Działania niepożądane
Wapnia laktoglukonian

Działania niepożądane wapnia laktoglukonianu

Wapnia laktoglukonian, jako substancja czynna zawarta w produktach leczniczych takich jak Calcium Sandoz + Vitamin C, może powodować różnorodne działania niepożądane. Preparat zawierający wapnia laktoglukonian w dawce 1,0 g (równoważne 260 mg lub 6,5 mmola jonów wapnia) może wywoływać szereg reakcji niepożądanych, które zostały skategoryzowane według układów i narządów oraz częstości występowania.¹

Klasyfikacja działań niepożądanych według układów i częstości występowania

Częstość występowania działań niepożądanych została zdefiniowana zgodnie z następującymi kryteriami: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do 1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) lub częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).²

Szczegółowy opis działań niepożądanych według układów

Zaburzenia immunologiczne

W przypadku stosowania wapnia laktoglukonianu, rzadko mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości. Bardzo rzadko odnotowywano pojedyncze przypadki uogólnionych reakcji alergicznych, które mogą przybierać postać reakcji anafilaktycznej, obrzęku twarzy lub obrzęku naczynioruchowego.³ Reakcje te mogą zagrażać życiu pacjenta i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Niezbyt często u pacjentów przyjmujących wapnia laktoglukonian może wystąpić hiperkalcemia (podwyższony poziom wapnia we krwi) oraz hiperkalciuria (zwiększone wydalanie wapnia z moczem). Bardzo rzadko może dojść do rozwoju zespołu mleczno-alkalicznego, który objawia się częstym oddawaniem moczu, uporczywym bólem głowy, utrzymującym się brakiem apetytu, nudnościami lub wymiotami, nietypowym uczuciem zmęczenia lub osłabienia, hiperkalcemią, zasadowicą i zaburzeniami czynności nerek. Należy podkreślić, że zespół ten obserwuje się zazwyczaj tylko w przypadkach przedawkowania preparatów zawierających wapń.⁴

Zaburzenia układu nerwowego

Bardzo rzadko przy stosowaniu preparatów z wapnia laktoglukonianem mogą wystąpić objawy neurologiczne w postaci bólu głowy oraz zawrotów głowy.⁵ Symptomy te mogą być również związane z rozwijającą się hiperkalcemią.

Zaburzenia żołądka i jelit

Rzadko występującymi działaniami niepożądanymi ze strony przewodu pokarmowego są: wzdęcia, zaparcie, biegunka, nudności, wymioty, bóle brzucha oraz niestrawność.⁶ Dolegliwości te mogą wynikać z miejscowego działania drażniącego preparatu na błonę śluzową przewodu pokarmowego.

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Przy stosowaniu wapnia laktoglukonianu z częstością nieznaną może wystąpić kamica moczowa, czyli powstawanie kamieni w drogach moczowych. Ryzyko to wzrasta szczególnie po przedłużonym leczeniu dużymi dawkami wapnia w połączeniu z kwasem askorbowym.⁷ Współwystępowanie hiperkalciurii dodatkowo zwiększa ryzyko tego powikłania.

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Bardzo rzadko mogą wystąpić skórne objawy nadwrażliwości takie jak wysypka, świąd oraz pokrzywka.⁸ Objawy te mogą być pierwszym sygnałem rozwijającej się reakcji alergicznej.

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Bardzo rzadko pacjenci przyjmujący preparaty z wapnia laktoglukonianem mogą odczuwać zmęczenie.⁹ Objaw ten może być niespecyficzny lub wynikać z zaburzeń metabolicznych związanych z nieprawidłową gospodarką wapniową.

Tabela działań niepożądanych wapnia laktoglukonianu

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Wśród działań niepożądanych wapnia laktoglukonianu szczególnie niebezpieczne są te związane z zaburzeniami immunologicznymi oraz metabolicznymi. Reakcje anafilaktyczne oraz inne ciężkie reakcje alergiczne, choć występują bardzo rzadko, mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia pacjenta i wymagają natychmiastowej interwencji lekarskiej.¹⁰

Zespół mleczno-alkaliczny jest poważnym powikłaniem związanym najczęściej z przedawkowaniem preparatów wapniowych. Charakteryzuje się on złożonymi zaburzeniami metabolicznymi (hiperkalcemia, zasadowica) oraz zaburzeniami czynności nerek, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.¹¹

Długotrwałe stosowanie dużych dawek preparatów zawierających wapnia laktoglukonian, szczególnie w połączeniu z kwasem askorbowym, może prowadzić do rozwoju kamicy moczowej. Powikłanie to może skutkować bólem, krwiomoczem, zakażeniami układu moczowego, a w skrajnych przypadkach – upośledzeniem funkcji nerek.¹²

Istotnym problemem klinicznym są zaburzenia gospodarki wapniowej – hiperkalcemia i hiperkalciuria. Hiperkalcemia może prowadzić do zaburzeń rytmu serca, osłabienia siły mięśniowej, zaburzeń świadomości, a w ciężkich przypadkach – do śpiączki hiperkalcemicznej. Hiperkalciuria zwiększa natomiast ryzyko tworzenia się kamieni nerkowych.¹³

Monitorowanie bezpieczeństwa i zgłaszanie działań niepożądanych

Po wprowadzeniu do obrotu produktów zawierających wapnia laktoglukonian istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem odpowiednich instytucji nadzorujących bezpieczeństwo farmakoterapii.¹⁴