Zaburzenie koszmarów sennych
Objawy
Zaburzenie koszmarów sennych charakteryzuje się powtarzającymi się, intensywnymi koszmarami występującymi głównie w fazie REM snu, które powodują istotny dystres oraz upośledzenie funkcjonowania psychospołecznego. Kryteria diagnostyczne według DSM-5-TR obejmują m.in. częste, rozbudowane koszmary dotyczące zagrożeń dla przetrwania lub integralności fizycznej, wyraźne zapamiętywanie treści snów oraz szybkie orientowanie się po przebudzeniu. Częstość występowania zaburzenia wynosi około 4% w populacji dorosłych, z wyższą częstością u kobiet w wieku 20-39 lat. Koszmary te wywołują silne reakcje emocjonalne (strach, lęk, gniew) oraz objawy fizjologiczne (pocenie się, tachykardia, tachypnoe). Zaburzenie może mieć przebieg ostry (<1 miesiąc), podostry (1-6 miesięcy) lub przewlekły (≥6 miesięcy) i jest często współwystępujące z PTSD, depresją oraz innymi zaburzeniami psychicznymi, co wpływa na jego nasilenie i przebieg.
- Definicja i charakterystyka zaburzenia koszmarów sennych
- Objawy zaburzenia koszmarów sennych
- Charakterystyka koszmarów sennych
- Kryteria diagnostyczne zaburzenia koszmarów sennych
- Stopnie nasilenia zaburzenia koszmarów sennych
- Czas trwania zaburzenia koszmarów sennych
- Progresja zaburzenia koszmarów sennych
- Przebieg zaburzenia w zależności od wieku
- Wpływ zaburzenia koszmarów sennych na funkcjonowanie
- Nasilenie objawów w czasie
- Związek z innymi zaburzeniami psychicznymi
- Progresja w kierunku poważniejszych zaburzeń
- Szczegółowa charakterystyka objawów koszmarów sennych
- Emocjonalne aspekty koszmarów sennych
- Fizyczne objawy towarzyszące koszmarom sennym
- Zaburzenia snu związane z koszmarami sennymi
- Wpływ na funkcjonowanie w ciągu dnia
- Objawy psychologiczne
- Objawy u różnych grup wiekowych
- Ocena ciężkości i monitorowanie zaburzenia koszmarów sennych
- Metody oceny ciężkości zaburzenia
- Kluczowe pytania w ocenie zaburzenia
- Ocena wpływu na funkcjonowanie psychospołeczne
- Ocena ryzyka samobójstwa
- Monitorowanie postępów i odpowiedzi na leczenie
- Specyficzne cechy koszmarów w zaburzeniu koszmarów sennych
Definicja i charakterystyka zaburzenia koszmarów sennych
Zaburzenie koszmarów sennych (ang. Nightmare disorder) to zaburzenie snu charakteryzujące się powtarzającymi się, intensywnymi i bardzo niepokojącymi snami, które powodują znaczny dystres lub upośledzenie funkcjonowania. W przeciwieństwie do sporadycznych koszmarów, które doświadcza większość ludzi, w zaburzeniu koszmarów sennych marzenia senne są częstsze, bardziej niepokojące i mają istotny wpływ na funkcjonowanie w ciągu dnia.123
Według DSM-5-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th edition, text revision), zaburzenie koszmarów sennych diagnozuje się, gdy występują następujące kryteria: powtarzające się, rozbudowane i intensywnie niepokojące koszmary senne, które zwykle dotyczą zagrożenia dla przetrwania, bezpieczeństwa lub integralności fizycznej osoby. Koszmary te zazwyczaj występują podczas fazy REM snu i są wyraźnie zapamiętywane po przebudzeniu.456
Zaburzenia snu związane z koszmarami powodują klinicznie istotny dyskomfort lub upośledzenie funkcjonowania społecznego, zawodowego lub w innych ważnych obszarach życia. Po przebudzeniu z koszmaru osoba szybko staje się zorientowana i czujna.78
Rozpowszechnienie zaburzenia koszmarów sennych
Koszmary są powszechne, szacuje się, że około 85% dorosłych doświadcza koszmaru przynajmniej raz w roku, a 2-6% zgłasza częste (cotygodniowe) koszmary.9 Jednakże zaburzenie koszmarów sennych dotyka mniejszy odsetek populacji – około 4% dorosłych.101112
Badania wskazują, że zaburzenie koszmarów sennych jest częstsze u kobiet niż u mężczyzn, przy czym najwyższy szczyt występowania u kobiet przypada między 20 a 39 rokiem życia.13 Częstość występowania koszmarów wzrasta wraz z wiekiem – jedno z badań wykazało ponad trzykrotny wzrost występowania koszmarów u dorosłych powyżej 70 roku życia (6,3%) w porównaniu z dorosłymi między 50 a 70 rokiem życia (1,8%).14
U dzieci koszmary senne często zaczynają się między 3 a 6 rokiem życia i zwykle zmniejszają się po 10 roku życia. Szczyt występowania przypada na dzieci w wieku 7-9 lat.1516
Objawy zaburzenia koszmarów sennych
Głównym objawem zaburzenia koszmarów sennych jest występowanie powtarzających się, intensywnych i wyraźnie zapamiętanych koszmarów sennych. Koszmary te są często dłuższe, bardziej złożone i wywołują silniejsze uczucie dyskomfortu niż typowe nieprzyjemne sny.1718
Charakterystyka koszmarów sennych
Koszmary w zaburzeniu koszmarów sennych mają zazwyczaj następujące cechy:
- Są wyraźne i przekonujące, a jednocześnie bardzo niepokojące, stając się coraz bardziej przerażające w miarę rozwoju scenariusza snu19
- Treść koszmarów najczęściej dotyczy zagrożeń dla przetrwania, bezpieczeństwa lub integralności fizycznej osoby2021
- Występują zazwyczaj w drugiej połowie nocy, podczas fazy REM snu2223
- Powodują nagłe przebudzenie się ze snu24
- Po przebudzeniu osoba jest w pełni świadoma i zorientowana, potrafi szczegółowo przypomnieć sobie treść koszmaru2526
- Wywołują silne reakcje emocjonalne, takie jak strach, lęk, złość, smutek, wstyd lub obrzydzenie2728
- Mogą towarzyszyć im objawy fizjologiczne, takie jak pocenie się, przyspieszone bicie serca lub przyspieszony oddech2930
Kryteria diagnostyczne zaburzenia koszmarów sennych
Zaburzenie koszmarów sennych diagnozuje się, gdy koszmary:
- Występują regularnie przez dłuższy okres31
- Powodują istotny dyskomfort lub upośledzenie funkcjonowania w ciągu dnia32
- Powodują lęk lub uporczywy strach, lub niepokój związany z obawą przed kolejnym koszmarem3334
- Wywołują problemy z koncentracją lub pamięcią, utrudniają oderwanie myśli od obrazów z koszmarów35
- Powodują senność w ciągu dnia, zmęczenie lub brak energii3637
- Utrudniają funkcjonowanie w pracy, szkole lub w sytuacjach społecznych3839
- Wywołują problemy behawioralne związane z porą snu lub lękiem przed ciemnością4041
Stopnie nasilenia zaburzenia koszmarów sennych
DSM-5 określa stopnie nasilenia zaburzenia koszmarów sennych w zależności od częstotliwości występowania koszmarów:424344
- Łagodne: mniej niż jeden koszmar tygodniowo
- Umiarkowane: jeden lub więcej koszmarów tygodniowo, ale rzadziej niż codziennie
- Ciężkie: koszmary występują każdej nocy
Czas trwania zaburzenia koszmarów sennych
Zaburzenie koszmarów sennych może różnić się czasem trwania:454647
- Ostre: trwa miesiąc lub krócej
- Podostrę: trwa dłużej niż miesiąc, ale krócej niż 6 miesięcy
- Przewlekłe: trwa 6 miesięcy lub dłużej
Progresja zaburzenia koszmarów sennych
Zaburzenie koszmarów sennych może mieć różną progresję w zależności od wieku, czynników wyzwalających i współistniejących zaburzeń. Przebieg zaburzenia może być różny u różnych osób.48
Przebieg zaburzenia w zależności od wieku
U dzieci koszmary senne często rozpoczynają się między 3 a 6 rokiem życia, a ich częstotliwość zwykle zmniejsza się po 10 roku życia.4950 Częstość występowania koszmarów i innych parasomnii zmniejsza się w wieku szkolnym i w okresie dojrzewania, prawdopodobnie z powodu postępującego dojrzewania neurologicznego i zmniejszenia lęku separacyjnego.51
U nastolatków i młodych dorosłych częstotliwość koszmarów może wzrastać. Badania wykazały, że częstotliwość koszmarów zwiększa się znacząco w wieku od 10 do 13 lat zarówno u chłopców, jak i u dziewcząt, a następnie ponownie w wieku 20-29 lat, ale tym razem wyłącznie u kobiet.52
Około jednej trzeciej dorosłych z nawracającymi koszmarami miało początek objawów w dzieciństwie.53 U dorosłych nieleczone zaburzenie koszmarów sennych może utrzymywać się przez dziesięciolecia.5455
Wpływ zaburzenia koszmarów sennych na funkcjonowanie
Zaburzenie koszmarów sennych może mieć znaczący wpływ na jakość życia i funkcjonowanie osoby w różnych obszarach:565758
- Zaburzenia snu: Częste koszmary mogą prowadzić do trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu, co skutkuje przewlekłym niedoborem snu i zmęczeniem w ciągu dnia
- Zaburzenia nastroju: Dystres emocjonalny spowodowany koszmarami może przyczyniać się do drażliwości, lęku, depresji i innych zaburzeń nastroju
- Upośledzenie funkcjonowania: Brak snu i dystres emocjonalny spowodowany koszmarami mogą upośledzać codzienne funkcjonowanie, wpływając na wydajność w pracy, relacje i ogólną jakość życia
- Zachowania unikające: Niektóre osoby mogą rozwijać zachowania unikające, takie jak odmawianie snu lub unikanie aktywności, które mogą wyzwalać koszmary
- Objawy fizyczne: Koszmary mogą powodować objawy fizyczne po przebudzeniu, takie jak pocenie się, przyspieszony rytm serca lub drżenie, co może dodatkowo przyczyniać się do dystresu i zaburzeń snu
- Negatywny wpływ na partnera łóżkowego: Koszmary mogą również negatywnie wpływać na życie partnera łóżkowego59
Nasilenie objawów w czasie
Koszmary senne są częstsze podczas okresów stresu.60 Mogą się pojawiać w związku z traumatycznymi doświadczeniami, jak w zaburzeniu stresu pourazowego (PTSD), oraz w związku z innymi diagnozami psychiatrycznymi, w tym depresją, zaburzeniami dysocjacyjnymi i zaburzeniem osobowości z pogranicza.61
Pacjenci z historią traumy fizycznej lub emocjonalnej są bardziej narażeni na koszmary i związane z nimi objawy intruzji, negatywnego nastroju, dysocjacji, unikania i pobudzenia.6263
Badania wykazały, że koszmary zwiększają ryzyko późniejszych myśli i zachowań samobójczych, co podkreśla potrzebę wczesnej interwencji i leczenia.6465
Związek z innymi zaburzeniami psychicznymi
Zaburzenie koszmarów sennych często współwystępuje z innymi zaburzeniami psychicznymi, co może wpływać na jego przebieg i nasilenie:6667
- Zaburzenie stresu pourazowego (PTSD): Koszmary są objawem definiującym PTSD i występują u 66-80% pacjentów z tym zaburzeniem6869
- Depresja: U pacjentów z depresją zmiany w architekturze snu, w tym skrócone latencje REM i zwiększona gęstość snu REM, mogą przyczyniać się do zwiększonej częstości dysforycznych snów i koszmarów70
- Zaburzenia lękowe: Koszmary są związane z zaburzeniami lękowymi, szczególnie u nastolatków71
- Zaburzenia snu: Deprywacja snu lub fragmentacja snu oraz nieregularny rytm snu i czuwania, które zmieniają czas, intensywność lub ilość snu REM, mogą zwiększać ryzyko koszmarów72
- Inne zaburzenia psychiczne: Koszmary mogą występować u pacjentów z zaburzeniami psychotycznymi, schizofrenią, zaburzeniami adaptacyjnymi i zaburzeniami osobowości73
Progresja w kierunku poważniejszych zaburzeń
Nieleczone zaburzenie koszmarów sennych może prowadzić do poważniejszych następstw zdrowotnych:7475
- Nadmierna senność w ciągu dnia: Może prowadzić do trudności w szkole lub pracy, lub problemów z codziennymi zadaniami, takimi jak prowadzenie samochodu i koncentracja
- Problemy z nastrojem: Takie jak depresja lub lęk wynikający ze snów, które nadal niepokoją
- Opór przed pójściem do łóżka lub zaśnięciem z obawy przed kolejnym koszmarem
- Myśli samobójcze lub próby samobójcze: Nieleczone przewlekłe zaburzenie koszmarów sennych zwiększa ryzyko podjęcia i ponownego podejmowania prób samobójczych7677
Szczegółowa charakterystyka objawów koszmarów sennych
Koszmary senne w zaburzeniu koszmarów sennych charakteryzują się wieloma specyficznymi cechami, które odróżniają je od zwykłych nieprzyjemnych snów czy innych parasomnii, takich jak lęki nocne.78
Emocjonalne aspekty koszmarów sennych
Koszmary w zaburzeniu koszmarów sennych wywołują intensywne reakcje emocjonalne:7980
- Strach, lęk lub przerażenie: Najczęstsze emocje doświadczane podczas koszmarów i po przebudzeniu
- Gniew, smutek lub obrzydzenie: Inne dysforyczne emocje, które mogą być obecne
- Poczucie bezsilności lub zagrożenia: Koszmary często zawierają motywy zagrożenia, przed którym osoba nie może uciec
- Utrzymujący się dystres emocjonalny: Emocje związane z koszmarem mogą utrzymywać się przez dłuższy czas po przebudzeniu, wpływając na nastrój w ciągu dnia
- Lęk antycypacyjny: Obawa przed doświadczeniem kolejnego koszmaru może powodować lęk związany z zasypianiem
Fizyczne objawy towarzyszące koszmarom sennym
Koszmarom sennym mogą towarzyszyć następujące objawy fizyczne:818283
- Pocenie się: Często występuje podczas koszmaru i po przebudzeniu
- Przyspieszony rytm serca: Reakcja fizjologiczna na strach doświadczany podczas koszmaru
- Przyspieszony oddech: Może utrzymywać się przez pewien czas po przebudzeniu
- Wzdrygnięcie lub szarpnięcie ciała: Niektóre osoby mogą doświadczać gwałtownych ruchów ciała w reakcji na treść koszmaru
- Paraliż senny: U niektórych osób może wystąpić po przebudzeniu z koszmaru
Zaburzenia snu związane z koszmarami sennymi
Zaburzenie koszmarów sennych może prowadzić do różnych zaburzeń snu:8485
- Trudności z ponownym zaśnięciem: Po przebudzeniu z koszmaru wiele osób ma trudności z ponownym zaśnięciem z powodu strachu lub pobudzenia
- Fragmentacja snu: Częste koszmary mogą prowadzić do przerywanego snu, ponieważ osoba może budzić się wielokrotnie w ciągu nocy
- Bezsenność: Przewlekłe koszmary mogą prowadzić do rozwoju bezsenności, ponieważ osoba może unikać snu z obawy przed koszmarami
- Zmniejszona całkowita długość snu: W wyniku trudności z zasypianiem i utrzymaniem snu
- Zaburzenia rytmu snu i czuwania: W niektórych przypadkach mogą się rozwinąć, ponieważ osoba może próbować unikać snu w nocy i kompensować to drzemkami w ciągu dnia
Wpływ na funkcjonowanie w ciągu dnia
Zaburzenie koszmarów sennych może znacząco wpływać na funkcjonowanie w ciągu dnia:868788
- Nadmierna senność w ciągu dnia: Może prowadzić do trudności w pracy, szkole lub w wykonywaniu codziennych zadań
- Problemy z koncentracją i pamięcią: Niedobór snu może upośledzać funkcje poznawcze
- Drażliwość i zmiany nastroju: Częsta konsekwencja przewlekłego niedoboru snu
- Zmniejszona wydajność: W pracy, szkole lub w zadaniach domowych
- Problemy z relacjami społecznymi: Zmęczenie i drażliwość mogą negatywnie wpływać na interakcje społeczne
- Zmniejszona energia i motywacja: Utrudniająca podejmowanie codziennych aktywności
Objawy psychologiczne
Zaburzenie koszmarów sennych może prowadzić do rozwoju różnych objawów psychologicznych:899091
- Lęk: Szczególnie związany z zasypianiem lub powrotem do snu po koszmarze
- Depresja: Przewlekłe koszmary i związane z nimi zaburzenia snu mogą przyczyniać się do rozwoju objawów depresyjnych
- Obsesyjne myślenie o treści koszmarów: Niektóre osoby mogą doświadczać intruzywnych myśli o koszmarach w ciągu dnia
- Zmniejszone poczucie dobrostanu emocjonalnego i fizycznego: Z czasem może prowadzić do pogorszenia ogólnego stanu zdrowia psychicznego
- Lęk przed snem: Może rozwinąć się w fobię związaną ze snem lub z ciemnością
Objawy u różnych grup wiekowych
Zaburzenie koszmarów sennych może przejawiać się nieco inaczej w różnych grupach wiekowych:929394
- Dzieci: Mogą występować problemy behawioralne związane z porą snu, lęk separacyjny, płacz po przebudzeniu, wołanie rodziców, trudności z powrotem do samodzielnego snu
- Nastolatki: Mogą doświadczać więcej koszmarów związanych z problemami społecznymi, lękiem przed porażką, obrazem ciała lub tożsamością
- Dorośli: Koszmary mogą być bardziej złożone i często odzwierciedlają stresory życiowe, traumy lub problemy w relacjach
- Osoby starsze: Mogą doświadczać koszmarów związanych z obawami dotyczącymi zdrowia, śmierci lub utraty niezależności
Ocena ciężkości i monitorowanie zaburzenia koszmarów sennych
Ocena ciężkości zaburzenia koszmarów sennych jest ważna dla określenia odpowiedniego planu leczenia i monitorowania postępów.95 Różne aspekty zaburzenia mogą być oceniane w celu określenia jego ogólnej ciężkości.
Metody oceny ciężkości zaburzenia
Do oceny ciężkości zaburzenia koszmarów sennych mogą być stosowane różne metody:9697
- Kwestionariusze samooceny: Na przykład Indeks Zaburzenia Koszmarów (Nightmare Disorder Index, NDI), który ocenia częstotliwość koszmarów, związany z nimi dystres i wpływ na funkcjonowanie
- Dzienniki snu: Prowadzenie dziennika snu przez okres dwóch tygodni przed wizytą u lekarza może pomóc w zrozumieniu harmonogramu snu, czynników wpływających na sen i czasu występowania koszmarów
- Wywiad kliniczny: Ocena objawów, ich wpływu na życie codzienne i współistniejących zaburzeń
- Skale nasilenia objawów: Oceniające różne aspekty zaburzenia, takie jak częstotliwość koszmarów, intensywność emocjonalna, wpływ na sen i funkcjonowanie w ciągu dnia
Kluczowe pytania w ocenie zaburzenia
Podczas oceny zaburzenia koszmarów sennych, lekarze mogą zadawać następujące pytania:98
- Kiedy zaczęły się objawy?
- Jak często występują koszmary i czego dotyczą?
- Jaki jest zwykły rytuał przed snem?
- Czy w przeszłości występowały problemy ze snem?
- Czy ktoś inny w rodzinie ma problemy ze snem?
- Jak koszmary wpływają na sen i funkcjonowanie w ciągu dnia?
- Czy występują inne objawy, takie jak lęk, depresja lub zaburzenia poznawcze?
Ocena wpływu na funkcjonowanie psychospołeczne
Ocena wpływu zaburzenia koszmarów sennych na funkcjonowanie psychospołeczne jest kluczowym elementem oceny ciężkości zaburzenia.99100 Osoby z zaburzeniem koszmarów sennych mogą doświadczać znacznego dystresu psychospołecznego, w tym objawów stresu pourazowego, depresji, lęku i stresu.
W badaniu przeprowadzonym wśród pielęgniarek wykazano, że osoby z zaburzeniem koszmarów sennych wykazywały znacznie gorsze funkcjonowanie psychospołeczne (tj. stres pourazowy, depresja, lęk, stres) niż osoby z podprogowymi objawami koszmarów, które z kolei miały gorsze funkcjonowanie niż osoby bez koszmarów.101
Ocena ryzyka samobójstwa
Osoby z zaburzeniem koszmarów sennych mogą być bardziej narażone na ryzyko myśli i zachowań samobójczych, dlatego ocena tego ryzyka jest ważnym elementem oceny ciężkości zaburzenia.102103
Badania wykazały znaczny związek między koszmarami a późniejszym występowaniem myśli samobójczych, próbami samobójczymi i samobójstwami dokonanymi. Związek między koszmarami a zachowaniami samobójczymi jest częściowo mediowany przez negatywny afekt.104
Dwie trzecie pacjentów psychiatrycznych przyjętych po próbie samobójczej skarży się na koszmary, co podkreśla znaczenie oceny tego objawu w kontekście ryzyka samobójczego.105
Monitorowanie postępów i odpowiedzi na leczenie
Monitorowanie postępów i odpowiedzi na leczenie jest ważnym elementem opieki nad osobami z zaburzeniem koszmarów sennych.106 Może obejmować:
- Regularne wizyty kontrolne u lekarza lub terapeuty
- Kontynuacja prowadzenia dziennika snu w celu śledzenia częstotliwości i intensywności koszmarów
- Ocena poprawy jakości snu i funkcjonowania w ciągu dnia
- Dostosowanie planu leczenia w oparciu o odpowiedź na dotychczasowe interwencje
- Ocena ewentualnych efektów ubocznych leków, jeśli są stosowane
Wczesne rozpoznanie i dostosowane leczenie są kluczowe w zarządzaniu zaburzeniem koszmarów sennych. Nieleczone, może prowadzić do deprywacji snu, zaburzeń nastroju i negatywnego wpływu na codzienne życie. Wczesne poszukiwanie pomocy zwiększa szanse na skuteczne leczenie i zapobiega potencjalnym konsekwencjom.107
Specyficzne cechy koszmarów w zaburzeniu koszmarów sennych
Koszmary w zaburzeniu koszmarów sennych mają pewne charakterystyczne cechy, które odróżniają je od typowych nieprzyjemnych snów i innych zaburzeń snu.
Treść i tematyka koszmarów
Treść koszmarów w zaburzeniu koszmarów sennych zazwyczaj koncentruje się wokół określonych tematów:108109110
- Zagrożenia dla przetrwania, bezpieczeństwa lub integralności fizycznej
- Próby uniknięcia lub poradzenia sobie z bezpośrednim niebezpieczeństwem
- Motywy dotyczące bycia ściganym lub zaatakowanym
- Zagrożenia psychologiczne, takie jak bycie wyśmiewanym lub odrzuconym
- Treści związane z lękiem, strachem, gniewem, smutkiem lub innymi dysforycznymi emocjami
Treść koszmarów może być związana z wiekiem. U dzieci w wieku 7-9 lat najczęstsze są wymyślone stworzenia, a u dzieci w wieku 10-12 lat – porwanie. Inne częste tematy to utrata kontroli i strach przed urazem.111
Zapamiętywanie treści koszmarów
Jedną z cech koszmarów w zaburzeniu koszmarów sennych jest wyraźne zapamiętywanie ich treści:112113114
- Po przebudzeniu z koszmaru osoba zwykle jest szybko zorientowana i czujna
- Treść koszmaru jest dobrze zapamiętana i osoba potrafi ją szczegółowo opisać
- Wspomnienia koszmaru mogą być intruzywne i pojawiać się w ciągu dnia
- Wyraźne wspomnienie koszmaru jest cechą odróżniającą od lęków nocnych, w których osoba często nie pamięta, co ją niepokoiło
Jak zauważono: „Jeśli ludzie mówią: 'Miałem straszny sen, nie pamiętam go’, to nie jest zaburzenie koszmarów sennych”.115
Cechy odróżniające od lęków nocnych
Zaburzenie koszmarów sennych należy odróżnić od lęków nocnych (night terrors), które są innym rodzajem parasomnii:116117
- W koszmarach osoba zwykle budzi się podczas snu, podczas gdy w lękach nocnych często pozostaje we śnie
- Po przebudzeniu z koszmaru osoba jest zorientowana, czujna i reaguje na uspokajanie przez rodziców/inne osoby, a szczegóły snu są zwykle zapamiętane
- W lękach nocnych osoba może być trudna do obudzenia i może nie pamiętać, co ją niepokoiło
- Lęki nocne zwykle występują we wczesnej fazie snu, podczas gdy koszmary mają tendencję do występowania w drugiej połowie nocy, podczas snu REM
- Lęki nocne są najbardziej powszechne u dzieci w wieku od 4 do 12 lat i dotykają 1-4% populacji
Fizjologiczne wzorce snu podczas koszmarów
Badania polisomnograficzne pokazują charakterystyczne wzorce podczas koszmarów:118119120
- Koszmary zazwyczaj pojawiają się podczas fazy REM snu, często we wczesnych godzinach porannych
- Badania polisomnograficzne pokazują nagłe przebudzenia ze snu REM, zwykle w drugiej połowie nocy, przed zgłoszeniem koszmaru
- Częstość akcji serca i częstość oddechów mogą wzrosnąć lub wykazywać zwiększoną zmienność przed przebudzeniem się dziecka z koszmaru
- Łagodne pobudzenie autonomiczne, w tym tachykardia, tachypnoe i pocenie się, może wystąpić przejściowo po przebudzeniu
- Wokalizacje mogą występować, ale ruch i objawy autonomiczne są minimalne
Polisomnografia (PSG) nie jest wskazana do rutynowej oceny koszmarów. Koszmary rzadziej występują w laboratorium snu niż w środowisku domowym.121
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.