Mioklonie
Epidemiologia
Aktualne dane epidemiologiczne dotyczące mioklonii są przestarzałe, z częstością występowania w populacji ogólnej szacowaną na 8,6% na podstawie danych z 1990 roku. Mioklonie występują zarówno jako objaw wtórny w wielu chorobach, jak i w postaci pierwotnej, co komplikuje ich klasyfikację i ocenę częstości. Badania elektrofizjologiczne, takie jak somatosensoryczne potencjały wywołane i EEG, odgrywają kluczową rolę w diagnostyce i subklasyfikacji mioklonii, wpływając na zmianę diagnozy u 53% pacjentów. Wśród różnych zespołów klinicznych, częstość występowania jest zróżnicowana: np. zespół mioklonii-dystonii (MDS) ma częstość około 1/500 000 w Europie, a zespół opsoklonus-mioklonii (OMS) jest niezwykle rzadki, z roczną zachorowalnością 1 na 5 milionów osób. Postępująca padaczka miokloniczna (PME) stanowi mniej niż 1% przypadków padaczki, z częstością występowania np. choroby Unverrichta-Lundborga co najmniej 1:20 000 w Finlandii. Mioklonie wywołane lekami stanowią około 0,2% zgłoszonych działań niepożądanych w farmakowigilancji, najczęściej związane z opioidami, lekami przeciwdepresyjnymi, przeciwpsychotycznymi i antybiotykami.
- Epidemiologia Mioklonii
- Specyficzne zespoły miokloniczne i ich epidemiologia
- Łagodne noworodkowe mioklonie senne
- Zespół mioklonii-dystonii
- Zespół opsoklonus-mioklonii
- Postępująca padaczka miokloniczna
- Postępujące zapalenie mózgu i rdzenia ze sztywnością i mioklonusem
- Poanoksyczne mioklonie
- Nadzór nad mioklonim w systemach opieki zdrowotnej
- Mioklonie wywołane lekami
Epidemiologia Mioklonii
Nasza aktualna wiedza na temat epidemiologii mioklonii jest znacząco przestarzała. Według danych z 1990 roku, częstość występowania mioklonii w ciągu życia wynosiła 8,6% w ogólnej populacji. Powszechnie uznaje się, że mioklonie stanowią istotny element wielu zespołów chorobowych i chorób, jednak ich rzeczywista częstość występowania jest prawdopodobnie niedoszacowana, ponieważ mioklonie najczęściej występują wtórnie do innej choroby podstawowej lub zaburzenia. W chorobach, w których mioklonie stanowią element fenotypowy, szacunki dotyczące częstości występowania znacznie się różnią, podkreślając brak specyficznych dla poszczególnych zaburzeń danych epidemiologicznych, co zasługuje na dalsze badania.12
Problemy diagnostyczne wpływające na epidemiologię
Warto zauważyć, że pojedyncza choroba lub pacjent może wykazywać więcej niż jeden typ neurofizjologiczny mioklonii. Jedno z badań wykazało, że badania elektrofizjologiczne w kontekście objawów klinicznych zmieniły diagnozę mioklonii i ich podtyp u 53% pacjentów.1 Badania elektrofizjologiczne, takie jak somatosensoryczne potencjały wywołane i elektroencefalografia, mają istotne znaczenie w diagnostyce i anatomicznej subklasyfikacji mioklonii, co może mieć kluczowe znaczenie dla decyzji dotyczących dalszego postępowania leczniczego.2
Czynniki etiologiczne wpływające na epidemiologię
Mioklonie można podzielić według etiologii na pierwotne lub wtórne. Obecność towarzyszących objawów neurologicznych zwykle wskazuje na objawowe mioklonie, podczas gdy nagły lub szybki początek wskazuje na toksyczną, zakaźną lub metaboliczną etiologię.3 W badaniu obejmującym 50 pacjentów z miokloniami, 29 pacjentów miało mioklonie padaczkowe, podczas gdy 21 pacjentów miało mioklonie niepadaczkowe, bez znaczących różnic w płci w obu grupach.4
Specyficzne zespoły miokloniczne i ich epidemiologia
Łagodne noworodkowe mioklonie senne
Chociaż rzeczywista częstość występowania jest nieznana, łagodne noworodkowe mioklonie senne są prawdopodobnie niedostatecznie rozpoznawane. Dlatego szersze zrozumienie ich częstości i łagodnego charakteru jest ważne do przekazania podstawowym świadczeniodawcom opieki zdrowotnej, aby zapobiec złożonym, kosztownym i w dużej mierze niepotrzebnym badaniom.1
Początek występuje w okresie noworodkowym. W jednym z większych badań, retrospektywnej analizie 38 dzieci powyżej 4 roku życia, zgłoszono początek w pierwszych 16 dniach życia u wszystkich dzieci; większość dzieci miała objawy w pierwszych 4 dniach życia.2 Jak wspomniano w literaturze, nie przeprowadzono badania naturalnej historii łagodnych noworodkowych mioklonii sennych, a używanie tylko raportów rodziców może prowadzić do niedoszacowania tego stanu u starszych dzieci, które często śpią z dala od rodziców.3
Zespół mioklonii-dystonii
Szacowana częstość występowania zespołu mioklonii-dystonii (MDS) w Europie wynosi 1/500 000.1 Mioklonie są zwykle pierwszym objawem i są opisywane jako szybkie, „błyskawiczne” szarpnięcia, które rzadko mogą pojawić się w spoczynku, ale zwykle są wyzwalane przez złożone zadania ruchowe, takie jak rysowanie i pisanie.2
MDS jest dziedziczony w sposób autosomalny dominujący. Jednakże gen SGCE podlega imprintingowi matczynemu, dlatego w większości przypadków (95%) pacjent, który dziedziczy mutację od matki, pozostanie zdrowy, a tylko ci, którzy dziedziczą mutację od ojca, rozwiną MDS.3 Plany leczenia są indywidualizowane w zależności od objawów prezentowanych przez pacjenta.4
Badania neuroobrazowe wykazały nieprawidłową łączność w obrębie zarówno sieci motorycznych, jak i niemotorycznych. W szczególności zaobserwowano upośledzenia w modulacji móżdżkowo-mózgowej sieci istotności, sensomotorycznej, grzbietowej uwagi i sieci trybu domyślnego. Móżdżek dominował w hierarchii sieci sensomotorycznych, a także kilku sieci niemotorycznych u pacjentów.1
Pacjenci z mioklonią-dystonią wykazywali zwiększone objawy niemotoryczne, w tym lęk ogólny, fobię społeczną i wyższy i patologiczny wynik w skali BDI (Beck Depression Inventory).2 Wyniki te sugerują, że dysfunkcja w rozległych sieciach może przyczyniać się do rozwoju objawów niemotorycznych w zespole mioklonii-dystonii, przy czym sieć istotności odgrywa znaczącą rolę.3
Zespół opsoklonus-mioklonii
Zespół opsoklonus-mioklonii (OMS) jest niezwykle rzadki na całym świecie, z roczną zachorowalnością wynoszącą 1 na 5 milionów osób i częstością występowania około 1 na milion światowej populacji.123 Nie ma wyraźnych predyspozycji rodzinnych, genetycznych, płciowych ani etnicznych dla OMS.2
U dzieci najczęstszy wiek wystąpienia objawów to między 1 a 3 rokiem życia.31 Szacowana roczna zachorowalność wynosi około 1/5 000 000.2 OMS jest związany w około 50% przypadków pediatrycznych z nerwiakozarodkowym; ten guz jest zwykle (ale nie zawsze) niskiego stopnia z dobrym wynikiem onkologicznym.3
U dorosłych wiek występowania może się znacznie różnić, z doniesieniami od okresu dojrzewania do ósmej dekady życia.4 Ostatni przegląd 116 przypadków OMS o początku u dorosłych w literaturze wykazał, że 51% przypadków miało etiologię paranowotworową.11
OMS może mieć pochodzenie paranowotworowe, parainfekcyjne lub idiopatyczne.4 W większości pediatrycznych przypadków paranowotworowych znaleziono nerwiakozarodkowy.5 Szczepionki rutynowo zalecane dla ogólnej populacji w USA nie zostały wykazane jako przyczyna OMS.1
Rozpoznanie jest kliniczne, oparte na obecności 3 z 4 następujących kryteriów: 1) nerwiakozarodkowy, 2) opsoklonus, 3) zaburzenie ruchu z miokloniami i/lub ataksją oraz 4) zaburzenie zachowania i/lub snu.6 Wynik jest zmienny. Niektóre dzieci mają jednofazową chorobę, dobrze reagują na steroidy i mają niewielkie lub żadne następstwa. Inne mogą być oporne na leczenie, mieć przewlekły nawracający przebieg i następstwa ruchowe, poznawcze i/lub behawioralne.7
Postępująca padaczka miokloniczna
Postępująca padaczka miokloniczna stanowi mniej niż 1% przypadków padaczki w specjalistycznych ośrodkach.1 Częstość występowania i chorobowość postępującej padaczki mioklonicznej (PME) jest nieznana, ale istnieją znaczne geograficzne i etniczne różnice wśród specyficznych zaburzeń genetycznych. Jedna z przyczyn, choroba Unverrichta-Lundborga, ma częstość występowania co najmniej 1:20 000 w Finlandii.2
Postępująca padaczka miokloniczna typu 1 jest uważana za najczęstszą formę tego typu padaczki, ale jej światowa częstość występowania jest nieznana. Schorzenie to jest częstsze w północnoafrykańskich krajach Tunezji, Algierii i Maroku. Postępująca padaczka miokloniczna typu 1 występuje najczęściej w Finlandii, gdzie dotyka około 2 na 100 000 osób.1 Zaburzenie jest najczęstsze w Finlandii, ale występuje również w regionie Maghrebu (Maroko, Algieria i Tunezja). Pacjenci zostali opisani z Japonii, Europy, Ameryki Północnej i innych krajów.1
Najczęściej klinicznie manifestują się w późnym dzieciństwie lub nastoletnim wieku, chociaż mogą wystąpić w każdym wieku.1 Zapadalność na padaczkę miokloniczną wynosi około 1 przypadek na 40 000 dzieci. Zazwyczaj początek tych zaburzeń przypada na pierwsze 3 lata życia. Nie ma znanych różnic rasowych ani płciowych w ogólnej częstości występowania padaczek mioklonicznych, chociaż mogą istnieć różnice w częstości występowania wśród określonych populacji dla pewnych form padaczki mioklonicznej (np. padaczka bałtycka).1
Osoby z postępującą padaczką miokloniczną typu 1 doświadczają epizodów mimowolnego szarpania lub drgania mięśni (mioklonie), które zwiększają częstotliwość i nasilenie w miarę upływu czasu. Epizody mioklonii mogą być wywołane wysiłkiem fizycznym, stresem, światłem lub innymi bodźcami. W ciągu 5-10 lat epizody miokloniczne mogą stać się na tyle poważne, że zakłócają chodzenie i inne codzienne czynności.2
Postępujące padaczki miokloniczne są zwykle stosunkowo oporne na leki przeciwdrgawkowe. Większość pacjentów ostatecznie wymaga wózków inwalidzkich, a długość życia jest skrócona.2 Ogólne rokowanie związane z padaczką miokloniczną w dzieciństwie zależy od podstawowej etiologii. Identyfikacja wyraźnego zespołu padaczkowego może umożliwić dokładniejsze prognozowanie.2
Postępujące zapalenie mózgu i rdzenia ze sztywnością i mioklonusem
Przypadki postępującego zapalenia mózgu i rdzenia kręgowego ze sztywnością i mioklonusem (PERM) są ograniczone do opisów przypadków i krótkich serii przypadków. Wiek wystąpienia to zwykle wiek średni (40-60 lat) i może być częstszy u mężczyzn.1
Większość przypadków nie jest związana z guzem podstawowym. W rzadkich przypadkach z raportowanym guzem, grasiczak jest najczęstszym skojarzeniem.2
Poanoksyczne mioklonie
Poanoksyczne mioklonie po zatrzymaniu krążenia są często związane z niekorzystnym wynikiem neurologicznym u dorosłych. Istnieje niewiele danych dotyczących epidemiologii, charakterystyki klinicznej i elektrofizjologicznej oraz wyników poanoksycznych mioklonii u dzieci.1
Dane są zgodne z ustaleniami u dorosłych, że poanoksyczny mioklonizm z nieciągłym tłem EEG jest związany z ciężką niepełnosprawnością i śmiercią, podczas gdy poanoksyczny mioklonizm z ciągłym tłem EEG jest związany z bardziej zmiennymi wynikami.2
Nadzór nad mioklonim w systemach opieki zdrowotnej
Mioklonie-dystonia jest jednym z projektów zarejestrowanych w Brytyjskiej Jednostce Nadzoru Neurologicznego (BNSU). Wszyscy członkowie Stowarzyszenia Brytyjskich Neurologów (ABN) mogą zgłaszać przypadki mioklonii-dystonii obserwowane w rutynowej praktyce klinicznej za pośrednictwem comiesięcznego elektronicznego procesu ostrzegania.1
W 2016 roku 14 przypadków mioklonii-dystonii zostało zidentyfikowanych za pośrednictwem elektronicznego systemu ostrzegania BNSU, z czego 10 z tych osób skontaktowało się z zespołem badawczym zaburzeń ruchu w Cardiff, starając się zapisać do programu badawczego Welsh Movement Disorders Research Network (Move Wales).2
Otrzymano finansowanie od Fundacji Badań Medycznych nad Dystonią (DMRF) i Fundacji Rodziny Brownów, aby działać jako wiodący ośrodek w międzynarodowym badaniu internetowym objawów niemotorycznych w mioklonii-dystonii.3
Mioklonie wywołane lekami
Francuskie badanie bazy danych farmakowigilancji wykazało częstość występowania mioklonii wywołanych lekami na poziomie 0,2% (423/185 634 zgłoszonych działań niepożądanych w okresie 20 lat), co może być niedoszacowaniem ze względu na niedostateczne raportowanie.1 Badanie literaturowe nie jest odpowiednie do wydobycia danych epidemiologicznych, ale duża liczba opisów przypadków sugeruje, że mioklonie wywołane lekami nie są rzadkim zjawiskiem w konsultacjach zaburzeń ruchu.2
W wielu przypadkach mioklonie pojawiały się wkrótce po przepisaniu nowego (i prawdopodobnie przyczynowo związanego) leku i szybko znikały po odstawieniu tego samego leku, sugerując związek przyczynowy.3
Badanie, a także badanie francuskiej bazy danych farmakowigilancji wykazały, że najważniejszymi grupami leków związanymi z miokloniami są: opioidy, leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpsychotyczne i antybiotyki. Jednak mioklonie wywołane lekami mogą być również spowodowane przez szeroki zakres innych leków.4
Mioklonie wywołane lekami są zwykle odwracalne po przerwaniu stosowania leku wywołującego, co podkreśla znaczenie postawienia prawidłowej diagnozy mioklonii wywołanych lekami. Co ważne, fenomenologia mioklonii może się różnić w obrębie grupy leków, a nawet dla jednego konkretnego leku, sugerując, że generator neuroanatomiczny się różni. Z klinicznego punktu widzenia oznacza to również, że leki jako przyczyna nie mogą być odrzucone wyłącznie na podstawie cech klinicznych mioklonii.5
Precyzyjne komórkowe i neurochemiczne zmiany, które powodują, że określony lek wywołuje mioklonie, pozostają w dużej mierze niejasne i dlatego wymagają dalszych badań.6
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.