Dawkowanie i sposób podawania
Nadtechnecjan sodu

Dawkowanie nadtechnecjanu sodu (Na99mTcO4)

Nadtechnecjan sodu (Na99mTcO4) jest radiofarmaceutykiem stosowanym w diagnostyce medycyny nuklearnej. Jest podawany głównie drogą dożylną, a w przypadku scyntygrafii kanałów łzowych – miejscowo. Aktywność radiofarmaceutyku, którą należy podać pacjentowi, zależy przede wszystkim od rodzaju planowanego badania oraz jego celu diagnostycznego. ¹

Warto zaznaczyć, że w niektórych typach badań konieczne jest wstępne podanie pacjentowi środków blokujących tarczycę lub produktów o właściwościach redukujących, aby uzyskać optymalne obrazy diagnostyczne i zminimalizować niespecyficzne gromadzenie radiofarmaceutyku w narządach nie będących przedmiotem badania. ²

Dawkowanie u osób dorosłych

Aktywność nadtechnecjanu sodu podawana dorosłym pacjentom zależy od rodzaju wykonywanego badania diagnostycznego. Poniżej przedstawiono zalecane aktywności dla poszczególnych typów badań: ³

Dawkowanie w poszczególnych badaniach diagnostycznych

• Scyntygrafia tarczycy: 80 MBq. Badanie wykonuje się około 20 minut po dożylnym podaniu radiofarmaceutyku. ⁴
• Scyntygrafia gruczołów ślinowych: 75-150 MBq. Procedura rozpoczyna się bezpośrednio po podaniu radiofarmaceutyku wykonaniem akwizycji dynamicznej przez około 30-40 minut. Badanie można zakończyć wykonaniem statycznych scyntygramów gruczołów ślinowych. ⁵
• Scyntygrafia uchyłka Meckla: 400 MBq. Obrazowanie rozpoczyna się natychmiast po podaniu radiofarmaceutyku, a następnie wykonywane jest w regularnych odstępach do 30 minut od podania. ⁶
• Scyntygrafia mózgu: 370-800 MBq. W pierwszej minucie po podaniu wykonuje się akwizycję dynamiczną, a obrazy statyczne od jednej do czterech godzin po podaniu. Przed rozpoczęciem badania konieczne jest podanie środka blokującego wychwyt 99mTc w tarczycy i splocie naczyniówkowym (nadchloran potasu, jodki) w celu uniknięcia niespecyficznego gromadzenia radiofarmaceutyku. ⁷
• Scyntygrafia serca i naczyń techniką pierwszego przejścia: 400 MBq. W pierwszej minucie po podaniu radiofarmaceutyku wykonywana jest akwizycja dynamiczna, oceniająca pierwsze przejście krwi przez krążenie płucne i serce. ⁸
• Scyntygrafia serca i naczyń po wyznakowaniu puli krwi: 800 MBq. Konieczne jest wcześniejsze wyznakowanie krwinek czerwonych metodą in vivo, in vitro lub in vivo + in vitro po uprzednim przygotowaniu erytrocytów za pomocą związku o właściwościach redukujących. Metodyka badania uzależniona jest od wskazań klinicznych. ⁹
• Diagnostyka krwawienia z przewodu pokarmowego: 400 MBq. Wymaga wyznakowania krwinek czerwonych metodą in vitro lub in vivo + in vitro po przygotowaniu erytrocytów związkiem o właściwościach redukujących. W pierwszej minucie po podaniu wykonuje się akwizycję dynamiczną, a obrazy statyczne zbiera się w odpowiednich odstępach czasu, do 24 godzin od podania radiofarmaceutyku. ¹⁰
• Scyntygrafia kanałów łzowych: 2-4 MBq na jedno oko. W czasie 2 minut od wprowadzenia radiofarmaceutyku do worka spojówkowego wykonuje się obrazowanie dynamiczne, a następnie statyczne, w odpowiednich odstępach czasu przez 20 minut. ¹¹

Należy pamiętać, że zgodnie z Dyrektywą Europejską 97/43/Euratom i aktualną praktyką w Europie, podane powyżej aktywności należy traktować jako ogólne wskazówki. W każdym kraju lekarz specjalista w dziedzinie medycyny nuklearnej powinien uwzględniać diagnostyczne poziomy referencyjne (DRL) oraz zasady określone przez lokalne przepisy. Podanie pacjentowi aktywności większej niż lokalne DRL powinno być odpowiednio uzasadnione. ¹²

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Aktywność nadtechnecjanu sodu przeznaczona do podania u dzieci powinna być modyfikacją aktywności stosowanej u dorosłych, uwzględniającą masę lub powierzchnię ciała dziecka. Według zaleceń Grupy Pediatrycznej Europejskiego Towarzystwa Medycyny Nuklearnej (Paediatric Task Group of EANM), aktywność produktu podawana dziecku stanowi część dawki dla osoby dorosłej i jest obliczana na podstawie masy ciała dziecka. ¹³

U niemowląt, aby uzyskać obrazy diagnostyczne o zadowalającej jakości, zaleca się stosowanie minimalnej aktywności wynoszącej:

• 20 MBq dla większości badań
• 10 MBq w przypadku scyntygrafii tarczycy
• 80 MBq w przypadku badań wykonywanych ze znakowanymi erytrocytami

¹⁴

Dawkowanie w diagnostyce nefrologicznej

W diagnostyce nefrologicznej nadtechnecjan sodu jest często stosowany do wyznakowania radiofarmaceutyków, takich jak Renoscint MAG3 (betiatyd). W tych przypadkach, dawkowanie nadtechnecjanu sodu jest dostosowane do wymagań procesu znakowania danego preparatu oraz rodzaju badania diagnostycznego. ¹⁵

Dla osób dorosłych i w podeszłym wieku w badaniach nefrologicznych zalecana aktywność wynosi 37-185 MBq, w zależności od patologii oraz wybranej metody badawczej. Badania oceniające przepływ krwi w nerkach lub przemieszanie znacznika w moczowodach zazwyczaj wymagają większej aktywności niż badania przemieszczania się radiofarmaceutyku wewnątrz nerek. Renografia wymaga z kolei mniejszej aktywności niż sekwencyjna scyntygrafia dynamiczna. ¹⁶

Dawkowanie u dzieci w diagnostyce nefrologicznej

W przypadku stosowania nadtechnecjanu sodu do wyznakowania preparatów diagnostycznych w badaniach nefrologicznych u dzieci, doświadczenie kliniczne wskazuje na konieczność zmniejszenia dawki radioaktywności. Ze względu na zmienną zależność między wielkością a masą ciała pacjentów, czasami bardziej odpowiednie jest dostosowanie dawki radioaktywności do powierzchni ciała. ¹⁷

Tabela dawkowania nadtechnecjanu sodu

Tabela dawkowania u dzieci w diagnostyce nefrologicznej

¹⁸

U bardzo małych dzieci konieczne jest podanie minimalnej dawki 15 MBq w celu uzyskania obrazów diagnostycznych o wystarczającej jakości. ¹⁹

Sposób podawania nadtechnecjanu sodu

Nadtechnecjan sodu (Na99mTcO4) jest najczęściej podawany drogą dożylną. Wyjątkiem jest scyntygrafia kanałów łzowych, gdzie radiofarmaceutyk podaje się miejscowo do worka spojówkowego. ²⁰

W badaniach nefrologicznych z wykorzystaniem nadtechnecjanu sodu do znakowania betiatydu (Renoscint MAG3), radiofarmaceutyk podawany jest dożylnie. Podanie musi być poprzedzone rekonstytucją i radioaktywnym znakowaniem preparatu zgodnie z instrukcją. Procedura umożliwia wielokrotne dawkowanie. ²¹

Procedury diagnostyczne z użyciem nadtechnecjanu sodu zazwyczaj rozpoczynają się niezwłocznie po podaniu radiofarmaceutyku. W niektórych przypadkach w trakcie badania może być konieczne podanie dodatkowych leków, takich jak diuretyki lub inhibitory ACE, aby uzyskać pełniejszą diagnostykę różnicową zaburzeń nefrologicznych i urologicznych. ²²

Przed wykonaniem badania z użyciem nadtechnecjanu sodu, szczególnie w przypadku scyntygrafii mózgu, konieczne może być podanie środków blokujących wychwyt technetu przez inne narządy, jak np. tarczyca czy splot naczyniówkowy. W tym celu stosuje się nadchloran potasu lub preparaty jodowe. ²³

Przygotowanie pacjenta

Przygotowanie pacjenta do badania z użyciem nadtechnecjanu sodu zależy od rodzaju procedury diagnostycznej. W przypadku scyntygrafii tarczycy może być konieczne odstawienie leków wpływających na funkcję tego narządu. Przy badaniach wymagających wyznakowania erytrocytów, pacjent powinien być poinformowany o procedurze pobierania krwi i jej późniejszego podania po znakowaniu. ²⁴

W scyntygrafii mózgu konieczne jest wcześniejsze zablokowanie wychwytu technetu przez tarczycę i splot naczyniówkowy poprzez podanie odpowiednich preparatów farmakologicznych. W badaniach nefrologicznych często zaleca się odpowiednie nawodnienie pacjenta przed badaniem oraz czasami podanie leków moczopędnych w trakcie procedury. ^{25 26}