Specjalne ostrzeżenia
Pyreoxing

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania metamizolu sodowego

Stosowanie metamizolu sodowego wymaga szczególnej uwagi ze względu na możliwość wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Personel medyczny powinien dokładnie rozważyć korzyści i potencjalne ryzyko związane z terapią, a także poinformować pacjenta o objawach, które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia i konsultacji z lekarzem.¹

Zaburzenia hematologiczne

Agranulocytoza wywołana metamizolem jest zaburzeniem pochodzenia immunoalergicznego, które zazwyczaj trwa co najmniej tydzień. Chociaż reakcje te występują bardzo rzadko, mogą mieć ciężkie nasilenie, zagrażać życiu, a nawet prowadzić do zgonu. Co istotne, nie są one zależne od dawki i mogą wystąpić w dowolnym momencie terapii.²

Pacjentów należy poinstruować o konieczności natychmiastowego przerwania leczenia i konsultacji z lekarzem w przypadku wystąpienia któregokolwiek z następujących objawów mogących wskazywać na neutropenię:

• gorączka
• dreszcze
• ból gardła
• owrzodzenia w jamie ustnej

W przypadku wystąpienia neutropenii (mniej niż 1500 granulocytów obojętnochłonnych na mikrolitr krwi) należy natychmiast przerwać leczenie i wykonać pełne badanie morfologiczne krwi. Monitorowanie morfologii krwi powinno być kontynuowane do czasu powrotu wartości do zakresu prawidłowego.³

W przypadku pancytopenii konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia oraz kontrolowanie morfologii krwi do momentu normalizacji wartości. Wszystkim pacjentom należy zalecić niezwłoczne zgłaszanie się do lekarza w przypadku wystąpienia objawów wskazujących na zaburzenia składu krwi, takich jak:

• ogólne złe samopoczucie
• zakażenie
• utrzymująca się gorączka
• powstawanie zasinień
• krwawienie
• bladość

Powyższe objawy mogą świadczyć o poważnych zaburzeniach hematologicznych wymagających natychmiastowej interwencji medycznej.⁴

Reakcje nadwrażliwości

Wstrząs anafilaktyczny występuje głównie u wrażliwych pacjentów. Z tego powodu stosowanie metamizolu u pacjentów z astmą lub chorobą atopową wymaga zachowania szczególnej ostrożności. W niektórych przypadkach stosowanie leku może być przeciwwskazane.⁵

Ryzyko wystąpienia potencjalnie ciężkich reakcji anafilaktoidalnych na metamizol jest wyraźnie podwyższone u następujących grup pacjentów:

• Pacjenci z astmą analgetyczną lub z nietolerancją leków przeciwbólowych przyjmującą postać pokrzywki, obrzęku naczynioruchowego
• Pacjenci z astmą oskrzelową, zwłaszcza w przypadku towarzyszącego zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych
• Pacjenci z przewlekłą pokrzywką
• Pacjenci z nadwrażliwością na alkohol (pacjenci, którzy reagują na niewielkie ilości napojów alkoholowych objawami takimi jak kichanie, łzawienie i wyraźne zaczerwienienie twarzy; nietolerancja alkoholu może być objawem niezdiagnozowanego zespołu astmy analgetycznej)
• Pacjenci z nadwrażliwością na barwniki (np. tartrazynę) lub środki konserwujące (np. benzoesany)

W powyższych przypadkach stosowanie metamizolu może być przeciwwskazane.⁶

Przed podaniem metamizolu niezbędne jest zebranie szczegółowego wywiadu chorobowego. U pacjentów ze zwiększonym ryzykiem reakcji anafilaktycznych, metamizol należy podawać wyłącznie po dokładnym rozważeniu stosunku ryzyka do oczekiwanych korzyści. W takich przypadkach pacjent powinien pozostawać pod ścisłym nadzorem medycznym, a lekarz musi zapewnić dostępność odpowiednich środków umożliwiających podjęcie leczenia w sytuacji nagłej.⁷

Ciężkie reakcje skórne

W związku z leczeniem metamizolem opisywano występowanie ciężkich skórnych działań niepożądanych, w tym:

• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN)
• Reakcje polekowe z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS)

Powyższe reakcje mogą zagrażać życiu lub prowadzić do zgonu. Pacjentów należy poinformować o objawach tych reakcji oraz uważnie obserwować pod kątem wystąpienia zmian skórnych. W przypadku pojawienia się objawów wskazujących na te reakcje, należy natychmiast przerwać podawanie metamizolu i nie wznawiać jego stosowania w przyszłości.⁸

Reakcje hipotensyjne

Podanie metamizolu może niekiedy powodować reakcje hipotensyjne (obniżenie ciśnienia tętniczego krwi). Reakcje te są prawdopodobnie zależne od dawki, a ich wystąpienie jest bardziej prawdopodobne po podaniu pozajelitowym. Ryzyko ciężkich reakcji hipotensyjnych jest zwiększone w następujących przypadkach:

• przy szybkim wykonywaniu wstrzyknięcia dożylnego
• u pacjentów z niedociśnieniem, zmniejszeniem objętości płynów ustrojowych lub odwodnieniem
• u pacjentów z niestabilnym krążeniem lub niewydolnością krążenia w początkowym stadium
• u pacjentów z wysoką gorączką

W powyższych sytuacjach konieczna jest uważna ocena wskazania do stosowania metamizolu. Jeśli lek jest podawany, pacjent powinien znajdować się pod ścisłym nadzorem medycznym. W celu zmniejszenia ryzyka reakcji hipotensyjnych może być konieczne wdrożenie środków zapobiegawczych, takich jak stabilizacja krążenia.⁹

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów, u których za wszelką cenę należy unikać obniżenia ciśnienia krwi, takich jak:

• pacjenci z ciężką postacią choroby wieńcowej
• pacjenci z istotnym zwężeniem naczyń krwionośnych zaopatrujących mózg

W tych przypadkach konieczne jest uważne monitorowanie parametrów hemodynamicznych podczas stosowania metamizolu.¹⁰

Wstrzyknięcie dożylne metamizolu powinno być wykonywane bardzo wolno (maksymalnie 1 ml na minutę), aby umożliwić przerwanie wstrzyknięcia w przypadku wystąpienia pierwszych objawów reakcji anafilaktoidalnej.¹¹

Zaburzenia czynności wątroby i nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby zaleca się unikanie stosowania dużych dawek metamizolu, ponieważ wydalanie leku jest u nich zmniejszone.¹²

Polekowe uszkodzenie wątroby

U pacjentów leczonych metamizolem obserwowano przypadki ostrego zapalenia wątroby, głównie o wzorcu wątrobowokomórkowym, występującego w ciągu kilku dni lub miesięcy od rozpoczęcia leczenia. Objawy przedmiotowe i podmiotowe obejmują:

• zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych w surowicy (z żółtaczką lub bez)
• inne reakcje nadwrażliwości na lek (np. wysypka skórna, zaburzenia składu krwi, gorączka, eozynofilia)
• objawy autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Większość pacjentów powraca do zdrowia po przerwaniu leczenia metamizolem, jednak w pojedynczych przypadkach obserwowano progresję do ostrej niewydolności wątroby wymagającej przeszczepu narządu.¹³

Mechanizm uszkodzenia wątroby indukowanego metamizolem nie został jednoznacznie wyjaśniony, choć dane wskazują na mechanizm immunoalergiczny. Pacjentów należy poinstruować, aby skontaktowali się z lekarzem w przypadku wystąpienia objawów wskazujących na uszkodzenie wątroby. U takich pacjentów należy przerwać podawanie metamizolu i ocenić czynność wątroby.¹⁴

Nie należy wznawiać podawania metamizolu u pacjentów z epizodem uszkodzenia wątroby podczas wcześniejszego leczenia tym lekiem, jeśli nie ustalono innej przyczyny uszkodzenia narządu.¹⁵

Zawartość sodu

Produkt leczniczy Pyreoxing zawiera 32,7 mg sodu w jednym mililitrze roztworu do wstrzykiwań, co odpowiada 1,63% maksymalnej dobowej dawki sodu zalecanej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w diecie u osób dorosłych, która wynosi 2 g. Należy to uwzględnić u pacjentów ze ściśle kontrolowaną zawartością sodu w diecie.¹⁶