Przedawkowanie
Polopiryna Complex 500 mg + 15,58 mg + 2 mg

Przedawkowanie leku Polopiryna Complex

Przedawkowanie leku Polopiryna Complex (500 mg kwasu acetylosalicylowego + 15,58 mg fenylefryny wodorowinianu + 2 mg chlorofenaminy maleinianu) stanowi poważny stan kliniczny wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Ze względu na złożony skład preparatu, objawy przedawkowania mogą być wielonarządowe i wynikać z toksycznego działania każdego z trzech składników aktywnych.¹

Objawy przedawkowania kwasu acetylosalicylowego

Toksyczność kwasu acetylosalicylowego charakteryzuje się szerokim spektrum objawów, których nasilenie zależy od przyjętej dawki. Wstępnie występują zaburzenia żołądkowo-jelitowe, neurologiczne oraz metaboliczne. W ciężkich zatruciach dochodzi do poważnych zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej i wodno-elektrolitowej, co może prowadzić do kwasicy metabolicznej i odwodnienia.²

Dawki kwasu acetylosalicylowego powiązane z nasileniem objawów toksycznych przedstawiają się następująco:

• Łagodne lub średnio ciężkie objawy – występują po zastosowaniu dawki 150-300 mg/kg masy ciała
• Ciężkie objawy zatrucia – występują po zażyciu dawki 300-500 mg/kg masy ciała
• Potencjalnie śmiertelna dawka – większa niż 500 mg/kg masy ciała

Przypadki śmiertelne odnotowano po jednorazowym przyjęciu przez osoby dorosłe dawki 10-30 g kwasu acetylosalicylowego.³

Objawy przedawkowania fenylefryny

Przedawkowanie fenylefryny prowadzi do nadmiernego pobudzenia układu współczulnego. Klinicznie objawia się to zaburzeniami psychoneurologicznymi oraz sercowo-naczyniowymi. Zespół nadpobudliwości sympatykomimetycznej może manifestować się jako: lęk, strach, niepokój ruchowy, ból głowy (często związany z nadciśnieniem tętniczym), napady drgawkowe, bezsenność, stany splątania, drażliwość, drżenie, brak apetytu, uczucie pragnienia, nudności oraz wymioty. U dzieci częściej mogą występować psychozy z halucynacjami.⁴

W układzie sercowo-naczyniowym przedawkowanie fenylefryny może powodować:

• Nadciśnienie tętnicze – czasem prowadzące do krwotoku mózgowego i obrzęku płuc
• Zaburzenia rytmu serca i kołatanie serca
• Zwężenie naczyń trzewnych i obwodowych
• Centralizację krążenia mogącą prowadzić do ograniczenia perfuzji nerkowej
• Zmniejszenie ilości wydalanego moczu
• Kwasicę metaboliczną
• Zwiększenie wysiłku mięśnia sercowego poprzez wzrost oporu naczyniowego

Efekt zwężający naczynia jest bardziej prawdopodobny u pacjentów z hipowolemią i ciężką bradykardią. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do spadku objętości osocza.⁵

Objawy przedawkowania chlorofenaminy

Przedawkowanie chlorofenaminy charakteryzuje się głównie działaniem antycholinergicznym oraz wpływem na ośrodkowy układ nerwowy. Obserwuje się:

• Objawy antycholinergiczne: uczucie skrępowania, niestabilność, nasilona ospałość, uczucie suchości w jamie ustnej, nosie lub gardle o dużym nasileniu, uderzenia krwi do twarzy, płytki oddech
• Zaburzenia rytmu serca
• Depresja OUN oraz paradoksalne pobudzenie OUN (halucynacje, drgawki, bezsenność) mogące wystąpić z opóźnieniem
• Hipotensja prowadząca do omdleń

U dorosłych pacjentów dominuje hamujący wpływ na OUN, objawiający się sennością, śpiączką i drgawkami, które mogą prowadzić do zaburzeń oddychania oraz powikłań sercowo-naczyniowych, w tym arytmii.⁶

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku podejrzenia przedawkowania Polopiryny Complex pacjenta należy natychmiast przewieźć do szpitala. Nie istnieje swoista odtrutka na ten złożony preparat, dlatego leczenie ma charakter objawowy i podtrzymujący.⁷

Leczenie przedawkowania kwasu acetylosalicylowego obejmuje następujące działania:

1. Sprowokowanie wymiotów lub wykonanie płukania żołądka w celu zmniejszenia wchłaniania. Jest to skuteczne w okresie 3-4 godzin po zażyciu kwasu acetylosalicylowego, a w przypadku dużej dawki nawet do 10 godzin.
2. Podanie węgla aktywnego w postaci zawiesiny wodnej (50-100 g u dorosłych lub 30-60 g u dzieci).
3. Obniżanie temperatury ciała w przypadku hipertermii poprzez utrzymywanie niskiej temperatury otoczenia oraz zastosowanie chłodnych okładów.
4. Stałe monitorowanie parametrów gospodarki wodno-elektrolitowej i wyrównywanie zaburzeń.
5. Przyspieszenie wydalania kwasu acetylosalicylowego przez nerki i leczenie kwasicy poprzez dożylne podanie wodorowęglanu sodu.
6. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek można zastosować diurezę alkaliczną do osiągnięcia pH moczu w zakresie 7,5-8.
7. W ciężkich zatruciach wskazane jest zastosowanie hemodializy lub dializy otrzewnowej, które skutecznie usuwają kwas acetylosalicylowy z organizmu oraz ułatwiają wyrównanie zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej i wodno-elektrolitowej.
8. W przypadku wydłużenia czasu protrombinowego podaje się witaminę K.
9. Nie należy stosować leków hamujących ośrodkowy układ nerwowy (np. barbituranów) ze względu na ryzyko zahamowania ośrodka oddechowego.
10. Pacjentom z zaburzeniami oddychania należy podać tlen. W razie konieczności wykonać intubację dotchawiczą i zastosować oddech zastępczy.
11. W przypadku wstrząsu zastosować typowe postępowanie przeciwwstrząsowe.
12. Należy uzupełniać płyny oraz prowadzić ogólne leczenie objawowe.

⁸

Leczenie przedawkowania fenylefryny i chlorofenaminy ma charakter objawowy i podtrzymujący. Wymaga ścisłego monitorowania parametrów życiowych oraz odpowiedniego reagowania na występujące objawy kliniczne.⁹

Tabela objawów przedawkowania

Przedawkowanie Polopiryny Complex stanowi zagrożenie dla życia pacjenta i wymaga natychmiastowej intensywnej opieki medycznej. Ze względu na złożony skład preparatu, obserwuje się nakładanie się objawów toksycznych z predominacją tych zależnych od przyjętej dawki. Rokowanie zależy od szybkości wdrożenia odpowiedniego leczenia oraz dawki przyjętego leku.¹⁰