efflux

W zależności od specyfiki mechanizmów występujących u danego szczepu, może pojawić się oporność krzyżowa na inne antybiotyki beta-laktamowe i/lub przeciwbakteryjne produkty lecznicze należące do innych grup. ⁴

Stężenia graniczne

Kliniczne wartości graniczne minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla cefiksymu, określone przez Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST, dane ze stycznia 2015), są następujące:

Dla stężeń granicznych niezwiązanych z gatunkami brak jest wystarczających danych. ^{0,12 mg/l; M. catarrhalis: wrażliwe ≤ 0,5 mg/l, oporne > 1,0 mg/l; Neisseria gonorrhoeae: wrażliwe ≤ 0,12 mg/l, oporne > 0,12 mg/l; Enterobacteriaceae: wrażliwe ≤1,0 mg/l, oporne >1,0 mg/l (tylko dla niepowikłanych zakażeń dróg moczowych); Stężenia graniczne niezwiązane z gatunkami: brak wystarczających danych.”>5}

Spektrum przeciwbakteryjne

Wrażliwość drobnoustrojów na cefiksym wykazuje zmienność geograficzną i czasową. Przy wyborze terapii zaleca się uwzględnienie lokalnych danych dotyczących oporności, szczególnie w przypadku ciężkich zakażeń. W sytuacjach, gdy częstość występowania oporności na danym obszarze jest wysoka, wskazana jest konsultacja ze specjalistą w zakresie chorób zakaźnych, ponieważ skuteczność cefiksymu w niektórych rodzajach zakażeń może być ograniczona. ⁶

Spektrum działania przeciwbakteryjnego cefiksymu obejmuje następujące grupy drobnoustrojów:

Gatunki powszechnie wrażliwe

• Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:
  • Streptococcus pyogenes – odpowiedzialny za zakażenia gardła i migdałków, a także zakażenia skóry i tkanek miękkich
• Bakterie tlenowe Gram-ujemne:
  • Haemophilus influenzae – patogen odpowiedzialny za zakażenia dróg oddechowych, w tym zapalenie ucha środkowego
  • Moraxella catarrhalis – powodująca zakażenia górnych dróg oddechowych
  • Proteus mirabilis – często związany z zakażeniami układu moczowego

⁷

Szczepy, wśród których może wystąpić problem oporności

• Bakterie tlenowe Gram-ujemne:
  • Citrobacter freundii
  • Enterobacter cloacae
  • Escherichia coli – kluczowy patogen w zakażeniach układu moczowego
  • Klebsiella oxytoca
  • Klebsiella pneumoniae – odpowiedzialna za zakażenia dróg oddechowych i układu moczowego
  • Morganella morgani
  • Serratia marcescens

⁸

Gatunki oporne

• Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:
  • Enterococcus spp. – w tym E. faecalis i E. faecium
  • Streptococcus pneumoniae – istotny patogen zakażeń dróg oddechowych
  • Staphylococcus spp. – w tym S. aureus, zarówno szczepy MSSA jak i MRSA
• Bakterie tlenowe Gram-ujemne:
  • Pseudomonas spp. – w tym P. aeruginosa
• Inne drobnoustroje:
  • Chlamydia spp.
  • Chlamydophila spp.
  • Clostridium difficile
  • Bacteroides fragilis
  • Legionella pneumophila
  • Mycoplasma spp.

⁹

Warto zaznaczyć, że szczepy wytwarzające beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL) są zawsze oporne na cefiksym. W przypadku zakażeń układu moczowego, częstość występowania oporności wśród szczepów powodujących niepowikłane zapalenie pęcherza moczowego wynosi mniej niż 10%, podczas gdy w innych typach zakażeń może przekraczać 10%. <sup data-drug="Cetix" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="$ Naturalna pośrednia wrażliwość. % Szczepy wytwarzające beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL – ang. extended spectrum beta-lactamase) są zawsze oporne. & Częstość występowania oporności: 10%.”>10