Wpływ klozapiny na płodność, ciążę i laktację

Klozapina jako lek przeciwpsychotyczny wymaga szczególnej uwagi klinicznej przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz matek karmiących piersią. Lekarze powinni dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka oraz przekazać pacjentkom wyczerpujące informacje na temat potencjalnych zagrożeń związanych z terapią.¹

Wpływ na płodność

Dane dotyczące wpływu klozapiny na płodność u ludzi są ograniczone. Dostępne badania na modelach zwierzęcych nie wykazały istotnego wpływu na płodność. W badaniach na samcach i samicach szczurów, klozapina podawana w dawce do 40 mg/kg masy ciała (co odpowiada dawce dla ludzi 6,4 mg/kg masy ciała lub około 1/3 maksymalnej dopuszczalnej dawki dla osoby dorosłej) nie wpływała na parametry płodności.²

Kobiety w wieku rozrodczym

Istotną informacją kliniczną dla lekarzy jest fakt, że zamiana innego leku przeciwpsychotycznego na klozapinę (Ayupil) może prowadzić do powrotu prawidłowego cyklu miesiączkowego u pacjentek. Wobec tego należy poinformować pacjentki o konieczności stosowania odpowiedniej metody antykoncepcji.³

Stosowanie w ciąży

Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania klozapiny u kobiet w ciąży są ograniczone, co wymaga szczególnej ostrożności przy podejmowaniu decyzji o wdrożeniu lub kontynuacji terapii. Badania przedkliniczne nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na przebieg ciąży, rozwój embrionalny lub płodowy, przebieg porodu ani rozwój pourodzeniowy potomstwa.⁴

Szczególnej uwagi klinicznej wymagają noworodki matek przyjmujących klozapinę w trzecim trymestrze ciąży. U tych dzieci istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, w tym:

• objawów pozapiramidowych o różnym nasileniu i czasie trwania
• objawów odstawiennych, które mogą utrzymywać się przez różny okres po porodzie

W literaturze medycznej opisywano przypadki noworodków z następującymi objawami:⁵

• pobudzenie psychoruchowe – może manifestować się wzmożoną aktywnością, płaczliwością i drażliwością
• wzmożone napięcie mięśniowe – charakteryzujące się sztywnością mięśniową i trudnościami w rozluźnieniu
• obniżone napięcie mięśniowe – prowadzące do osłabienia kontroli postawy ciała i ruchów
• drżenie – najczęściej kończyn, o zmiennym nasileniu
• senność – nadmierna, utrudniająca prawidłowe funkcjonowanie
• niewydolność oddechowa – mogąca wymagać intensywnego monitorowania lub interwencji
• trudności w karmieniu – związane z zaburzeniami koordynacji ssania i połykania

Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia powyższych objawów, noworodki matek przyjmujących klozapinę w ciąży wymagają starannego monitorowania stanu klinicznego przez personel medyczny, szczególnie w pierwszych dniach i tygodniach życia.⁶

Stosowanie podczas karmienia piersią

Dane z badań na modelach zwierzęcych wskazują, że klozapina przenika do mleka i może wywierać wpływ na organizm karmionego potomstwa. Z tego powodu stosowanie produktu leczniczego Ayupil (klozapina) u kobiet karmiących piersią jest przeciwwskazane. Pacjentki wymagające leczenia klozapiną powinny otrzymać jednoznaczną informację o konieczności powstrzymania się od karmienia piersią podczas terapii.⁷