Leki w grupie
„leki probiotyczne”

Leki probiotyczne to preparaty zawierające żywe mikroorganizmy, które po podaniu w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza poprzez poprawę składu mikrobioty jelitowej. Probiotyki działają poprzez konkurowanie z patogenami o receptory i składniki odżywcze, wytwarzanie substancji przeciwbakteryjnych oraz stymulację układu odpornościowego. Mogą one również wzmacniać barierę jelitową i modulować odpowiedź zapalną organizmu.

Wśród najważniejszych szczepów probiotycznych znajdują się bakterie z rodzaju Lactobacillus (L. acidophilus, L. rhamnosus, L. plantarum), Bifidobacterium (B. bifidum, B. longum, B. infantis), a także Saccharomyces boulardii (probiotyczny drożdżak). Polskie nazwy handlowe popularnych preparatów probiotycznych to m.in.: Lacidofil, Lactoral, Acidolac, Dicoflor, Enterosgel, Floractin, Prolacsan, Lakcid, Acidofit, Trilac oraz Enterol (zawierający S. boulardii).

Probiotyki można podzielić na monoszczepowe (zawierające jeden szczep bakterii) oraz wieloszczepowe (zawierające kombinację różnych szczepów). Wyróżnia się również symbiotyki, czyli połączenie probiotyków z prebiotykami (substancjami stanowiącymi pożywkę dla korzystnych bakterii), które wykazują działanie synergistyczne. Istnieją też postbiotyki – produkty metabolizmu lub fragmenty komórek probiotycznych, które mogą wykazywać działanie prozdrowotne.

Główne zalety stosowania leków probiotycznych obejmują stosunkowo niewielką liczbę działań niepożądanych, możliwość stosowania u pacjentów w różnym wieku (od noworodków po osoby starsze), a także szeroki zakres wskazań. Probiotyki są skuteczne w leczeniu i zapobieganiu biegunkom (w tym poantybiotykowym), w zespole jelita drażliwego, nieswoistych zapaleniach jelit, w eradykacji Helicobacter pylori oraz we wspomaganiu układu odpornościowego. Mogą być też stosowane w terapii wspomagającej alergii, atopowego zapalenia skóry i stanów zapalnych pochwy.

Mimo ogólnego bezpieczeństwa, należy zachować ostrożność przy stosowaniu probiotyków u pacjentów z ciężkim niedoborem odporności, krytycznie chorych oraz po operacjach kardiochirurgicznych. W rzadkich przypadkach mogą one powodować bakteriemię lub fungemię, szczególnie u osób z obniżoną odpornością lub z centralnymi cewnikami żylnymi. Należy również pamiętać, że nie wszystkie szczepy probiotyczne mają taką samą skuteczność w różnych wskazaniach, a ich działanie jest szczepozależne. Warto też zwrócić uwagę na jakość preparatu, liczbę żywych mikroorganizmów oraz odpowiednie przechowywanie, które może wpływać na skuteczność terapii.