Właściwości farmakokinetyczne
Betadine 100 mg/ml

Wprowadzenie do właściwości farmakokinetycznych powidonu jodowanego

Farmakokinetyka powidonu jodowanego stanowi złożony proces biologiczny, determinowany przez dysocjację związku w organizmie na dwa kluczowe składniki: powidon oraz jod, a także przez późniejszą redukcję jodu do jodków. Istotną rolę w aspekcie wchłaniania substancji odgrywa postać farmaceutyczna produktu oraz droga podania, które bezpośrednio wpływają na szybkość absorpcji. Warto podkreślić, że stopień systemowego wchłaniania powidonu jodowanego jest ściśle zależny od miejsca aplikacji oraz warunków stosowania, obejmujących takie czynniki jak: obszar podania, stan powierzchni skóry (zdrowa czy uszkodzona), obecność błon śluzowych, ran czy jam ciała.¹

Proces wchłaniania powidonu jodowanego

Przeprowadzone badania in vivo jednoznacznie dowodzą, że jod wchłania się przez skórę, przy czym intensywność absorpcji jest uzależniona od kilku kluczowych czynników. Do najważniejszych należą: typ skóry (zdrowa lub uszkodzona), czas ekspozycji na preparat oraz powierzchnia, na którą został zaaplikowany. Mechanizm wchłaniania charakteryzuje się zmiennością w zależności od stanu miejsca aplikacji:²

• Minimalna absorpcja – występuje przy miejscowym zastosowaniu na nieuszkodzoną skórę
• Zwiększona absorpcja – obserwowana w przypadku aplikacji na:
  • Skórę pozbawioną naskórka
  • Obszary owrzodzeń
  • Błony śluzowe o wysokiej zdolności wchłaniania (np. pochwa)
  • Rozległe obszary nieuszkodzonej skóry

Należy zaznaczyć, że do krążenia ogólnego przedostają się jedynie nieznaczące ilości samego powidonu o średniej masie cząsteczkowej wynoszącej około 35 KDa.³

Dystrybucja powidonu jodowanego w organizmie

Niezależnie od zastosowanej drogi podania, frakcja jodu/jodku, która uległa wchłonięciu, jest rozprowadzana po całym organizmie za pośrednictwem krwi. Znacząca część wchłoniętego jodu, stanowiąca około 30%, jest wychwytywana przez gruczoł tarczowy w celu syntezy hormonów tarczycy. Po upływie 24 godzin od momentu podania, jod przenika także, choć w mniejszym stopniu, do różnych narządów organizmu, w tym wątroby, krwi oraz gruczołu tarczowego.⁴

Istotną cechą jodu jest jego zdolność do przenikania przez barierę łożyskową oraz do mleka matki, co ma znaczenie kliniczne podczas stosowania u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Z kolei sam powidon, po podaniu miejscowym, doustnym lub dopochwowym, ulega wchłanianiu jedynie w nieznaczącym stopniu. Ważne jest, że związek ten nie przenika przez barierę krew-mózg ani przez łożysko.⁵

Metabolizm powidonu jodowanego

Proces metabolizmu jodu opiera się na jego redukcji do jodków, które następnie przenikają z krwi do komórek pęcherzykowych tarczycy. W komórkach tych jodki ulegają kumulacji dzięki działaniu specyficznego białka transportowego – symportera sodowo-jodowego (NIS). Warto podkreślić rolę hormonu pobudzającego tarczycę (TSH), który stymuluje trzy kluczowe procesy:

1. Transport jodu z krwi do komórek tarczycy
2. Utlenianie jodku do jodu
3. Wiązanie jodu z tyrozyną, co stanowi etap syntezy hormonów tarczycy

W przeciwieństwie do intensywnych przemian jodu, metabolizm samego powidonu jest minimalny i nie przekracza 0,3% podanej dawki.⁶

Eliminacja powidonu jodowanego z organizmu

Jod, który nie został wykorzystany w procesach metabolicznych tarczycy, jest wydalany głównie z moczem. Parametry farmakokinetyczne eliminacji jodu charakteryzują się następującymi wartościami:⁷

W przypadku powidonu, wydalanie zachodzi głównie przez nerki, a więc z moczem. Jedynie niewielka ilość tej substancji jest eliminowana z organizmu za pośrednictwem żółci.⁸

Podstawowe informacje o produkcie

Produkt leczniczy Betadine, 100 mg/ml, roztwór na skórę zawiera jako substancję czynną powidon jodowany (Polyvidonum iodinatum). Każdy ml roztworu na skórę zawiera 100 mg powidonu jodowanego. Dostępne są opakowania o różnej zawartości substancji czynnej:

• 30 ml roztworu zawiera 3 g powidonu jodowanego
• 120 ml roztworu zawiera 12 g powidonu jodowanego
• 1000 ml roztworu zawiera 100 g powidonu jodowanego

Produkt ma postać roztworu na skórę w charakterystycznym kolorze jodyny.⁹