Leki w grupie
„leki stosowane w leczeniu dziedzicznego obrzęku naczynioruchowego”

Leki stosowane w leczeniu dziedzicznego obrzęku naczynioruchowego (HAE – Hereditary Angioedema) mają na celu zapobieganie atakom obrzęku lub łagodzenie ich przebiegu. HAE jest rzadką chorobą genetyczną spowodowaną niedoborem lub dysfunkcją inhibitora C1 esterazy (C1-INH), co prowadzi do niekontrolowanej aktywacji układu dopełniacza i kinin, powodując obrzęki tkanek miękkich.

Terapia HAE obejmuje kilka strategii: leczenie doraźne ataków, krótkoterminową profilaktykę przed procedurami medycznymi oraz długoterminową profilaktykę u pacjentów z częstymi, ciężkimi atakami. Dostępne leki można podzielić na kilka grup w zależności od mechanizmu działania.

Koncentraty C1-inhibitora to leki pierwszego wyboru zarówno w leczeniu ostrych ataków, jak i w profilaktyce. Dostarczają brakującego białka, hamując patologiczną kaskadę prowadzącą do obrzęku. W Polsce dostępne są: Berinert (C1-INH ludzki), Cinryze (C1-INH ludzki) oraz Ruconest (rekombinowany C1-INH). Są one zazwyczaj dobrze tolerowane i skutecznie hamują progresję objawów.

Inhibitory kalikreiny plazmatycznej, takie jak lanadelumab (Takhzyro) oraz berotralstat (Orladeyo), blokują kluczowy enzym w powstawaniu bradykininy, głównego mediatora obrzęku w HAE. Leki te stosuje się głównie w profilaktyce długoterminowej, zwłaszcza u pacjentów z częstymi atakami. Zaletą tych leków jest możliwość podawania podskórnego (lanadelumab) lub doustnego (berotralstat).

Antagoniści receptora bradykininy B2 – ikatybant (Firazyr) – blokują bezpośrednio receptor dla bradykininy, zapobiegając jej działaniu na naczynia krwionośne. Ikatybant stosowany jest w leczeniu ostrych ataków HAE i podawany podskórnie. Zaletą jest szybki początek działania i możliwość samodzielnego podania przez pacjenta.

Leki antyfibrynolityczne, jak kwas traneksamowy (Exacyl), hamują układ fibrynolizy, pośrednio zmniejszając produkcję bradykininy. Są stosowane głównie w profilaktyce krótkoterminowej lub długoterminowej u pacjentów z łagodniejszymi postaciami HAE, zwłaszcza gdy inne terapie są niedostępne. Ich skuteczność jest jednak ograniczona.

Androgeny atenuowane, takie jak danazol (Danazol), stanowiły dawniej podstawę profilaktyki długoterminowej HAE. Zwiększają one syntezę C1-INH w wątrobie. Ze względu na liczne działania niepożądane (maskulinizacja, zaburzenia lipidowe, hepatotoksyczność) ich stosowanie jest obecnie ograniczone do przypadków, gdy nowsze terapie są niedostępne.

Największym niebezpieczeństwem związanym ze stosowaniem leków w HAE są reakcje alergiczne, szczególnie na preparaty białkowe. W przypadku androgenów atenuowanych istnieje ryzyko poważnych działań niepożądanych przy długotrwałym stosowaniu. Należy również pamiętać, że opóźnienie w podaniu odpowiedniego leczenia podczas ostrego ataku HAE, szczególnie obejmującego górne drogi oddechowe, może zagrażać życiu pacjenta.