Przedawkowanie ksylometazoliny

Przedawkowanie ksylometazoliny chlorowodorku, substancji czynnej produktu Xedine HA (1 mg/ml), stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentów. Jako pochodna imidazoliny, ksylometazolina w dawkach przekraczających zalecane może wywoływać szerokie spektrum objawów toksycznych związanych z zaburzeniami funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego oraz układu nerwowego. Szczególnie niebezpieczne jest przedawkowanie u dzieci, u których opisano większość przypadków zatruć.¹

Objawy przedawkowania

Manifestacja kliniczna przedawkowania ksylometazoliny może być zróżnicowana i obejmować szerokie spektrum objawów. Działania toksyczne dotyczą przede wszystkim ośrodkowego układu nerwowego oraz układu sercowo-naczyniowego. W przypadku przedawkowania obserwuje się zarówno objawy pobudzenia, jak i hamowania czynności tych układów.²

Przypadki kliniczne przedawkowania

W literaturze medycznej opisano przypadki przedawkowania ksylometazoliny, które wskazują na szczególną wrażliwość dzieci, zwłaszcza niemowląt, na toksyczne działanie tego leku. Udokumentowano przypadek 15-dniowego niemowlęcia, u którego podanie donosowo pojedynczej kropli (dawki) produktu dla dorosłych zawierającego ksylometazolinę o stężeniu 1 mg/ml spowodowało zapadnięcie w 4-godzinną śpiączkę. Jest to istotne, ponieważ Xedine HA zawiera ksylometazolinę w tym samym stężeniu (1 mg/ml). Na szczęście w opisanym przypadku niemowlę całkowicie powróciło do zdrowia po okresie obserwacji i leczenia.³

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie zatrucia ksylometazoliną ma charakter głównie objawowy i wymaga kompleksowego podejścia terapeutycznego. W ramach interwencji medycznej należy zastosować następujące procedury:⁴

• Dekontaminacja przewodu pokarmowego – podanie węgla aktywowanego i płukanie żołądka, szczególnie ważne przy podejrzeniu doustnego przyjęcia leku
• Tlenoterapia – podanie tlenu do oddychania w celu zapewnienia właściwej saturacji
• Leczenie nadciśnienia tętniczego – w przypadku znacznego wzrostu ciśnienia tętniczego zaleca się podanie fentolaminy, która jest antagonistą receptorów α-adrenergicznych:
  1. 5 mg fentolaminy podawanej powoli dożylnie w roztworze chlorku sodu
  2. lub alternatywnie 100 mg fentolaminy doustnie
• Leczenie drgawek i gorączki – w razie konieczności podanie leków przeciwdrgawkowych i przeciwgorączkowych

Istotną kwestią w postępowaniu terapeutycznym jest przeciwwskazanie do podawania leków o działaniu obkurczającym naczynia, ponieważ mogą one nasilać niekorzystne efekty przedawkowania ksylometazoliny.⁵

Szczególna ostrożność u dzieci

Ze względu na udokumentowane przypadki poważnych zatruć u dzieci, należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu produktów zawierających ksylometazolinę w tej grupie wiekowej. Należy zwrócić uwagę na właściwe stężenie produktu odpowiednie dla wieku dziecka oraz ściśle przestrzegać zalecanego dawkowania. Produkt Xedine HA o stężeniu 1 mg/ml ksylometazoliny chlorowodorku w postaci aerozolu do nosa może być szczególnie niebezpieczny dla małych dzieci w przypadku przedawkowania.⁶