Właściwości farmakokinetyczne
Tyrozyna

Właściwości farmakokinetyczne tyrozyny

Tyrozyna jest aminokwasem występującym w różnych produktach żywieniowych do podaży pozajelitowej, zarówno w formie czystej L-tyrozyny, jak i w postaci jej pochodnych – N-acetylo-L-tyrozyny oraz N-glicylo-L-tyrozyny. Właściwości farmakokinetyczne tyrozyny obejmują jej biodostępność, dystrybucję, metabolizm oraz eliminację z organizmu. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis tych właściwości w oparciu o dane z charakterystyk produktów leczniczych zawierających tyrozynę.¹

Biodostępność

Tyrozyna, podobnie jak inne aminokwasy zawarte w roztworach do infuzji, charakteryzuje się 100% biodostępnością przy podaniu dożylnym. Wynika to z faktu, że aminokwasy są podawane bezpośrednio do krwiobiegu, z pominięciem układu pokarmowego.² W przeciwieństwie do aminokwasów dostarczanych z pokarmem, które najpierw trafiają do układu wrotnego wątroby, aminokwasy podawane dożylnie dostają się bezpośrednio do krążenia ogólnoustrojowego.³

Dystrybucja

Po podaniu dożylnym tyrozyna, podobnie jak inne aminokwasy, jest włączana do osoczowej puli wolnych aminokwasów i dystrybuowana zgodnie z zapotrzebowaniem organizmu do płynu śródmiąższowego i przestrzeni wewnątrzkomórkowej różnych tkanek.⁴ Dystrybucja tyrozyny jest endogennie regulowana w wąskim zakresie, co pozwala na utrzymanie fizjologicznej homeostazy aminokwasów w osoczu.⁵

Zbilansowane roztwory aminokwasów nie zmieniają znacząco profilu aminokwasów, jeśli podaje się je w stałej i powolnej infuzji.⁶ Stężenia wolnych aminokwasów, w tym tyrozyny, w surowicy i w przestrzeni wewnątrzkomórkowej są regulowane endogennie w wąskim zakresie, zależnie od stanu patologicznego pacjenta.⁷

Metabolizm

Tyrozyna, podobnie jak inne aminokwasy, które nie biorą udziału w syntezie białek, ulega następującym procesom metabolicznym:⁸

• Grupa aminowa zostaje oddzielona od szkieletu węglowego poprzez transaminację⁹
• Łańcuch węglowy ulega bezpośredniemu utlenieniu do CO₂ lub jest wykorzystywany w wątrobie jako substrat w procesie glukoneogenezy¹⁰
• Grupa aminowa jest metabolizowana w wątrobie do mocznika¹¹

¹²

Warto zauważyć, że w niektórych produktach tyrozyna występuje w postaci N-acetylo-L-tyrozyny (np. w preparacie Aminoplasmal Paed 10%), która musi zostać zdeacetylowana do L-tyrozyny przed dalszym metabolizmem.¹³ Podobnie w przypadku N-glicylo-L-tyrozyny występującej np. w preparacie Nephrotect.¹⁴

Eliminacja

Tyrozyna, podobnie jak inne aminokwasy, jest wydalana z organizmu głównie w formie zmetabolizowanej. Tylko niewielkie ilości aminokwasów są wydalane w niezmienionej postaci przez nerki.¹⁵

Okres półtrwania aminokwasów w surowicy jest bardzo zróżnicowany i zależy od rodzaju aminokwasu. Dla większości aminokwasów, w tym tyrozyny, wynosi on od 10 do 30 minut, przy czym wartość ta może się zmieniać w zależności od stanu klinicznego pacjenta.¹⁶ W przypadku niewydolności nerek okres półtrwania aminokwasów, w tym tyrozyny, może ulegać wydłużeniu.¹⁷

Wpływ stanu klinicznego na farmakokinetycznie

Stan kliniczny pacjenta może istotnie wpływać na farmakokinetykę tyrozyny i innych aminokwasów:

• U osób z niewydolnością nerek okres półtrwania aminokwasów ulega wydłużeniu¹⁸
• W przypadku poważnych zaburzeń czynności podstawowych narządów, takich jak wątroba lub nerki, mogą wystąpić specyficzne zmiany w fizjologicznej puli aminokwasów w osoczu¹⁹

Szczególne populacje pacjentów

Noworodki, niemowlęta i dzieci

W przypadku dzieci, zwłaszcza noworodków, farmakokinetyka aminokwasów może różnić się od farmakokinetyki u dorosłych ze względu na niedojrzałość układów metabolicznych i wydalniczych. Biologiczne okresy półtrwania aminokwasów, w tym tyrozyny, w osoczu zależą od wieku dziecka oraz jego sytuacji metabolicznej.²⁰

Ilość tyrozyny wydalana przez nerki może być uzależniona od stopnia dojrzałości nerek dziecka oraz ogólnego stanu zdrowia.²¹

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek okres półtrwania aminokwasów ulega wydłużeniu w porównaniu do osób zdrowych. W związku z tym u tych pacjentów może być konieczne dostosowanie dawkowania produktów zawierających tyrozynę.²²

Kobiety w ciąży

Wzrost i rozwój płodu zależy od ciągłej dostawy aminokwasów, w tym tyrozyny, z organizmu matki. Łożysko odpowiada za transport aminokwasów pomiędzy układami krążenia matki i płodu.²³

Interakcje z innymi składnikami żywienia pozajelitowego

Tyrozyna, podobnie jak inne aminokwasy w preparatach do żywienia pozajelitowego, jest podawana wraz z innymi składnikami odżywczymi, takimi jak glukoza, elektrolity i tłuszcze. Wszystkie te składniki są dystrybuowane, metabolizowane i wydalane w ten sam sposób, jak przy podawaniu oddzielnym.^{24 25}

Tabela porównawcza zawartości tyrozyny w wybranych preparatach

^{26
27
28
29
30
31
32
33}

Właściwości farmakokinetyczne w szczególnych sytuacjach klinicznych

Farmakokinetyka tyrozyny może ulegać istotnym zmianom w różnych sytuacjach klinicznych. Poniżej przedstawiono najważniejsze z nich:

Niewydolność nerek

W przypadku niewydolności nerek okres półtrwania tyrozyny i innych aminokwasów ulega wydłużeniu.³⁴ W związku z tym u pacjentów z niewydolnością nerek stosuje się specjalne preparaty o zmodyfikowanym składzie aminokwasów, takie jak Aminomel Nephro czy Nephrotect, które zawierają zwiększoną ilość tyrozyny w porównaniu do standardowych preparatów aminokwasowych.^{35 36}

Niewydolność wątroby

U pacjentów z niewydolnością wątroby metabolizm tyrozyny może być zaburzony, co prowadzi do zmian w jej farmakokinetyce. W takich przypadkach stosuje się specjalne preparaty, jak Aminoplasmal Hepa 10%, które zawierają zmodyfikowany skład aminokwasów dostosowany do potrzeb pacjentów z chorobami wątroby.³⁷

Wiek pacjenta

Farmakokinetyka tyrozyny różni się w zależności od wieku pacjenta. U noworodków i niemowląt, ze względu na niedojrzałość układów metabolicznych i wydalniczych, stosuje się specjalne preparaty dostosowane do ich potrzeb, takie jak Aminoven Infant 10% czy Pediaven NN1.^{38 39}

U wcześniaków potrzeby w zakresie aminokwasów, w tym tyrozyny, są jeszcze bardziej specyficzne, dlatego stosuje się u nich preparaty takie jak Numeta G13%E Preterm.⁴⁰

Stan odżywiena i choroby współistniejące

Stan odżywienia pacjenta oraz choroby współistniejące mogą wpływać na farmakokinetykę tyrozyny. W przypadku poważnych zaburzeń metabolicznych konieczne może być indywidualne dostosowanie składu aminokwasów w preparatach do żywienia pozajelitowego.⁴¹

W przypadku długotrwałego żywienia pozajelitowego monitorowanie stężenia tyrozyny i innych aminokwasów w osoczu może być konieczne w celu zapewnienia odpowiedniej podaży i zapobiegania zaburzeniom metabolicznym.