Leki w grupie
„płyny dożylne”

Płyny dożylne to preparaty stosowane w celu przywrócenia lub utrzymania równowagi wodno-elektrolitowej organizmu. Podawane są bezpośrednio do układu krwionośnego, co zapewnia szybkie działanie i możliwość precyzyjnego dawkowania. Płyny dożylne są fundamentalnym elementem leczenia w stanach odwodnienia, wstrząsu, utraty krwi, a także w okresie okołooperacyjnym.

Podstawowy podział płynów dożylnych obejmuje płyny krystaloidowe i koloidowe. Krystaloidy to roztwory elektrolitów i/lub glukozy, które rozprzestrzeniają się głównie w przestrzeni pozakomórkowej. Koloidy natomiast zawierają cząsteczki o dużej masie cząsteczkowej, które dłużej pozostają w łożysku naczyniowym, zwiększając ciśnienie onkotyczne osocza.

Do najpopularniejszych płynów krystaloidowych należą: 0,9% roztwór NaCl (sól fizjologiczna), płyn Ringera, płyn Ringera z mleczanami, 5% roztwór glukozy oraz płyny wieloelektrolitowe (np. PWE, Plasmalyte, Sterofundin). Polskie nazwy handlowe to m.in.: Natrium Chloratum 0,9% (Polpharma), Glucosum 5% (Polpharma), Płyn Ringera (Fresenius Kabi), Sterofundin ISO (B.Braun), Plasmalyte (Baxter).

Wśród płynów koloidowych wyróżniamy: roztwory hydroksyetylowanej skrobi (HES) np. Voluven, Tetraspan; roztwory żelatyny np. Gelaspan; roztwory albumin np. Albumina ludzka 20% (Biomed). Stosowane są głównie w leczeniu hipowolemii i wstrząsu.

Główne zalety stosowania płynów dożylnych to: szybkie przywracanie objętości wewnątrznaczyniowej, możliwość precyzyjnego uzupełniania niedoborów elektrolitowych, skuteczne leczenie odwodnienia, możliwość żywienia pozajelitowego oraz dostarczanie leków bezpośrednio do krwiobiegu.

Zagrożenia związane ze stosowaniem płynów dożylnych obejmują: ryzyko przewodnienia, zaburzenia elektrolitowe (szczególnie przy nieprawidłowym doborze płynów), ryzyko reakcji alergicznych (szczególnie na koloidy), możliwość wystąpienia obrzęku płuc przy zbyt szybkiej infuzji, a także powikłania związane z dostępem dożylnym (zakażenia, zakrzepica). W przypadku koloidów istnieje dodatkowo ryzyko zaburzeń krzepnięcia i uszkodzenia nerek.

Płyny dożylne można również podzielić ze względu na osmolarność: roztwory izotoniczne (np. 0,9% NaCl), hipotoniczne (np. 0,45% NaCl) i hipertoniczne (np. 3% NaCl, 10% glukoza). Wybór odpowiedniego płynu zależy od stanu klinicznego pacjenta, rodzaju zaburzeń wodno-elektrolitowych oraz celu terapeutycznego.