Otyłość
Epidemiologia
Nadzór nad otyłością stanowi kluczowy element monitorowania epidemiologii tej choroby na poziomie globalnym, krajowym i lokalnym. Systemy takie jak NHANES, BRFSS, YRBSS czy WHO COSI umożliwiają zbieranie danych zarówno bezpośrednich (pomiar wzrostu i masy ciała), jak i samodzielnie raportowanych, co pozwala na ocenę rozpowszechnienia otyłości oraz powiązanych zachowań zdrowotnych. W 2022 roku 43% dorosłych na świecie miało nadwagę, a 16% cierpiało na otyłość, co oznacza wzrost ponad dwukrotny od 1990 roku. W USA wskaźnik otyłości u dorosłych wynosi obecnie około 40,3%, z ciężką otyłością (BMI ≥40) u 9,4% populacji. Otyłość jest silnie powiązana z wieloma chorobami przewlekłymi, w tym cukrzycą typu 2, chorobami układu krążenia i nowotworami, a także generuje znaczne koszty ekonomiczne – w USA roczne wydatki medyczne związane z otyłością sięgają około 173 miliardów dolarów. Epidemiologia otyłości wskazuje na konieczność wielosektorowych działań profilaktycznych oraz rozwoju bardziej zintegrowanych i precyzyjnych systemów nadzoru, które uwzględniają modyfikowalne zachowania i różnice demograficzne, w tym wiek, płeć, pochodzenie etniczne i status społeczno-ekonomiczny.
- Definicja nadzoru nad otyłością
- Globalne systemy nadzoru nad otyłością
- Epidemiologia otyłości na świecie
- Epidemiologia otyłości w Stanach Zjednoczonych
- Metody oceny otyłości w badaniach epidemiologicznych
- Wpływ otyłości na zdrowie publiczne
- Zapobieganie i kontrola otyłości
- Strategie zaradcze na poziomie publicznym
- Rola śledzenia danych w zapobieganiu otyłości
- Nowe podejścia do nadzoru nad otyłością
- Wyzwania w nadzorze nad otyłością
- Przyszłość nadzoru nad otyłością
Definicja nadzoru nad otyłością
Nadzór nad otyłością (surveillance) to systematyczne zbieranie, analiza i interpretacja danych dotyczących otyłości i powiązanych z nią zachowań zdrowotnych, takich jak dieta i aktywność fizyczna. Jest to kluczowy element monitorowania epidemii otyłości na poziomie globalnym, krajowym i lokalnym. Systemy nadzoru nad otyłością mają na celu lepsze zrozumienie zakresu zachowań ryzykownych dla zdrowia, praktyk profilaktycznych oraz obciążenia chorobami przewlekłymi, w tym otyłością1. Gdy są rutynowe i znormalizowane, umożliwiają badanie trendów oraz monitorowanie postępów i skuteczności programów, interwencji i inicjatyw związanych z otyłością1.
Na najbardziej podstawowym poziomie, systematyczne gromadzenie danych dotyczących otyłości pozwala określić liczbę osób cierpiących na tę chorobę. Skuteczne systemy nadzoru są niezbędne do zapobiegania i rozwiązywania problemu otyłości, zwłaszcza wśród dzieci1. Kompleksowy nadzór nad otyłością powinien obejmować nie tylko dane przekrojowe, ale również informacje o ekspozycji na otyłość w ciągu całego życia, co może pomóc lepiej zrozumieć wpływ otyłości na zdrowie populacji1.
Globalne systemy nadzoru nad otyłością
Istnieje wiele systemów nadzoru używanych do monitorowania otyłości i zachowań związanych z otyłością na całym świecie. W różnych krajach prowadzone są różne formy monitoringu i nadzoru, ale standardy znacznie się różnią1. Generalnie istnieją trzy sposoby, w jakie prowadzony jest monitoring i nadzór nad otyłością1:
Główne systemy nadzoru w USA
Centra Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC) w Stanach Zjednoczonych wykorzystują kilka systemów nadzoru do monitorowania otyłości i zachowań związanych z otyłością1:
- National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES) – ocenia stan zdrowia amerykańskich dorosłych i dzieci poprzez połączenie wywiadów osobistych i badań fizykalnych1. Jest to obecnie jedyne trwające, reprezentatywne dla całego kraju badanie populacyjne, które bezpośrednio mierzy wzrost i wagę uczestników1.
- Behavioral Risk Factor Surveillance System (BRFSS) – zbiera samodzielnie raportowane informacje o stanach zdrowia i zachowaniach, takich jak brak aktywności fizycznej oraz spożycie owoców i warzyw wśród dorosłych1. BRFSS to ciągły, wielomodułowy system nadzoru, który zbiera informacje od ponad 400 000 dorosłych rocznie1.
- Youth Risk Behavior Surveillance System (YRBSS) – monitoruje priorytetowe zachowania ryzykowne dla zdrowia, które przyczyniają się do złego stanu zdrowia i problemów społecznych wśród młodzieży w Stanach Zjednoczonych1.
- Women, Infants, and Children Participant and Program Characteristics (WIC PC) – zawiera informacje na temat różnych czynników zdrowotnych, w tym karmienia piersią i otyłości1.
- National Health Interview Survey (NHIS) – zbiera dane na temat szerokiego zakresu zagadnień zdrowotnych, w tym aktywności fizycznej, programów żywieniowych i braku bezpieczeństwa żywnościowego oraz wzrostu i wagi1.
- School Health Profiles – system ankiet oceniających politykę i praktyki zdrowotne w szkołach w stanach, dużych miejskich okręgach szkolnych i terytoriach1.
Inicjatywy międzynarodowe
Na poziomie międzynarodowym funkcjonują również ważne systemy nadzoru nad otyłością:
- WHO European Childhood Obesity Surveillance Initiative (COSI) – inicjatywa, która od ponad 10 lat mierzy trendy w nadwadze i otyłości u dzieci w wieku szkolnym. COSI obejmuje standaryzowane pomiary wagi i wzrostu ponad 300 000 dzieci w całym regionie europejskim WHO1.
- Global Obesity Observatory – wykorzystuje wcześniej wymienione badania, aby przedstawić obraz występowania otyłości na całym świecie1.
- Standaryzowane międzykrajowe badania – trzeci sposób, w jaki powszechnie prowadzi się monitoring i nadzór nad otyłością1.
Wiele krajów prowadzi również regularne krajowe badania zdrowotne1. Istnieje jednak potrzeba większych inwestycji i priorytetyzacji politycznej monitoringu i nadzoru nad otyłością, aby rządy i decydenci na całym świecie mogli lepiej śledzić postępy lub ich brak1.
Epidemiologia otyłości na świecie
Skala problemu – globalna
Otyłość stanowi jeden z największych problemów zdrowia publicznego na świecie. W 2022 roku 1 na 8 osób na świecie cierpiało na otyłość1. Światowa otyłość wśród dorosłych więcej niż podwoiła się od 1990 roku, a otyłość wśród nastolatków wzrosła czterokrotnie1. W 2022 roku 2,5 miliarda dorosłych (18 lat i więcej) miało nadwagę. Z tej liczby 890 milionów cierpiało na otyłość1.
Według danych z 2022 roku, 43% dorosłych w wieku 18 lat i więcej na całym świecie miało nadwagę, a 16% cierpiało na otyłość1. Światowe rozpowszechnienie otyłości ponad podwoiło się między 1990 a 2022 rokiem1. Ponad 390 milionów dzieci i nastolatków w wieku 5-19 lat miało nadwagę w 2022 roku. Częstość występowania nadwagi (w tym otyłości) wśród dzieci i nastolatków w wieku 5-19 lat dramatycznie wzrosła z zaledwie 8% w 1990 roku do 20% w 2022 roku1.
Podczas gdy w 1990 roku zaledwie 2% dzieci i nastolatków w wieku 5-19 lat cierpiało na otyłość (31 milionów młodych ludzi), do 2022 roku 8% dzieci i nastolatków cierpiało na otyłość (160 milionów młodych ludzi)1. Najnowsze dane dotyczące trendów w nadwadze u dzieci poniżej 5 roku życia zostały opublikowane wspólnie przez UNICEF, WHO i Bank Światowy w kwietniu 2019 roku1.
Trendy globalne
Jeśli utrzymają się obecne trendy, do 2030 roku szacuje się, że 38% światowej populacji dorosłych będzie miało nadwagę, a kolejne 20% będzie otyłe1. W USA najbardziej alarmujące prognozy oparte na wcześniejszych trendach wskazują, że do 2030 roku ponad 85% dorosłych będzie miało nadwagę lub otyłość1. Dodatkowo częstość występowania otyłości w krajach rozwijających się nadal wzrasta w kierunku poziomów USA1.
Chociaż USA wciąż może pochwalić się największą bezwzględną liczbą osób z nadwagą i otyłością, kilka innych krajów przewyższa USA pod względem ogólnej częstości występowania, a ponadto tempo wzrostu w niektórych krajach jest przygnębiające1. Rozpowszechnienie nadwagi i otyłości wśród dorosłych Meksykanów w reprezentatywnej próbie krajowej oszacowano na 71,3% z nadwagą/otyłością, przy czym nadwaga wynosi 38,8%, a otyłość 32,4%1.
Według danych z 2022, około 16% dorosłych (18 lat i starszych) na całym świecie cierpiało na otyłość. Światowe rozpowszechnienie otyłości wzrosło ponad dwukrotnie w latach 1990-20221. W 2024 roku, NCD Risk Factor Collaboration (NCD-RisC) opublikowało wyniki, które szacują, że ponad miliard ludzi na świecie cierpi obecnie na otyłość, prawie 880 milionów dorosłych i 159 milionów dzieci i nastolatków w wieku 5-19 lat1.
Analiza tych danych przeprowadzona przez World Obesity Federation wskazuje, że prawie 3 miliardy ludzi żyje z nadwagą lub otyłością. Te dowody sugerują, że większość światowej populacji żyje w krajach, gdzie nadwaga i otyłość są większym zagrożeniem dla zdrowia niż niedowaga1. Według szacunków UNICEF, w 2000 roku około 30 milionów dzieci poniżej 5 roku życia cierpiało na nadwagę lub otyłość, wzrastając do 37 milionów dzieci w 2022 roku1.
Różnice regionalne i demograficzne
Wskaźniki otyłości są najwyższe w społecznościach kolorowych, gdzie bariery w dokonywaniu zdrowych wyborów żywieniowych i byciu aktywnym fizycznie są często najbardziej rozpowszechnione1. Według strony Trust for America’s Health (TFAH), wskaźnik otyłości wśród dorosłych w USA wynosi obecnie 42,4%. To pierwszy raz, kiedy krajowy wskaźnik przekroczył granicę 40% i jest to kolejny dowód na kryzys otyłości w kraju1.
Wskaźniki otyłości dziecięcej również rosną, z najnowszymi danymi pokazującymi, że 19,3% młodych Amerykanów w wieku 2-19 lat cierpi na otyłość1. Występowanie otyłości różni się znacznie między krajami i w ich obrębie1. W Europie dane podłużne (1992-1998 do 1998-2005) wskazują, że otyłość wśród dorosłych wzrosła umiarkowanie z 13% do 17% w tym okresie1.
Systematyczny przegląd krajowych i regionalnych badań przeprowadzonych między 1990 a 2008 rokiem wskazuje na wskaźniki otyłości tak niskie jak 4,0 i 6,2% wśród francuskich mężczyzn i kobiet oraz tak wysokie jak 30,0 i 32,0% wśród czeskich mężczyzn i kobiet1. Również częstość występowania otyłości u dzieci różni się znacznie między krajami i w ich obrębie1.
Według Światowej Organizacji Zdrowia, częstość występowania nadwagi i otyłości waha się od poniżej 20% w niektórych krajach do ponad 60% w innych. Kraje o najwyższej częstości występowania otyłości to kraje o wysokim dochodzie w Ameryce Północnej i Południowej, Europie i Oceanii1. Różnica między krajami o wysokiej i niskiej częstości występowania jest znaczna. Częstość występowania otyłości w Japonii wynosi 3,7%, podczas gdy w USA wynosi 38,2%1.
Epidemiologia otyłości w Stanach Zjednoczonych
Trendy w USA
Pierwsze oznaki, że otyłość przybiera rozmiary epidemii, pochodziły z USA i Europy1. Dziś liczba osób z nadwagą (BMI 25-30 kg/m2) lub otyłością (BMI ≥30 kg/m2) w USA ponad dwukrotnie przewyższa liczbę osób o normalnej wadze1. U dorosłych w USA trendy z lat 1960-1994 pokazały, że chociaż poziomy nadwagi utrzymywały się na poziomie około 31% w tym okresie, to standaryzowana względem wieku otyłość wzrosła z 13% do 23%, co doprowadziło do surowej częstości występowania nadwagi lub otyłości na poziomie 55% amerykańskiej populacji1.
W ciągu ostatnich 10 lat krajowe szacunki dotyczące otyłości zdają się wskazywać, że stały trend wzrostowy otyłości wśród Amerykanów ustabilizował się na poziomie około 35%1. Jednak niektóre podgrupy radzą sobie gorzej niż inne, ponieważ wskaźniki otyłości w latach 2011-2012 u Latynosów i nielatynoskich czarnoskórych wynosiły odpowiednio 43% i 48%, co wskazuje na nieproporcjonalne obciążenie w różnych grupach rasowych/etnicznych i/lub o różnym statusie społeczno-ekonomicznym (SES)1.
Wskaźniki otyłości w Stanach Zjednoczonych prawie potroiły się od lat 60. XX wieku1. Częstość występowania otyłości klasy III (chorobliwej) (BMI ≥40) wzrosła najbardziej dramatycznie, z 1,3% pod koniec lat 70., do 2,9% w latach 1988-94, do 4,7% w 2000 roku, do 5,7% w 2008 roku i do 7,7% w 2014 roku1. Tempo wzrostu częstości występowania otyłości zaczęło zwalniać w latach 2000., ale od 2014 roku otyłość, ciężka otyłość i otyłość u dzieci nadal rosły1.
W okresie od sierpnia 2021 do sierpnia 2023 roku występowanie otyłości u dorosłych wynosiło 40,3%, bez istotnych różnic między mężczyznami i kobietami. Występowanie otyłości było wyższe u dorosłych w wieku 40-59 lat niż w wieku 20-39 lat i 60 lat i starszych1. Występowanie ciężkiej otyłości u dorosłych wynosiło 9,4% i było wyższe u kobiet niż u mężczyzn w każdej grupie wiekowej1.
Od 2013-2014 do sierpnia 2021-sierpnia 2023 roku standaryzowana względem wieku częstość występowania otyłości nie zmieniła się znacząco, podczas gdy częstość występowania ciężkiej otyłości wzrosła z 7,7% do 9,7%1. Częstość występowania ciężkiej otyłości u mężczyzn (6,7%) była niższa niż u kobiet (12,1%) ogółem i dla każdej grupy wiekowej1.
Czynniki demograficzne i społeczne
Częstość występowania otyłości była niższa u dorosłych z tytułem licencjata lub wyższym niż u dorosłych z niższym wykształceniem1. Rasa i pochodzenie etniczne są związane ze zwiększonymi wskaźnikami otyłości u dzieci i młodzieży1. Portorykańskie, kubańsko-amerykańskie i rdzennie amerykańskie dzieci w wieku przedszkolnym mają zwiększoną częstość występowania otyłości; czarnoskóre, rdzennie amerykańskie, portorykańskie, meksykańskie i rdzennie hawajskie dzieci w wieku szkolnym mają najwyższe wskaźniki otyłości w tej grupie wiekowej1. Około 25% czarnoskórych nastolatków cierpi na otyłość1.
Otyłość u nastolatków jest predyktorem otyłości u dorosłych, przy czym 80% nastolatków, którzy są otyli, pozostaje otyłymi jako dorośli1. Dzieci zidentyfikowane jako mające nadwagę lub otyłość w dzieciństwie mają większe prawdopodobieństwo nadwagi lub otyłości w dorosłości1. 25% otyłych dzieci w wieku przedszkolnym pozostaje otyłymi jako dorośli1. 50% otyłych 6-latków pozostaje otyłymi jako dorośli1. 80% otyłych pacjentów w wieku 10-14 lat, którzy mieli co najmniej jednego otyłego rodzica, pozostaje otyłymi jako dorośli1.
Otyłe nastoletnie dziewczęta są znacznie bardziej prawdopodobne (80%), że pozostaną otyłe jako dorosłe w porównaniu do otyłych nastoletnich chłopców (30%)1. Według najnowszych danych z systemu Behavioral Risk Factor Surveillance System (BRFSS), wskaźniki otyłości wśród dorosłych przekraczają obecnie 35% w 23 stanach1. Wirginia Zachodnia ma najwyższy wskaźnik otyłości wśród dorosłych na poziomie 41,2%, a Dystrykt Kolumbii (D.C.) ma najniższy, wynoszący 23,5%1. Między 2022 a 2023 rokiem trzy stany doświadczyły statystycznie istotnego wzrostu wskaźnika otyłości wśród dorosłych: Alaska, Arkansas i Oregon. Żaden stan nie doświadczył spadku1.
Metody oceny otyłości w badaniach epidemiologicznych
BMI i inne wskaźniki
Wskaźnik masy ciała (BMI) jest typowo używany do definiowania nadwagi i otyłości w badaniach epidemiologicznych. Jednak BMI ma niską czułość i istnieje duża zmienność między osobnicza w procencie tkanki tłuszczowej dla danej wartości BMI, częściowo przypisywana wiekowi, płci i pochodzeniu etnicznemu1. Te dane sugerują, że otyłość może być znacznie bardziej powszechna i wymaga bardziej pilnej uwagi niż sugerują to duże badania epidemiologiczne. Poleganie wyłącznie na BMI do oceny jej rozpowszechnienia mogłoby utrudnić przyszłe interwencje mające na celu zapobieganie i kontrolę otyłości1.
Ponieważ tkankę tłuszczową można mierzyć na kilka sposobów, statystyki dotyczące epidemiologii otyłości różnią się między źródłami. Podczas gdy BMI jest najbardziej podstawowym i powszechnie używanym wskaźnikiem otyłości, inne miary obejmują obwód talii, stosunek obwodu talii do bioder, grubość fałdów skórnych i impedancję bioelektryczną1.
Według Amerykańskiego Towarzystwa Medycznego istotne są ograniczenia BMI jako klinicznej miary zdrowia. W 2023 roku przyjęto nową politykę, która sugeruje, aby BMI był używany wraz z innymi ważnymi miarami, takimi jak skład ciała1.
Systemowe podejście do nadzoru
System nadzoru to seria badań prowadzonych wielokrotnie w celu monitorowania długoterminowych trendów w zdrowiu publicznym1. System nadzoru nad otyłością składa się z serii badań przeprowadzanych w regularnych odstępach czasu, używanych do monitorowania długoterminowych trendów w otyłości i nadwadze oraz powiązanych zachowaniach. Może być używany do określenia częstości występowania wśród podgrup, śledzenia trendów w czasie i określenia, czy interwencje dotyczące zapobiegania i zarządzania otyłością są łącznie skuteczne1.
Dane dostarczają decydentom niezbędnych informacji epidemiologicznych do podejmowania decyzji opartych na dowodach. Nadzór nad otyłością dziecięcą jest prowadzony w wielu jurysdykcjach; jednak systemy nadzoru różnią się metodami, zakresem, celem, celami i atrybutami, a to, co jest uważane za ważne w jednej jurysdykcji, może być mniej ważne dla innej1.
Ważne jest, aby nadzór rządowy nad otyłością dziecięcą obejmował pomiar jednoczesnych modyfikowalnych zachowań. Określenie samej częstości występowania nadwagi i otyłości jest niewystarczającą informacją dla decydentów do określenia skuteczności skalowanych wysiłków interwencyjnych1. Skuteczne systemy nadzoru są niezbędne do zapobiegania i rozwiązywania problemu otyłości dziecięcej1.
Wpływ otyłości na zdrowie publiczne
Konsekwencje zdrowotne
Otyłość znacznie zwiększa ryzyko zachorowalności na choroby przewlekłe, a mianowicie niepełnosprawność, depresję, cukrzycę typu 2, choroby układu krążenia, niektóre nowotwory i śmiertelność1. Zagrożenia zdrowotne spowodowane przez nadwagę i otyłość są coraz lepiej udokumentowane i zrozumiane1. W 2021 roku wyższy niż optymalny wskaźnik BMI spowodował szacunkowe 3,7 miliona zgonów z powodu chorób niezakaźnych (NCD), takich jak choroby układu krążenia, cukrzyca, nowotwory, zaburzenia neurologiczne, przewlekłe choroby układu oddechowego i zaburzenia trawienne1.
Otyłość zwiększa ryzyko choroby niedokrwiennej serca (ChNS) poprzez podniesienie całkowitego poziomu cholesterolu i trójglicerydów we krwi, zwiększenie ciśnienia krwi i potencjalnie prowadząc do cukrzycy1. W niektórych przypadkach cukrzyca może nasilić te czynniki ryzyka, narażając osoby na wyjątkowo wysokie ryzyko ataków serca1.
Otyłość jest związana z wieloma chorobami współistniejącymi, w tym cukrzycą typu II, dyslipidemią, nowotworami, zaburzeniami nastroju, chorobami serca, zaburzeniami reprodukcyjnymi, chorobami wątroby i nadciśnieniem, między innymi1. Pięciokrotny i czterokrotny wzrost częstości występowania zarówno zapalenia stawów, jak i cukrzycy występuje, gdy osoba staje się otyła1. Związek między BMI a częstością występowania chorób współistniejących jest kolejnym powodem, aby zapewnić skuteczne zarządzanie otyłością w klinikach poprzez kompleksowe i wieloaspektowe podejścia1.
Dorośli z otyłością mają zwiększone ryzyko rozwoju poważnych stanów zdrowotnych, w tym nadciśnienia, cukrzycy typu 2, chorób serca i udaru, bezdechu sennego i problemów z oddychaniem, niektórych nowotworów oraz chorób psychicznych, takich jak depresja i lęk1.
Koszty ekonomiczne
Wpływy ekonomiczne epidemii otyłości są również ważne1. Jeśli nic nie zostanie zrobione, globalne koszty nadwagi i otyłości mają wzrosnąć do 3 bilionów dolarów rocznie do 2030 roku i ponad 18 bilionów dolarów do 2060 roku1. Badanie z 2017 roku oszacowało roczny koszt medyczny otyłości w Stanach Zjednoczonych na prawie 173 miliardy dolarów1.
Według Centrów Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC), częstość występowania otyłości w Stanach Zjednoczonych wynosiła 41,9% między 2017 rokiem a marcem 2020 roku. Od 1999 roku do marca 2020 roku częstość występowania otyłości w Stanach Zjednoczonych wzrosła z 30,5% do 41,9%, podczas gdy ciężka otyłość wzrosła z 4,7% do 9,2%1. Szacowany roczny koszt medyczny otyłości w Stanach Zjednoczonych wynosił prawie 173 miliardy dolarów w 2019 roku. Wydatki medyczne dla dorosłych z otyłością były o 1861 dolarów wyższe niż koszty medyczne dla osób o zdrowej wadze1.
Otyłość jako globalny kryzys zdrowotny
Wreszcie, wzrost wskaźników otyłości w krajach o niskim i średnim dochodzie, w tym wśród grup o niższym statusie społeczno-ekonomicznym, szybko globalizuje problem, który kiedyś był kojarzony tylko z krajami o wysokim dochodzie1. Otyłość, jak wiele innych poważnych i przewlekłych chorób, nieproporcjonalnie dotyka niektóre grupy demograficzne. Zarówno wśród dorosłych, jak i dzieci, częstość występowania otyłości jest wyższa wśród osób pochodzenia latynoskiego i nielatynoskich czarnoskórych niż wśród nielatynoskich białych i nielatynoskich azjatyckich osób1.
Nadwaga i otyłość w dzieciństwie ma ważne krótko- i długoterminowe konsekwencje1. W dłuższej perspektywie nadwaga lub otyłość w dzieciństwie zwiększa ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy, niektórych nowotworów i zaburzeń mięśniowo-szkieletowych w dorosłości, co może prowadzić do niepełnosprawności i przedwczesnej śmierci1. Silne utrzymywanie się stanu nadwagi i niska skuteczność dostępnych terapii podkreślają potrzebę zapobiegania nadwadze i otyłości na najwcześniejszym możliwym etapie życia1.
Otyłość jest chorobą wieloczynnikową. Światowe rozpowszechnienie nadwagi i otyłości podwoiło się od 1980 roku do tego stopnia, że prawie jedna trzecia światowej populacji jest obecnie klasyfikowana jako mająca nadwagę lub otyłość1. Wskaźniki otyłości wzrosły we wszystkich grupach wiekowych i obu płciach niezależnie od lokalizacji geograficznej, pochodzenia etnicznego czy statusu społeczno-ekonomicznego, chociaż częstość występowania otyłości jest generalnie większa u osób starszych i kobiet1.
Zapobieganie i kontrola otyłości
Strategie zaradcze na poziomie publicznym
Zapobieganie wzrostowi otyłości wymaga wielosektorowych działań, takich jak produkcja żywności, marketing i ustalanie cen oraz innych, które starają się zająć szerszymi determinantami zdrowia1. WHO od wielu lat uznaje potrzebę pilnego rozwiązania globalnego kryzysu otyłości1. Globalne cele żywieniowe Światowego Zgromadzenia Zdrowia, mające na celu zapewnienie braku wzrostu nadwagi u dzieci, oraz cel NCD dotyczący zatrzymania wzrostu cukrzycy i otyłości do 2025 roku, zostały poparte przez państwa członkowskie WHO1.
Podejścia legislacyjne, takie jak opodatkowanie śmieciowego jedzenia, poprawa etykietowania żywieniowego i definicji wielkości porcji, zakaz stosowania niektórych składników i regulacja konsumpcji sodu, zostały wprowadzone w celu złagodzenia pandemii otyłości1. Rozwiązanie problemu otyłości wymaga wieloaspektowego podejścia angażującego decydentów, rządy stanowe i lokalne, specjalistów opieki zdrowotnej i opieki nad dziećmi, szkoły, rodziny i osoby indywidualne1.
Centra Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC) identyfikują strategie zapobiegawcze na poziomie państwowym, lokalnym i społecznościowym, a także wskazówki dotyczące prowadzenia zdrowego stylu życia1. Healthy People 2030 ma kilka celów związanych z wagą i odżywianiem, w tym zmniejszenie odsetka dorosłych z otyłością1.
Rola śledzenia danych w zapobieganiu otyłości
Skuteczne systemy nadzoru nad otyłością są niezbędne do monitorowania trendów w otyłości i powiązanych zachowaniach oraz do określenia ogólnego efektu strategii zapobiegania otyłości dziecięcej1. Ważne jest, aby zawierały one pomiary modyfikowalnych zachowań towarzyszących. Samo określenie częstości występowania nadwagi i otyłości jest niewystarczającą informacją dla decydentów do określenia skuteczności skalowanych wysiłków interwencyjnych1.
Rozróżnianie osób dawniej otyłych, obecnie otyłych i nigdy nieotyłych w badaniach nadzoru zdrowotnego może również pomóc nam zrozumieć efekty programów i polityk mających na celu osiągnięcie utraty wagi1. W miarę opracowywania i wdrażania nowych interwencji w populacji, częstość występowania obecnej otyłości powinna zmniejszać się w stosunku do częstości występowania otyłości kiedykolwiek, dostarczając badaczom miary skuteczności interwencji1.
Analizy ujawniły również niewielki wzrost częstości występowania dawnej otyłości w czasie, wskazując na nieco większe odpływy z kategorii otyłych w latach 2013-2014 niż w latach 1988-19941. Przyszłe badania, które dokonają takiego rozróżnienia, byłyby cenne do lepszego śledzenia skuteczności programów i polityk mających na celu osiągnięcie utraty wagi w populacji1. Ogólnie rzecz biorąc, nasze badanie podkreśla wartość przyjęcia perspektywy biegu życia w badaniach zdrowia populacji1.
Nowe podejścia do nadzoru nad otyłością
Chociaż Stany Zjednoczone mają solidny nadzór nad otyłością i indywidualnymi zachowaniami związanymi z otyłością, aby w pełni zrozumieć etiologię otyłości i efekty wysiłków zapobiegawczych, musimy rozszerzyć obecne systemy nadzoru pod względem ustawień, środków, okresowości i populacji1. Obecne metody i infrastruktura nadzoru muszą stać się bardziej zwinne w reagowaniu na wyniki badań, dostarczać danych, które są wystarczająco aktualne i precyzyjne, aby ocenić polityki i programy dotyczące otyłości na różnych poziomach geograficznych, oraz łączyć te dane z miarami polityki1.
Elektroniczne rejestry zdrowia (EHR) prawdopodobnie odegrają kluczową rolę w przyszłości systemów nadzoru nad otyłością1. Zwiększone wykorzystanie rejestrów danych i nadzoru do oceny efektów inicjatyw dotyczących otyłości jest obiecujące, ale może być kłopotliwe dla uczestników, zwłaszcza przy obecnych doniesieniach o wyciekach danych i włamaniach1.
Dane z źródeł internetowych, w tym mediów społecznościowych i wyszukiwarek, mogą uchwycić szczegółowe informacje o samopoczuciu jednostek, które mogą zbiorowo odzwierciedlać percepcję zdrowia w społeczności1. W miarę jak narody afrykańskie stają się bardziej zurbanizowane, dane cyfrowe i narzędzia mogą być przydatne do monitorowania zmian w behawioralnych czynnikach ryzyka, co mogłoby pomóc urzędnikom zdrowia publicznego, decydentom, świadczeniodawcom opieki zdrowotnej i dietetykom w podejmowaniu świadomych decyzji dotyczących wysiłków na rzecz zapobiegania chorobom przewlekłym w Afryce1.
Wzorce poszukiwania informacji na temat czynników ryzyka związanych z otyłością mogą uchwycić zmiany w postawach, zachowaniach i częstości występowania czynników ryzyka, które mogłyby uzupełniać oficjalne szacunki z badań1.
| System nadzoru | Opis | Populacja docelowa | Rodzaj danych |
|---|---|---|---|
| National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES) | Ocenia stan zdrowia poprzez połączenie wywiadów osobistych i badań fizykalnych | Dorośli i dzieci w USA | Bezpośrednie pomiary wzrostu i wagi |
| Behavioral Risk Factor Surveillance System (BRFSS) | Zbiera informacje o stanach zdrowia i zachowaniach zdrowotnych | Dorośli w USA | Samodzielnie raportowane dane |
| Youth Risk Behavior Surveillance System (YRBSS) | Monitoruje zachowania ryzykowne dla zdrowia u młodzieży | Uczniowie szkół średnich w USA | Samodzielnie raportowane dane |
| School Health Profiles | Ocenia politykę i praktyki zdrowotne w szkołach | Szkoły w USA | Dane z ankiet |
| WHO European Childhood Obesity Surveillance Initiative (COSI) | Mierzy trendy w nadwadze i otyłości wśród dzieci w wieku szkolnym | Dzieci w wieku szkolnym w Europie | Bezpośrednie pomiary wzrostu i wagi |
| Special Supplemental Nutrition Program for Women, Infants, and Children (WIC) | Zawiera dane o stanie zdrowia i odżywianiu | Kobiety, niemowlęta i dzieci o niskich dochodach | Dane administracyjne programu |
| Catalogue of Surveillance Systems | Zapewnia dostęp do ponad 100 publicznie dostępnych zbiorów danych | Badacze otyłości dziecięcej | Metadane o systemach nadzoru |
| National Health Interview Survey (NHIS) | Zbiera dane o zdrowiu, aktywności fizycznej i odżywianiu | Dorośli i dzieci w USA | Dane z wywiadów |
Wyzwania w nadzorze nad otyłością
Pomimo istnienia wielu systemów nadzoru nad otyłością, wciąż istnieją znaczące wyzwania. Obecnie żadne badanie nadzoru populacyjnego ani system nie generuje szacunków częstości występowania otyłości na poziomie stanowym u dzieci w wieku szkolnym, nastolatków lub młodych dorosłych na podstawie bezpośrednio mierzonych danych wzrostu i wagi zbieranych w sposób spójny w wielu stanach1.
Dodatkowo, szacunki częstości występowania otyłości są niedokładne i znacznie się różnią ze względu na różnice w definicji choroby, badanej populacji i metodach pozyskiwania próbek1. Te wyzwania podkreślają potrzebę bardziej ujednoliconych i kompleksowych systemów nadzoru nad otyłością.
Przyszłość nadzoru nad otyłością
Przyszłość nadzoru nad otyłością będzie prawdopodobnie obejmować więcej cyfrowych i zintegrowanych podejść. Elektroniczne rejestry zdrowia (EHR) odegrają kluczową rolę w przyszłości systemów nadzoru nad otyłością1. Dane z źródeł internetowych, w tym mediów społecznościowych i wyszukiwarek, mogą dostarczyć cennych informacji o wzorcach zachowań związanych ze zdrowiem1.
Istnieje również potrzeba większych inwestycji i priorytetyzacji politycznej monitoringu i nadzoru nad otyłością, aby rządy i decydenci na całym świecie mogli lepiej śledzić postępy lub ich brak1. W pełni finansowane i regularne krajowe badania zdrowotne powinny być priorytetem krajowym, aby pomóc monitorować otyłość i inne choroby zakaźne i niezakaźne1.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.