uszkodzenie wątroby spowodowane zewnętrznym czynnikiem toksycznym
Wskazanie

Uszkodzenie wątroby spowodowane zewnętrznym czynnikiem toksycznym (polekowe uszkodzenie wątroby, DILI – Drug-Induced Liver Injury) to stan chorobowy powstający w wyniku ekspozycji na substancje toksyczne, które powodują dysfunkcję komórek wątrobowych. Czynniki toksyczne mogą obejmować leki, suplementy diety, substancje chemiczne, toksyny środowiskowe czy alkohol. Uszkodzenie może przebiegać w postaci ostrej lub przewlekłej i manifestować się różnymi obrazami klinicznymi – od bezobjawowego wzrostu aktywności enzymów wątrobowych, przez żółtaczkę, do piorunującej niewydolności wątroby.

Diagnostyka obejmuje wywiad dotyczący przyjmowanych leków i substancji, badania laboratoryjne (poziom aminotransferaz, bilirubiny, fosfatazy alkalicznej), badania obrazowe (USG, tomografia komputerowa), a w niektórych przypadkach biopsję wątroby. Najczęstszymi lekami powodującymi uszkodzenie wątroby są: paracetamol (Apap, Panadol), niesteroidowe leki przeciwzapalne (Voltaren, Ibuprom), antybiotyki (amoksycylina z kwasem klawulanowym – Augmentin, Taromentin), leki przeciwgruźlicze (Rifampicyna, Pyrazinamid), statyny (Atoris, Roswera) oraz leki przeciwpadaczkowe (Tegretol, Depakine).

Leczenie polega przede wszystkim na odstawieniu czynnika uszkadzającego. W przypadku zatrucia paracetamolem stosuje się N-acetylocysteinę (Acetylcysteinum, Fluimucil). W cięższych przypadkach można zastosować kortykosteroidy (Encorton, Metypred), kwas ursodeoksycholowy (Ursopol, Ursocam) czy leki hepatoprotekcyjne, choć ich skuteczność nie zawsze jest dobrze udokumentowana. W przypadkach piorunującej niewydolności wątroby może być konieczny przeszczep wątroby.

Największe trudności w leczeniu pacjentów z uszkodzeniem wątroby spowodowanym czynnikami toksycznymi obejmują: identyfikację konkretnego czynnika sprawczego (szczególnie gdy pacjent przyjmuje wiele leków), brak swoistych markerów diagnostycznych, nieprzewidywalność przebiegu klinicznego oraz ograniczone możliwości terapeutyczne poza odstawieniem czynnika toksycznego. Dodatkowym wyzwaniem jest konieczność modyfikacji dawkowania wielu leków u pacjentów z już istniejącym uszkodzeniem wątroby, co komplikuje leczenie chorób współistniejących. W przypadkach ciężkiego uszkodzenia, prowadzącego do niewydolności wątroby, dostępność przeszczepienia narządu może być ograniczona, a śmiertelność pozostaje wysoka.