Leki w grupie
„preparat glukozo-elektrolitowy”

Preparaty glukozo-elektrolitowe (PGE) to doustne roztwory zawierające w swoim składzie glukozę oraz elektrolity (jony sodu, potasu, chlorki, cytryniany), stosowane głównie w leczeniu i zapobieganiu odwodnienia spowodowanego biegunką, wymiotami czy intensywnym wysiłkiem fizycznym. Ich działanie opiera się na wykorzystaniu transportu glukozy zależnego od sodu w jelicie cienkim, co ułatwia wchłanianie wody i elektrolitów, przyspieszając nawodnienie organizmu.

Głównym wskazaniem do stosowania PGE jest nawadnianie w przebiegu ostrej biegunki, szczególnie u dzieci. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca doustne roztwory nawadniające jako pierwszą linię leczenia odwodnienia o łagodnym i umiarkowanym nasileniu. Preparaty te są również stosowane u sportowców do uzupełniania płynów i elektrolitów utraconych podczas intensywnego wysiłku fizycznego.

Wśród dostępnych w Polsce preparatów glukozo-elektrolitowych można wymienić: Gastrolit, Hydrominum, Orsalit, Floridral, Rehydron, Acidolac Diarrhoea, Dicoflor Elektrolity oraz Elektrolity + Glukoza Polfa. Skład tych preparatów jest zbliżony do zalecanego przez WHO wzorca doustnego roztworu nawadniającego, choć mogą występować niewielkie różnice w stężeniu poszczególnych składników.

Największą zaletą stosowania PGE jest ich skuteczność w zapobieganiu i leczeniu odwodnienia przy jednoczesnym bezpieczeństwie stosowania. Preparaty te są łatwo dostępne, niedrogie i proste w przygotowaniu (najczęściej w formie saszetek do rozpuszczenia w wodzie). Ich stosowanie znacząco zmniejszyło śmiertelność związaną z biegunką, szczególnie w krajach rozwijających się, gdzie stanowi ona poważny problem zdrowotny.

Należy jednak pamiętać, że preparaty glukozo-elektrolitowe nie są pozbawione wad. Głównym niebezpieczeństwem jest możliwość wywołania hipernatremii (zbyt wysokiego stężenia sodu w surowicy) przy nieprawidłowym przygotowaniu roztworu (np. rozpuszczenie w zbyt małej ilości wody). W przypadku ciężkiego odwodnienia, zwłaszcza u pacjentów z towarzyszącymi wymiotami, PGE mogą być niewystarczające i konieczne może być nawadnianie dożylne. Nie zaleca się również stosowania tych preparatów u pacjentów z niewydolnością nerek bez konsultacji z lekarzem.

Ze względu na przeznaczenie, preparaty glukozo-elektrolitowe można podzielić na: preparaty do stosowania w ostrych biegunkach (o składzie zgodnym z zaleceniami WHO), preparaty dla sportowców (często zawierające dodatkowe składniki jak witaminy, magnez) oraz specjalistyczne preparaty do stosowania w określonych stanach klinicznych (np. w chorobie oparzeniowej, po zabiegach chirurgicznych). Różnią się one głównie stężeniem glukozy i elektrolitów, co wpływa na ich osmolarność i szybkość wchłaniania.