Przeciwwskazania stosowania
Ketamina

Przeciwwskazania stosowania substancji: ketamina

Ketamina, dostępna m.in. w preparatach Ketalar 10 (10 mg/ml) oraz Ketalar 50 (50 mg/ml) w postaci roztworu do wstrzykiwań, posiada ściśle określone przeciwwskazania, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do leczenia. Rozpoznanie któregokolwiek z poniższych stanów klinicznych stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do zastosowania ketaminy i wymaga rozważenia alternatywnych metod terapeutycznych.^{1 2}

Przeciwwskazania związane z wiekiem pacjenta

Stosowanie ketaminy jest przeciwwskazane u niemowląt poniżej 3. miesiąca życia. Ta grupa wiekowa wymaga szczególnej ostrożności w doborze farmakoterapii, a ketamina nie powinna być u nich stosowana z uwagi na brak odpowiednich badań dotyczących bezpieczeństwa oraz potencjalne ryzyko działań niepożądanych.^{3 4}

Przeciwwskazania związane z układem sercowo-naczyniowym

Ketamina wywiera istotny wpływ na układ krążenia, dlatego nie należy jej stosować w następujących przypadkach:

• U pacjentów, u których zwiększenie ciśnienia tętniczego może stanowić poważne ryzyko zdrowotne^{5 6}
• U pacjentów z ciężką chorobą wieńcową – ketamina może nasilać niedokrwienie i zwiększać ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych^{7 8}
• U pacjentów z innymi chorobami mięśnia sercowego, które mogą predysponować do niestabilności hemodynamicznej^{9 10}
• U pacjentów z przebytym zdarzeniem naczyniowo-mózgowym (C.V.A.) w wywiadzie, ze względu na ryzyko pogorszenia perfuzji mózgowej i potencjalnego nasilenia deficytów neurologicznych^{11 12}

Przeciwwskazania neurologiczne

Ze względu na potencjalny wpływ ketaminy na ośrodkowy układ nerwowy, jej stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów:

• Z rzucawką lub zagrażającą rzucawką, gdyż ketamina może obniżać próg drgawkowy i zwiększać ryzyko wystąpienia napadów drgawkowych^{13 14}

Przeciwwskazania psychiatryczne

Ketamina, ze względu na swoje właściwości psychoaktywne i dysocjacyjne, jest przeciwwskazana u pacjentów z następującymi schorzeniami psychicznymi:

• Z zaburzeniami psychicznymi w wywiadzie – ketamina może nasilać lub wyzwalać objawy psychotyczne^{15 16}
• U których podejrzewa się lub rozpoznano schizofrenię, nawet jeśli jest ona dobrze kontrolowana farmakologicznie – ketamina może prowadzić do zaostrzenia objawów choroby^{17 18}

Przeciwwskazania alergologiczne

Nie należy stosować ketaminy u pacjentów z nadwrażliwością na:

• Substancję czynną (ketaminę)^{19 20}
• Którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie (należy zwrócić uwagę, że Ketalar 10 zawiera 53 mg sodu w każdej fiolce 20 ml, co może być istotne u pacjentów ze ścisłymi ograniczeniami podaży sodu)^{21 22 23}

Szczególne sytuacje kliniczne wymagające odradzenia stosowania ketaminy

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami wymienionymi powyżej, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy zachować szczególną ostrożność i potencjalnie odradzić stosowanie ketaminy. W każdym przypadku konieczna jest indywidualna ocena korzyści względem potencjalnego ryzyka w kontekście konkretnego pacjenta.^{24 25}

Pacjenci z grupy podwyższonego ryzyka sercowo-naczyniowego

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca, miażdżycą tętnic wieńcowych lub innymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego, stosowanie ketaminy powinno być dokładnie rozważone. W tych grupach pacjentów istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań związanych z efektem hipertensyjnym ketaminy.^{26 27}

Pacjenci z czynnikami ryzyka chorób psychicznych

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku pacjentów:

• Z obciążonym wywiadem rodzinnym w kierunku zaburzeń psychotycznych^{28 29}
• Z zaburzeniami osobowości, które mogą predysponować do reakcji psychotycznych^{30 31}
• Z depresją lub myślami samobójczymi w wywiadzie^{32 33}

Pacjenci z predyspozycją do napadów drgawkowych

U pacjentów z padaczką, nawet jeśli jest dobrze kontrolowana, oraz u osób z czynnikami ryzyka wystąpienia drgawek, stosowanie ketaminy powinno być odradzane ze względu na jej potencjał do obniżania progu drgawkowego.^{34 35}

Pacjenci pediatryczni

Bezwzględnie przeciwwskazane jest stosowanie ketaminy u niemowląt poniżej 3. miesiąca życia, jak wspomniano wcześniej. U starszych pacjentów pediatrycznych należy zachować szczególną ostrożność, uwzględniając potencjalne ryzyko działań niepożądanych oraz odmienną farmakokinetykę leku w porównaniu z dorosłymi.^{36 37}

Konsultacja przed zastosowaniem ketaminy

Przed zastosowaniem ketaminy (Ketalar 10 lub Ketalar 50) kluczowe jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu medycznego, ze szczególnym uwzględnieniem:

• Historii chorób układu sercowo-naczyniowego^{38 39}
• Wywiadu neurologicznego, w tym historii napadów drgawkowych^{40 41}
• Historii zaburzeń psychicznych u pacjenta i w rodzinie^{42 43}
• Występowania alergii i nadwrażliwości^{44 45}

Dokładne zebranie wywiadu i przeprowadzenie odpowiednich badań diagnostycznych przed zastosowaniem ketaminy pomaga zidentyfikować pacjentów, u których lek ten jest przeciwwskazany lub jego użycie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem powikłań.^{46 47}