neurologiczne objawy wynikające z przewlekłego niedoboru witaminy B1
Wskazanie

Przewlekły niedobór witaminy B1 (tiaminy) prowadzi do rozwoju zespołu neurologicznego znanego jako encefalopatia Wernickego lub zespół Wernickego-Korsakowa. Stan ten charakteryzuje się triadą objawów: zaburzeniami świadomości, ataksją (zaburzeniami koordynacji ruchowej) oraz zaburzeniami okulomotorycznymi (oczopląs, porażenie mięśni gałkoruchowych). W cięższych przypadkach może dojść do rozwoju polineuropatii, zaburzeń pamięci (szczególnie pamięci świeżej) oraz konfabulacji.

Niedobór tiaminy występuje najczęściej u osób z przewlekłym alkoholizmem, jednak może też rozwinąć się u pacjentów po operacjach bariatrycznych, z przewlekłymi wymiotami, długotrwałym niedożywieniem, w chorobach przewlekłych układu pokarmowego (np. nieswoiste zapalenia jelit) czy u osób na restrykcyjnych dietach. Objawy neurologiczne rozwijają się stopniowo, jednak nieleczone mogą prowadzić do trwałych uszkodzeń mózgu, a nawet śmierci.

W leczeniu neurologicznych objawów wynikających z niedoboru witaminy B1 stosuje się preparaty tiaminy, najczęściej w postaci dożylnej w ostrej fazie, a następnie doustnie. Na polskim rynku dostępne są preparaty takie jak Milgamma (kompleks witamin B), Neuronade, Neurovit, Benfogamma, a w lecznictwie zamkniętym Tiamina WZF w postaci iniekcji. W ciężkich przypadkach konieczne może być zastosowanie wysokich dawek tiaminy dożylnie przed podaniem glukozy, aby zapobiec pogłębieniu objawów neurologicznych.

Największe trudności w leczeniu pacjentów z objawami neurologicznymi wywołanymi niedoborem witaminy B1 obejmują późne rozpoznanie, kiedy doszło już do nieodwracalnych uszkodzeń układu nerwowego. Wyzwaniem jest również współpraca z pacjentami z alkoholizmem, u których utrzymanie abstynencji i regularnego przyjmowania suplementów może być problematyczne. Dodatkową trudnością jest konieczność leczenia chorób współistniejących i przyczyn pierwotnych niedoboru. U pacjentów z encefalopatią Wernickego kluczowe jest natychmiastowe wdrożenie leczenia, gdyż opóźnienie może skutkować trwałym uszkodzeniem mózgu, mimo uzupełnienia niedoboru witaminy.