Przedawkowanie
Kliochinol

Kliochinol, stosowany miejscowo w preparatach dermatologicznych o działaniu przeciwgrzybiczym i przeciwbakteryjnym, rzadko powoduje poważne powikłania przy przedawkowaniu. Jednak w preparatach złożonych z kortykosteroidami (np. Betnovate C z betametazonem, Lorinden C z flumetazonem) długotrwałe lub nieprawidłowe stosowanie, zwłaszcza na dużych powierzchniach skóry, pod opatrunkami okluzyjnymi lub na uszkodzoną skórę, może prowadzić do zwiększonego wchłaniania i objawów ogólnoustrojowych. Przedawkowanie wiąże się głównie z nadmiarem kortykosteroidów, manifestującym się zespołem Cushinga, zahamowaniem osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, obrzękami, nadciśnieniem tętniczym, hiperglikemią, cukromoczem, immunosupresją oraz zahamowaniem wzrostu u dzieci.

Przedawkowanie kliochinolu

Kliochinol jest substancją aktywną stosowaną miejscowo w preparatach dermatologicznych o działaniu przeciwgrzybiczym i przeciwbakteryjnym. Przedawkowanie tej substancji w produktach stosowanych miejscowo na skórę rzadko prowadzi do poważnych powikłań, jednak długotrwałe lub nieprawidłowe stosowanie może wiązać się z ryzykiem wystąpienia objawów ogólnoustrojowych, szczególnie gdy jest składnikiem preparatów złożonych z kortykosteroidami.1

Ryzyko przedawkowania preparatów z kliochinolom

Chociaż ostre przedawkowanie kliochinolu w preparatach dermatologicznych jest mało prawdopodobne, to szczególną uwagę należy zwrócić na preparaty złożone zawierające kliochinol w połączeniu z kortykosteroidami (np. Betnovate C, Lorinden C). W takich przypadkach długotrwałe stosowanie, aplikacja na duże powierzchnie skóry, stosowanie pod opatrunkami okluzyjnymi lub na uszkodzoną skórę może prowadzić do zwiększonego wchłaniania substancji i wystąpienia działań niepożądanych.2

W przypadku preparatów zawierających kliochinol z betametazonem (jak Betnovate C) lub flumetazonem (Lorinden C), silne przedawkowanie jest bardzo mało prawdopodobne przy prawidłowym stosowaniu miejscowym. Jednak przy długotrwałym lub niewłaściwym zastosowaniu mogą pojawić się objawy ogólnoustrojowe związane głównie z wchłanianiem kortykosteroidu.3

Objawy przedawkowania kliochinolu w preparatach złożonych

Przedawkowanie kliochinolu w preparatach złożonych z kortykosteroidami wiąże się głównie z objawami nadmiaru kortykosteroidów. Długotrwałe stosowanie preparatów zawierających kliochinol z kortykosteroidami może prowadzić do następujących objawów:4 5

Objaw przedawkowania Opis Mechanizm
Zespół Cushinga Charakterystyczne cechy kliniczne: twarz księżycowata, otyłość centralna, zaniki mięśniowe, osteoporoza, nadciśnienie Nadmiar kortykosteroidów wchłoniętych do krążenia ogólnego
Zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza Może prowadzić do ostrej niewydolności nadnerczy po nagłym odstawieniu leku Supresja wydzielania endogennych kortykosteroidów
Obrzęki Zatrzymanie wody i sodu w organizmie Działanie mineralokortykoidowe wchłoniętych kortykosteroidów
Nadciśnienie tętnicze Podwyższone wartości ciśnienia krwi Działanie mineralokortykoidowe i zwiększona wrażliwość naczyń na substancje presyjne
Hiperglikemia Podwyższony poziom glukozy we krwi Nasilenie glukoneogenezy i insulinooporności
Cukromocz Obecność glukozy w moczu Konsekwencja hiperglikemii przekraczającej próg nerkowy
Zmniejszenie odporności Zwiększona podatność na infekcje Immunosupresyjne działanie kortykosteroidów
Hamowanie wzrostu i rozwoju u dzieci Spowolnienie tempa wzrastania i dojrzewania Wpływ na gospodarkę wapniowo-fosforanową i metabolizm tkanki kostnej

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku rozpoznania przedawkowania preparatów zawierających kliochinol w połączeniu z kortykosteroidami, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne:6 7

  • Stopniowe odstawianie preparatu – nie należy gwałtownie przerywać stosowania ze względu na ryzyko ostrej niewydolności nadnerczy
  • Zmniejszenie częstotliwości aplikacji – stopniowe rzadsze stosowanie preparatu
  • Zastąpienie silnych kortykosteroidów słabszymi – zamiana na preparaty o mniejszej sile działania
  • Monitorowanie czynności nadnerczy – w ciężkich przypadkach
  • Nadzór lekarski – leczenie przedawkowania powinno odbywać się pod kontrolą lekarza

8

Szczególne grupy ryzyka

Zwiększone ryzyko przedawkowania i wystąpienia objawów ogólnoustrojowych podczas stosowania preparatów z kliochinolom i kortykosteroidami dotyczy:9

  • Dzieci – ze względu na większy stosunek powierzchni ciała do masy ciała oraz ryzyko zahamowania wzrostu i rozwoju
  • Pacjenci stosujący preparat na dużą powierzchnię skóry – większa powierzchnia wchłaniania
  • Pacjenci stosujący preparat pod opatrunkami okluzyjnymi – zwiększone wchłanianie
  • Pacjenci z uszkodzoną barierą skórną – zwiększone wchłanianie przez uszkodzoną skórę
  • Pacjenci stosujący preparat długotrwale – kumulacja działań niepożądanych

10

Należy podkreślić, że w przypadku preparatów diagnostycznych zawierających kliochinol, jak TRUE Test 36 stosowany w testach płatkowych do diagnostyki alergii kontaktowej, ryzyko przedawkowania jest minimalne ze względu na sposób stosowania (ograniczony czas ekspozycji i mała powierzchnia aplikacji).11

Zapobieganie przedawkowaniu

Aby uniknąć ryzyka przedawkowania kliochinolu w preparatach złożonych z kortykosteroidami, należy przestrzegać następujących zasad:12 13

  • Stosowanie leku zgodnie z zaleceniami lekarza – nieprzekraczanie zalecanej częstotliwości i długości leczenia
  • Unikanie stosowania na duże powierzchnie skóry – szczególnie przy preparatach z silnymi kortykosteroidami
  • Ostrożność przy stosowaniu opatrunków okluzyjnych – zwiększają one wchłanianie substancji czynnych
  • Szczególna ostrożność u dzieci – unikanie długotrwałego stosowania
  • Regularne kontrole lekarskie – podczas długotrwałego leczenia
  • Stopniowe odstawianie preparatu – po długotrwałym stosowaniu

14

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl