Leki w grupie
„lek nasenny”

Leki nasenne, inaczej hipnotyki, to preparaty farmakologiczne działające na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), które wywołują sen lub ułatwiają jego rozpoczęcie i utrzymanie. Wpływają one na receptory w mózgu odpowiedzialne za mechanizmy snu, głównie poprzez nasilenie działania kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) – głównego neuroprzekaźnika hamującego w OUN.

Do głównych grup leków nasennych należą benzodiazepiny (np. estazolam, temazepam, midazolam), leki „Z” (zolpidem, zopiklon, zaleplon), barbiturany (obecnie rzadko stosowane ze względu na wąski indeks terapeutyczny), leki przeciwhistaminowe o działaniu sedatywnym (hydroksyzyna, doksylamina) oraz agoniści receptorów melatoninowych (melatonina, ramelteon).

Najpopularniejsze leki nasenne w Polsce to: zolpidem (Stilnox, Zolpic, Apo-Zolpin), zopiklon (Imovane, Dobroson, Zopiratio), estazolam (Estazolam), midazolam (Dormicum), doksylamina (Noctis) oraz preparaty z melatoniną (Melatonina, Melatonina LEK-AM, Circadin).

Największymi zaletami leków nasennych jest ich skuteczność w krótkotrwałym leczeniu bezsenności, szybkie działanie (zwłaszcza preparaty krótkodziałające) oraz relatywna łatwość dawkowania. Leki „Z” charakteryzują się mniejszą liczbą działań niepożądanych w porównaniu do klasycznych benzodiazepin oraz krótszym czasem działania, co zmniejsza ryzyko senności porannej.

Istotne niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków nasennych obejmują: ryzyko uzależnienia (szczególnie przy benzodiazepinanch i barbituranach), zjawisko tolerancji wymagające zwiększania dawek, efekt z odbicia (nasilenie bezsenności po odstawieniu leku), zaburzenia pamięci i funkcji poznawczych, zwiększone ryzyko upadków u osób starszych oraz potencjalne interakcje z innymi lekami i alkoholem. Przy długotrwałym stosowaniu mogą powodować zaburzenia snu głębokiego i REM.

Ze względu na mechanizm działania leki nasenne można podzielić na: modulatory receptora GABA-A (benzodiazepiny, leki „Z”, barbiturany), antagonisty receptora H1 (leki przeciwhistaminowe), agoniści receptora melatoniny, oraz leki działające na inne receptory (np. doksepina, trazodon). Najnowszą grupą są selektywne antagonisty receptorów oreksyny (np. suworeksant), stosowane głównie w leczeniu bezsenności przewlekłej.