Wpływ leku Nurofen Forte (ibuprofen 400 mg) na płodność, ciążę i laktację

Jako lekarz, podczas ordynowania ibuprofenu w postaci leku Nurofen Forte pacjentkom w wieku rozrodczym, ciężarnym lub karmiącym piersią, należy uwzględnić szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tego leku. Ibuprofen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wpływa na syntezę prostaglandyn, co ma istotne znaczenie dla płodności, przebiegu ciąży oraz rozwoju płodu.¹

Wpływ na ciążę

Stosowanie ibuprofenu w czasie ciąży niesie ze sobą określone ryzyko wynikające z mechanizmu jego działania. Zahamowanie syntezy prostaglandyn może wywierać niekorzystny wpływ zarówno na przebieg ciąży, jak i na rozwój zarodka lub płodu.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko poronienia oraz występowania określonych wad wrodzonych przy stosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wystąpienia wad wrodzonych serca i wytrzewienia. Ryzyko bezwzględne wad układu krążenia zwiększa się z poziomu poniżej 1% do około 1,5%. Istotne jest, że ryzyko to wzrasta proporcjonalnie do zastosowanej dawki oraz czasu trwania terapii.³

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn prowadzi do zwiększenia częstości:

• strat przedimplantacyjnych
• strat poimplantacyjnych
• obumarcia zarodka i płodu

Ponadto, u zwierząt otrzymujących inhibitory syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy obserwowano zwiększoną częstość występowania różnorodnych wad rozwojowych, szczególnie w układzie sercowo-naczyniowym.⁴

Specjalne ostrzeżenia po 20. tygodniu ciąży

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie ibuprofenu może powodować małowodzie wynikające z zaburzenia czynności nerek płodu. To powikłanie może wystąpić wkrótce po rozpoczęciu leczenia, ale zazwyczaj jest odwracalne po odstawieniu leku.⁵

W drugim trymestrze ciąży obserwowano również przypadki zwężenia przewodu tętniczego u płodu po zastosowaniu ibuprofenu. Większość takich przypadków ustępowała po zaprzestaniu leczenia.⁶

W związku z powyższym:⁷

• W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy stosować ibuprofenu, jeśli nie jest to jednoznacznie konieczne.
• Jeśli ibuprofen jest stosowany przez kobietę planującą ciążę lub już będącą w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, czas trwania leczenia powinien być jak najkrótszy, a dawka jak najmniejsza.
• W przypadku stosowania ibuprofenu przez kilka dni po rozpoczęciu 20. tygodnia ciąży, należy rozważyć monitorowanie pacjentki przed porodem pod kątem wystąpienia małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego.
• W przypadku stwierdzenia małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego należy natychmiast przerwać stosowanie ibuprofenu.

Trzeci trymestr ciąży

Stosowanie ibuprofenu w trzecim trymestrze ciąży może wywołać szereg poważnych działań niepożądanych.⁸

U płodu mogą wystąpić:

• Działanie toksyczne na układ krążenia i oddechowy – przedwczesne zwężenie lub zamknięcie przewodu tętniczego oraz nadciśnienie płucne
• Zaburzenie czynności nerek – mogące prowadzić do niewydolności nerek i małowodzia

U matki i noworodka, pod koniec ciąży, mogą wystąpić:⁹

• Wydłużenie czasu krwawienia – działanie przeciwpłytkowe może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek
• Zahamowanie skurczów macicy – powodujące opóźnienie lub wydłużenie porodu

Z uwagi na powyższe zagrożenia, ibuprofen jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży.¹⁰

Karmienie piersią

Ibuprofen i jego metabolity przenikają do mleka kobiet karmiących piersią, jednak w bardzo niewielkim stopniu. Ilość ta stanowi zaledwie 0,0008% zastosowanej dawki.¹¹

Dotychczas nie odnotowano doniesień o szkodliwym wpływie ibuprofenu na niemowlęta karmione piersią, dlatego przerwanie karmienia piersią nie jest konieczne podczas krótkotrwałego leczenia ibuprofenem w zalecanych dawkach.¹²

Wpływ na płodność

Istnieją dowody naukowe wskazujące, że leki hamujące cyklooksygenazę (syntezę prostaglandyn), do których należy ibuprofen, mogą negatywnie wpływać na płodność u kobiet poprzez zaburzenie procesu owulacji.¹³

Co istotne, działanie to ma charakter odwracalny i ustępuje po zakończeniu leczenia. Dlatego u kobiet planujących ciążę lub mających problemy z zajściem w ciążę należy rozważyć zaprzestanie stosowania ibuprofenu.¹⁴

Zalecenia dla lekarzy dotyczące przekazywania informacji pacjentkom

Kobiecie w wieku rozrodczym należy przekazać następujące informacje:

1. Ibuprofen może utrudniać zajście w ciążę – efekt jest odwracalny po odstawieniu leku
2. Należy poinformować lekarza o planowanej ciąży przed rozpoczęciem stosowania leku
3. W przypadku podejrzenia ciąży należy natychmiast przerwać stosowanie leku i skonsultować się z lekarzem

Kobietom w ciąży należy przekazać:

1. Ibuprofen nie powinien być stosowany w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne
2. Od 20. tygodnia ciąży istnieje ryzyko wystąpienia małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego u płodu
3. Stosowanie ibuprofenu w trzecim trymestrze ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane
4. W przypadku konieczności zastosowania leku w pierwszym lub drugim trymestrze, czas leczenia powinien być jak najkrótszy, a dawka jak najmniejsza

Kobietom karmiącym piersią należy przekazać:

1. Ibuprofen przenika do mleka w bardzo niewielkich ilościach
2. Krótkotrwałe stosowanie leku w zalecanych dawkach nie wymaga przerwania karmienia piersią
3. W przypadku dłuższego stosowania leku, należy skonsultować się z lekarzem