Działania niepożądane
Valhit 450 mg
Walgancyklowir, prolek gancyklowiru, po podaniu doustnym szybko przekształca się do aktywnej formy, co skutkuje profilem działań niepożądanych zbliżonym do gancyklowiru. Najistotniejsze działania niepożądane dotyczą układu hematologicznego, w tym neutropenii (częstość bardzo wysoka ≥1/10), niedokrwistości (częstość ≥1/100 do <1/10) oraz małopłytkowości (częstość ≥1/100 do <1/10), które mogą prowadzić do poważnych powikłań klinicznych. Ciężka neutropenia (ANC <500/μl) występuje częściej u pacjentów z zapaleniem siatkówki CMV w przebiegu AIDS (14%) niż u pacjentów po przeszczepieniu narządu (5-10%). Małopłytkowość jest szczególnie ryzykowna u pacjentów z wyjściowo niską liczbą płytek (<100 000/μl) oraz u osób z immunosupresją jatrogeniczną. Profil bezpieczeństwa jest podobny w populacjach HIV i po transplantacji, z wyjątkiem odwarstwienia siatkówki obserwowanego wyłącznie u pacjentów z AIDS. Walgancyklowir wiąże się z wyższym ryzykiem biegunki w porównaniu do dożylnego gancyklowiru.
Działania niepożądane leku Valhit (walgancyklowir)
Walgancyklowir, substancja czynna leku Valhit, jest prolekiem gancyklowiru, który po podaniu doustnym ulega szybkiej i znacznej przemianie metabolicznej do gancyklowiru. W związku z tym profil działań niepożądanych walgancyklowiru odpowiada profilowi działań niepożądanych gancyklowiru. Wszystkie działania niepożądane zaobserwowane w badaniach klinicznych walgancyklowiru były wcześniej raportowane podczas stosowania gancyklowiru.1
Najczęstsze i najważniejsze działania niepożądane
Najpoważniejszymi i jednocześnie najczęstszymi działaniami niepożądanymi u pacjentów leczonych walgancyklowirem/gancyklowirem są reakcje hematologiczne, w szczególności neutropenia, niedokrwistość i małopłytkowość. Wystąpienie tych zaburzeń może prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych.2
Profil bezpieczeństwa gancyklowiru/walgancyklowiru jest generalnie podobny zarówno w populacji pacjentów z zakażeniem HIV, jak i u pacjentów po przeszczepieniu narządów. Wyjątek stanowi odwarstwienie siatkówki, które obserwowano wyłącznie u pacjentów z zapaleniem siatkówki wywołanym przez wirusa CMV w przebiegu AIDS. Zaobserwowano także pewne różnice w częstości występowania niektórych reakcji – walgancyklowir wiąże się z większym ryzykiem biegunki w porównaniu z gancyklowirem podawanym dożylnie.3
Różnice między grupami pacjentów
U pacjentów z zakażeniem HIV częściej obserwowano: gorączkę, zakażenia drożdżakowe, depresję, ciężką neutropenię (ANC <500/μl) oraz reakcje skórne. Natomiast u pacjentów po przeszczepieniu narządów częściej występowały zaburzenia czynności nerek i wątroby.<sup data-drug="Valhit" data-section="Działania niepożądane" title="Gorączka, zakażenia drożdżakowe, depresja, ciężka neutropenia (ANC 4
Szczegółowe działania niepożądane według układów
Działania niepożądane przedstawione poniżej zostały sklasyfikowane według częstości występowania oraz układów narządowych MedDRA. Częstość występowania określono na podstawie badań w populacji pacjentów (n=1704) otrzymujących leczenie podtrzymujące gancyklowirem lub walgancyklowirem, z wyjątkiem reakcji anafilaktycznych, agranulocytozy i granulocytopenii, których częstość określono na podstawie obserwacji porejestracyjnych.5
Zaburzenia hematologiczne
Neutropenia jest jednym z najczęstszych i najpoważniejszych działań niepożądanych walgancyklowiru. Zazwyczaj pojawia się w pierwszym lub drugim tygodniu leczenia indukcyjnego. Liczba neutrofilów zwykle normalizuje się w ciągu 2-5 dni po odstawieniu leku lub zmniejszeniu jego dawki. Ważne jest, że ryzyka wystąpienia neutropenii nie można przewidzieć na podstawie wyjściowej liczby neutrofilów przed rozpoczęciem leczenia.6
Małopłytkowość występuje częściej u pacjentów z wyjściowo obniżoną liczbą płytek krwi (<100 000/μl). Pacjenci z jatrogenną immunosupresją spowodowaną lekami immunosupresyjnymi są bardziej narażeni na wystąpienie małopłytkowości niż pacjenci z AIDS. Ciężka małopłytkowość może wiązać się z potencjalnie zagrażającym życiu krwawieniem.<sup data-drug="Valhit" data-section="Działania niepożądane" title="Małopłytkowość: Ryzyko wystąpienia małopłytkowości jest większe u pacjentów z wyjściowo obniżoną liczbą płytek krwi (7
Wpływ czasu leczenia i wskazań na działania niepożądane
Ciężka neutropenia (ANC <500/μl) występuje częściej u pacjentów z zapaleniem siatkówki wywołanym przez CMV (14%) leczonych walgancyklowirem lub gancyklowirem (dożylnie lub doustnie) niż u pacjentów po przeszczepieniu narządu miąższowego. U pacjentów po transplantacji otrzymujących walgancyklowir lub doustny gancyklowir do 100. dnia po zabiegu, częstość ciężkiej neutropenii wynosiła odpowiednio 5% i 3%, natomiast u pacjentów leczonych walgancyklowirem do 200. dnia po przeszczepieniu odsetek ten wzrastał do 10%.<sup data-drug="Valhit" data-section="Działania niepożądane" title="Ciężka neutropenia (ANC 8
U pacjentów po przeszczepieniu narządu miąższowego zaobserwowano większy wzrost poziomu kreatyniny w surowicy w porównaniu z pacjentami z zapaleniem siatkówki wywołanym przez CMV, zarówno przy leczeniu do 100., jak i 200. dnia po transplantacji. Należy jednak pamiętać, że zaburzenia czynności nerek występują często u pacjentów po przeszczepieniu narządu miąższowego.9
Przedłużenie profilaktyki do 200 dni u pacjentów wysokiego ryzyka po przeszczepieniu nerki nie zmieniło ogólnego profilu bezpieczeństwa leku Valhit. Leukopenię obserwowano z nieznacznie większą częstością w grupie otrzymującej profilaktykę przez 200 dni, natomiast częstość występowania neutropenii, niedokrwistości i małopłytkowości była podobna w obu grupach (200-dniowej i 100-dniowej).10
Tabela działań niepożądanych
| Klasyfikacja układów i narządów | Działania niepożądane | Częstość występowania |
|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zakażenia wywołane przez drożdżaki, w tym kandydoza jamy ustnej | Bardzo często (≥1/10) |
| Zakażenie górnych dróg oddechowych | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Posocznica (Sepsa) | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Grypa | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Zakażenie układu moczowego | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Zapalenie tkanki podskórnej | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Neutropenia | Bardzo często (≥1/10) |
| Niedokrwistość | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Małopłytkowość | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Leukopenia | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Pancytopenia | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Niewydolność szpiku kostnego | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Niedokrwistość aplastyczna | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | |
| Agranulocytoza* | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | |
| Granulocytopenia* | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcje nadwrażliwości | Często (≥1/100 do <1/10) |
| Reakcja anafilaktyczna* | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Zmniejszenie łaknienia | Bardzo często (≥1/10) |
| Spadek masy ciała | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Zaburzenia psychiczne | Depresja | Często (≥1/100 do <1/10) |
| Stan splątania | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Niepokój | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Pobudzenie | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zaburzenia psychotyczne | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zaburzenia myślenia | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Omamy | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Bóle głowy | Bardzo często (≥1/10) |
| Bezsenność | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Neuropatia obwodowa | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zawroty głowy | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Parestezje | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Niedoczulica | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Drgawki | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zaburzenia smaku | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Drżenia | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zaburzenia oka | Zaburzenia widzenia | Często (≥1/100 do <1/10) |
| Odwarstwienie siatkówki** | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Męty ciała szklistego | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Ból oka | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zapalenie spojówek | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Obrzęk plamki | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Ból ucha | Często (≥1/100 do <1/10) |
| Głuchota | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zaburzenia serca | Zaburzenia rytmu serca | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) |
| Zaburzenia naczyniowe | Obniżenie ciśnienia tętniczego | Często (≥1/100 do <1/10) |
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | Kaszel | Bardzo często (≥1/10) |
| Duszność | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Biegunka | Bardzo często (≥1/10) |
| Nudności | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Wymioty | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Bóle brzucha | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Niestrawność | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Wzdęcia | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Bóle w nadbrzuszu | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Zaparcia | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Owrzodzenie w jamie ustnej | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zaburzenia połykania | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Powiększenie obwodu brzucha | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Podwyższona aktywność fosfatazy alkalicznej we krwi | Często (≥1/100 do <1/10) |
| Zaburzenia czynności wątroby | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Podwyższona aktywność aminotransferazy asparaginianowej | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Podwyższona aktywność aminotransferazy alaninowej | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zapalenie trzustki | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Zapalenie skóry | Bardzo często (≥1/10) |
| Poty nocne | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Świąd | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Wysypka | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Łysienie | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Suchość skóry | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Pokrzywka | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Bóle pleców | Często (≥1/100 do <1/10) |
| Bóle mięśni | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Bóle stawów | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Skurcze mięśni | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Zaburzenia czynności nerek | Często (≥1/100 do <1/10) |
| Obniżenie nerkowego klirensu kreatyniny | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Podwyższony poziom kreatyniny we krwi | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Niewydolność nerek | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Krwiomocz | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Niepłodność u mężczyzn | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Gorączka | Bardzo często (≥1/10) |
| Uczucie zmęczenia | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Ból | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Dreszcze | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Złe samopoczucie | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Osłabienie | Często (≥1/100 do <1/10) | |
| Ból w klatce piersiowej | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) |
* Częstość występowania tych działań niepożądanych określono na podstawie doświadczeń porejestracyjnych.11
** Odwarstwienie siatkówki obserwowano tylko u pacjentów z AIDS leczonych z powodu zapalenia siatkówki wywołanego przez wirusa CMV.12
Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi
Zagrożenia związane z zaburzeniami hematologicznymi
Najpoważniejsze ryzyko związane ze stosowaniem walgancyklowiru dotyczy zaburzeń hematologicznych:
- Neutropenia – może prowadzić do zwiększonego ryzyka zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, ponieważ obniża odporność organizmu. Ciężka neutropenia (ANC <500/μl) stanowi zagrożenie życia i wymaga natychmiastowego działania medycznego.<sup data-drug="Valhit" data-section="Działania niepożądane" title="Ciężka neutropenia (ANC 13
- Małopłytkowość – zwiększa ryzyko krwawień, które w ciężkich przypadkach mogą zagrażać życiu. Szczególnie narażeni są pacjenci z wyjściowo obniżoną liczbą płytek oraz osoby po przeszczepieniach otrzymujące leki immunosupresyjne.<sup data-drug="Valhit" data-section="Działania niepożądane" title="Małopłytkowość: Ryzyko wystąpienia małopłytkowości jest większe u pacjentów z wyjściowo obniżoną liczbą płytek krwi (14
- Niedokrwistość – może powodować zmęczenie, osłabienie, duszność i w ciężkich przypadkach niewydolność krążenia, szczególnie u pacjentów z chorobami współistniejącymi.15
Zagrożenia związane z zaburzeniami funkcji nerek
Zaburzenia czynności nerek występują częściej u pacjentów po przeszczepieniu narządu miąższowego. U tych pacjentów obserwuje się większy wzrost stężenia kreatyniny w surowicy. Może to prowadzić do niewydolności nerek, która wymaga modyfikacji dawkowania lub zaprzestania stosowania leku.16
Zagrożenia związane z zaburzeniami oka
Odwarstwienie siatkówki, które obserwowano u pacjentów z AIDS leczonych z powodu zapalenia siatkówki wywołanego przez CMV, stanowi poważne powikłanie mogące prowadzić do utraty wzroku. Inne zaburzenia oka, takie jak zaburzenia widzenia, męty ciała szklistego czy obrzęk plamki również mogą wpływać na pogorszenie funkcji wzrokowych.17
Zagrożenia związane z reakcjami alergicznymi
Reakcje nadwrażliwości występują często podczas leczenia walgancyklowirem, natomiast reakcje anafilaktyczne są rzadkie, ale mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.18
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania