Właściwości farmakodynamiczne
Anesteloc Max 20 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Anesteloc Max

Pantoprazol, substancja czynna leku Anesteloc Max 20 mg tabletki dojelitowe, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki stosowane w chorobach związanych z nadmierną kwaśnością soku żołądkowego, a dokładniej do inhibitorów pompy protonowej (kod ATC: A02BC02). Mechanizm działania oraz profil farmakodynamiczny pantoprazolu charakteryzuje się specyficznym oddziaływaniem na wydzielanie kwasu solnego w żołądku.¹

Mechanizm działania pantoprazolu

Pantoprazol stanowi podstawioną pochodną benzoimidazolu, której działanie polega na hamowaniu wydzielania kwasu solnego w żołądku. Mechanizm ten realizowany jest poprzez specyficzne blokowanie pompy protonowej znajdującej się w komórkach okładzinowych żołądka. W kwaśnym środowisku, występującym w świetle kanalików komórek okładzinowych, pantoprazol ulega przekształceniu do postaci czynnej, która następnie hamuje aktywność enzymu H+, K+-ATP-azy. Enzym ten odpowiada za końcowy etap procesu wytwarzania kwasu solnego w żołądku.²

Istotną cechą działania pantoprazolu jest zależność stopnia zahamowania wydzielania kwasu solnego od zastosowanej dawki. Efekt ten dotyczy zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu solnego. U większości pacjentów prowadzi to do ustąpienia objawów refluksu, przede wszystkim zgagi, w ciągu jednego tygodnia od rozpoczęcia leczenia. Pantoprazol, poprzez zmniejszenie kwaśności treści żołądkowej, powoduje zwiększenie wydzielania gastryny w stopniu proporcjonalnym do zmniejszenia kwaśności. Należy podkreślić, że proces zwiększonego wydzielania gastryny ma charakter odwracalny.³

Specyfika działania pantoprazolu polega na tym, że wiąże się on z pompą protonową na poziomie receptora komórkowego, co umożliwia wpływ na wydzielanie kwasu solnego niezależnie od rodzaju stymulacji przez inne substancje, takie jak acetylocholina, histamina czy gastryna. Efekt terapeutyczny jest identyczny, niezależnie od drogi podania substancji czynnej (doustnej lub dożylnej).⁴

Wpływ na poziom gastryny i komórki ECL

Podczas terapii pantoprazolem obserwuje się zwiększenie stężenia gastryny na czczo. W przypadku krótkotrwałego stosowania, stężenie gastryny zazwyczaj nie przekracza górnej granicy normy. Natomiast przy długotrwałym leczeniu stężenie gastryny w większości przypadków ulega podwojeniu, choć nadmierne zwiększenie stężenia gastryny występuje tylko sporadycznie. W wyniku długotrwałego leczenia pantoprazolem w rzadkich przypadkach obserwowano łagodne do umiarkowanego zwiększenie liczby specyficznych komórek wydzielania wewnętrznego (tzw. komórek ECL) w żołądku, określane jako rozrost prosty do gruczolakowatego.⁵

Co istotne, dotychczasowe badania nie wykazały u ludzi powstawania zmian przedrakowiakowych (rozrost atypowy) czy rakowiaków żołądka, jakie stwierdzono w badaniach na zwierzętach. Obserwacja ta ma znaczenie dla oceny bezpieczeństwa długotrwałego stosowania pantoprazolu.⁶

Wpływ na stężenie chromograniny A (CgA)

Leczenie inhibitorami pompy protonowej, w tym pantoprazolem, prowadzi do zwiększenia stężenia chromograniny A (CgA) w surowicy krwi. Zwiększenie to jest wynikiem zmniejszenia kwaśności wewnątrzżołądkowej. Podwyższony poziom CgA może zakłócać badania diagnostyczne w kierunku guzów neuroendokrynnych. W związku z tym, zgodnie z dostępnymi danymi, zaleca się przerwanie leczenia inhibitorami pompy protonowej na okres od 5 dni do 2 tygodni przed pomiarem stężenia CgA. Działanie to ma na celu umożliwienie powrotu stężenia CgA, które zostało mylnie zwiększone w wyniku leczenia, do zakresu referencyjnego.⁷

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Skuteczność pantoprazolu w dawce 20 mg została dobrze udokumentowana w retrospektywnej analizie obejmującej 17 badań klinicznych z udziałem 5960 pacjentów z chorobą refluksową przełyku (GERD). W badaniach tych oceniano objawy związane z refluksem, takie jak zgaga i kwaśne odbijania, stosując standardową metodologię oceny. Wybrane do analizy badania musiały zawierać przynajmniej jeden punkt oceny zarzucania kwasu po dwóch tygodniach leczenia. Rozpoznanie GERD w większości badań opierało się na ocenie endoskopowej, z wyjątkiem jednego badania, w którym kwalifikacja pacjentów bazowała wyłącznie na symptomatologii.⁸

Wyniki oceny skuteczności pantoprazolu

Wyniki badań klinicznych wykazały wysoką skuteczność pantoprazolu w łagodzeniu objawów refluksowych. Odsetek pacjentów, u których zgaga ustąpiła całkowicie po 7 dniach leczenia, wynosił od 54,0% do 80,6% w grupie stosującej pantoprazol. Efektywność terapii zwiększała się wraz z czasem trwania leczenia – po 14 dniach całkowite ustąpienie zgagi odnotowano u 62,9% do 88,6% pacjentów, a po 28 dniach u 68,1% do 92,3% pacjentów.⁹

Podobnie korzystne wyniki uzyskano w przypadku oceny ustąpienia kwaśnego odbijania. Odsetek pacjentów, u których nastąpiło całkowite ustąpienie tego objawu, wynosił odpowiednio: po 7 dniach między 61,5% a 84,4%, po 14 dniach między 67,7% a 90,4%, a po 28 dniach między 75,2% a 94,5%.¹⁰

W porównawczych badaniach klinicznych pantoprazol wykazał przewagę nad placebo oraz antagonistami receptora H2 (H2RA), a także skuteczność porównywalną z innymi inhibitorami pompy protonowej. Warto podkreślić, że efektywność pantoprazolu w łagodzeniu objawów choroby refluksowej w znacznym stopniu nie zależała od początkowego stopnia zaawansowania GERD, co świadczy o szerokim spektrum skuteczności leku w różnych stadiach choroby.¹¹