Zwężenie kanału kręgowego
Epidemiologia
Zwężenie kanału kręgowego (LSS) stanowi istotny problem zdrowotny, szczególnie w populacji geriatrycznej, z częstością występowania około 11% w populacji ogólnej i 25-39% w warunkach klinicznych. W USA dotyka ponad 200 000 osób, głównie w odcinku lędźwiowym (najczęściej na poziomie L4-L5 – 91% przypadków), a także szyjnym. W badaniu Framingham średnica wewnętrzna kanału kręgowego <10 mm występowała u 19,4% osób w wieku 60-69 lat. Zwężenie może mieć charakter wrodzony (4,7% względne, 2,6% bezwzględne) lub nabyty (22,5% względne, 7,3% bezwzględne), z dominacją postaci degeneracyjnej u osób >50 lat. Częstość występowania objawowego zwężenia wzrasta z wiekiem, osiągając 10,3-11,2% w grupie 70-79 lat. Występuje zróżnicowanie płciowe, z niektórymi badaniami wskazującymi na przewagę mężczyzn (stosunek 1,28-1,5:1). Zwężenie tandemowe (TSS) dotyczy 8-60% przypadków radiologicznych i 5-28% objawowych, co komplikuje diagnostykę i leczenie. Operacje dekompresyjne i zespolenia lędźwiowe są najczęstszymi procedurami u pacjentów >65 lat, z rosnącą częstością zabiegów (około 135,5-137,5 na 100 000 beneficjentów Medicare w latach 2002-2007). Koszty leczenia są wysokie, z średnimi opłatami szpitalnymi 23 724 USD za dekompresję i 80 888 USD za zespolenie.
- Epidemiologia zwężenia kanału kręgowego
- Globalna częstość występowania
- Częstość występowania w zależności od wieku
- Zwężenie wrodzone a nabyte
- Rozkład płci
- Anatomiczne rozmieszczenie zwężenia kanału kręgowego
- Częstość interwencji chirurgicznych
- Obciążenie ekonomiczne
- Czynniki ryzyka zwężenia kanału kręgowego
- Naturalny przebieg zwężenia kanału kręgowego
- Zwężenie kanału kręgowego lędźwiowego a zespół metaboliczny
- Zwężenie kanału kręgowego w szczególnych populacjach
- Nadzór i monitorowanie zwężenia kanału kręgowego
- Przyszłe kierunki badań
Epidemiologia zwężenia kanału kręgowego
Zwężenie kanału kręgowego stanowi istotny problem zdrowotny, szczególnie wśród populacji geriatrycznej. Częstość występowania tego schorzenia znacząco wzrasta wraz z wiekiem, co czyni je jednym z głównych wyzwań w kontekście starzejącego się społeczeństwa 12. Badania wskazują, że zwężenie kanału kręgowego dotyka około 1 na 1000 osób powyżej 65. roku życia oraz około 5 na 1000 osób powyżej 50. roku życia 13.
Globalna częstość występowania
Szacuje się, że obecnie zwężenie kanału kręgowego dotyka ponad 200 000 osób w Stanach Zjednoczonych, a według prognoz ta liczba znacząco wzrośnie w najbliższych latach 45. W kontekście globalnym, badania wskazują, że schorzenie to dotyka około 103 milionów osób na całym świecie 6, a zgodnie z najnowszymi doniesieniami, około 100 milionów ludzi cierpi z powodu zwężenia kanału kręgowego, co znacząco obciąża zarówno rodziny jak i systemy opieki zdrowotnej 7.
Częstość występowania zwężenia kanału kręgowego w badaniach radiologicznych jest znacznie wyższa niż częstość występowania objawów klinicznych. W badaniu Framingham wykazano, że u 19,4% uczestników w wieku 60-69 lat średnica wewnętrzna kanału kręgowego wynosiła mniej niż 10 mm 4. Ponadto, zmiany radiologiczne wskazujące na umiarkowane i ciężkie zwężenie kanału kręgowego u pacjentów powyżej 40. roku życia mogą występować nawet u 80% (umiarkowane) i 40% (ciężkie) badanych 4.
Częstość występowania w zależności od wieku
Badania prowadzone w populacji japońskiej wykazały stopniowy wzrost częstości występowania objawowego zwężenia kanału kręgowego w kolejnych grupach wiekowych 42:
- 1,7-2,2% w grupie wiekowej 40-49 lat 258
- 4,8% w grupie wiekowej 50-59 lat 4
- 5,5% w grupie wiekowej 60-69 lat 4
- 10,3-11,2% w grupie wiekowej 70-79 lat 4258
Przegląd systematyczny oszacował ogólną częstość występowania zwężenia kanału kręgowego lędźwiowego (LSS) na poziomie 11% w populacji ogólnej oraz 25-39% w warunkach klinicznych 4. Zwężenie kanału kręgowego dotyczy prawie 11% osób starszych w USA, a dowody radiologiczne LSS obserwuje się u 20% osób powyżej 60 roku życia. Paradoksalnie, 80% tych osób jest bezobjawowych 4.
Zwężenie wrodzone a nabyte
Zwężenie kanału kręgowego może mieć charakter wrodzony (rozwojowy) lub nabyty (degeneracyjny). Badanie Framingham wykazało, że wrodzone względne zwężenie kanału kręgowego lędźwiowego występowało u 4,7% badanych, a bezwzględne u 2,6%. Natomiast nabyte względne i bezwzględne zwężenie kanału kręgowego lędźwiowego stwierdzono odpowiednio u 22,5% i 7,3% badanych 2.
Wrodzone zwężenie kanału kręgowego lędźwiowego zazwyczaj dotyka pacjentów w młodszym wieku (30-50 lat) w porównaniu do zwężenia spowodowanego zmianami degeneracyjnymi lub nabytymi 9. Natomiast zwężenie kanału kręgowego lędźwiowego o podłożu degeneracyjnym najczęściej występuje u osób po 50. roku życia 1.
Rozkład płci
Dane dotyczące rozkładu płci wśród pacjentów ze zwężeniem kanału kręgowego są niejednoznaczne. Niektóre źródła wskazują na równy rozkład płci 10, podczas gdy inne sugerują nieznacznie większą częstość występowania u mężczyzn z proporcją 1,5:1 11. Badanie przeprowadzone w Genewie wykazało, że stosunek mężczyzn do kobiet wynosi 1,28 5. Inne źródła wskazują natomiast na częstsze występowanie u kobiet 12.
Anatomiczne rozmieszczenie zwężenia kanału kręgowego
Zwężenie kanału kręgowego może występować w różnych odcinkach kręgosłupa, przy czym najczęściej dotyczy odcinka lędźwiowego, a następnie szyjnego 813.
Zwężenie kanału kręgowego lędźwiowego
Zwężenie kanału kręgowego lędźwiowego jest najczęstszą formą tego schorzenia, dotykającą około 5 osób na 100 000 populacji 13. Najczęściej występuje na poziomie L4-L5 (91% przypadków) 11. Częstość występowania zwężenia otworu międzykręgowego wzrasta w dolnych segmentach lędźwiowych ze względu na zwiększoną średnicę zwoju korzenia grzbietowego, co prowadzi do zmniejszenia przestrzeni w otworze (tj. współczynnika powierzchni korzenia nerwowego) 13.
Badania wskazują, że najczęściej dotknięte korzenie nerwowe to L5 (75%), L4 (15%), L3 (5,3%) i L2 (4%) 3. Dolne poziomy lędźwiowe charakteryzują się większą skośnością przebiegu korzeni nerwowych oraz wyższą częstością występowania spondylozy i choroby zwyrodnieniowej krążków międzykręgowych, co dodatkowo predysponuje pacjentów do ucisku korzeni nerwowych L4 i L5 3.
Zwężenie kanału kręgowego szyjnego
Zwężenie kanału kręgowego szyjnego dotyka około 1-2 osoby na 100 000 populacji 13. W kohortowym badaniu narodowym przeprowadzonym we wschodniej Azji częstość hospitalizacji z powodu mielopatii spondylotycznej szyjnej (CSM) wynosiła 4,04 na 100 000 osobolat, z wyższą częstością występowania u osób starszych i płci męskiej 14.
Zwężenie kanału kręgowego szyjnego wynikające z kostnienia więzadła podłużnego tylnego jest częstsze wśród Azjatów 3.
Zwężenie tandemowe
Zwężenie tandemowe kręgosłupa (TSS) definiuje się jako jednoczesne występowanie zwężenia w co najmniej dwóch lub więcej różnych regionach kręgosłupa (szyjnym, piersiowym lub lędźwiowym) 1516. Częstość występowania TSS waha się w zależności od różnych podtypów i badanych kohort 15.
Według wcześniejszych doniesień, częstość występowania radiologicznego i objawowego TSS wynosi odpowiednio 8-60% i 5-28% 15. W badaniach opartych na ochotnikach i niespokrewnionych pacjentach, częstość występowania szyjno-lędźwiowego TSS (CLTSS) wynosi 0,12-11% w populacji ogólnej 15.
Radiologiczna częstość występowania CLTSS wśród pacjentów z CSS lub LSS wynosi 32,2-84,6%, a objawowa częstość CLTSS wynosiła 0,88-33,3% 15.
Częstość interwencji chirurgicznych
Zwężenie kanału kręgowego lędźwiowego stanowi najczęstszą przyczynę operacji kręgosłupa u pacjentów powyżej 65. roku życia 1423. W latach 2002-2007 wskaźnik operacji zwężenia kanału kręgowego lędźwiowego na 100 000 beneficjentów Medicare wynosił około 135,5-137,5 osób 2.
W 2014 roku ponad 350 000 osób w USA w wieku 45 lat lub starszych przeszło dekompresyjną laminektomię, a 370 000 zabieg zespolenia lędźwiowego. Zdecydowana większość tych zabiegów została wykonana z powodu zwężenia kanału kręgowego lędźwiowego 6.
W badaniu przeprowadzonym wśród beneficjentów Medicare w wieku 65 lat i starszych stwierdzono, że wskaźniki operacji zwężenia kanału kręgowego wzrosły 8-krotnie między 1979 a 1992 rokiem. Ponadto, wskaźniki operacyjne zwężenia kanału kręgowego różniły się prawie pięciokrotnie między stanami USA 17.
Obciążenie ekonomiczne
Zwężenie kanału kręgowego stanowi znaczące obciążenie ekonomiczne dla systemów opieki zdrowotnej. Średnie opłaty szpitalne za samą dekompresję wynoszą około 23 724 dolarów, a w połączeniu z zespoleniem 80 888 dolarów 2. W 2009 roku rachunek szpitalny za leczenie zwężenia kanału kręgowego lędźwiowego dla beneficjentów Medicare wyniósł 1,65 miliarda dolarów, co stanowi znaczące obciążenie społeczno-ekonomiczne 2.
Czynniki ryzyka zwężenia kanału kręgowego
Zidentyfikowano kilka czynników ryzyka związanych z rozwojem zwężenia kanału kręgowego 117:
- Rasa kaukaska 11
- Podwyższony wskaźnik masy ciała (BMI) 117
- Wrodzone anomalie kręgosłupa (20%) 11
- Cukrzyca typu 2 7
- Wrodzone zwężenie kanału kręgowego 1515
- Kostnienie więzadeł 15
- Ciężka depresja 1818
Naturalny przebieg zwężenia kanału kręgowego
Naturalny przebieg lub długoterminowa zmiana objawów zwężenia kanału kręgowego lędźwiowego nie jest jeszcze dokładnie poznana 18. W 10-letnim badaniu obserwacyjnym częstość występowania dodatnich objawów LSS wynosiła około 16% zarówno w badaniu początkowym, jak i po 10-letniej obserwacji 18.
Spośród badanych, którzy mieli dodatnie objawy LSS w badaniu początkowym, 40% wykazywało dodatnie objawy LSS po 10 latach obserwacji, a 60% przeszło do negatywnych objawów LSS 18. Zgodnie z wieloczynnikową analizą regresji logistycznej, ciężka depresja i dodatnie objawy LSS zostały wyodrębnione jako predyktory obecności objawów LSS po 10-letniej obserwacji 18.
Tak więc statystycznym predyktorem obecności objawów LSS po 10 latach była obecność objawów LSS w badaniu początkowym; jednak 60% osób, które miały dodatnie objawy LSS w badaniu początkowym, nie miało objawów LSS po 10-letniej obserwacji 18. Był to taki sam wynik, jak po rocznej i 6-letniej obserwacji 18.
Zwężenie kanału kręgowego lędźwiowego a zespół metaboliczny
Badania wykazały związek między zwężeniem kanału kręgowego lędźwiowego a rozwojem zespołu metabolicznego 1919. Obecność LSS była związana z rozwojem zespołu metabolicznego (HR, 1,41; 95% przedział ufności [CI] 1,02-1,95) 19.
Badanie wykazało, że obecność zwężenia kanału kręgowego lędźwiowego była związana z częstością występowania zespołu metabolicznego tylko u uczestników w wieku 65 lat lub starszych 19. Wcześniejsze badania azjatyckie wykazały, że częstość występowania zespołu metabolicznego osiąga szczyt w wieku 60-70 lat 19.
Zwężenie kanału kręgowego w szczególnych populacjach
Achondroplazja
Objawowe zwężenie kanału kręgowego (SSS) jest dobrze znanym powikłaniem medycznym w achondroplazji 20. W badaniu przeprowadzonym wśród norweskich dorosłych z achondroplazją stwierdzono wysoką częstość występowania SSS, z wczesnym początkiem objawów i wieloma zajętymi poziomami kręgosłupa 20.
Wczesny początek SSS w tym badaniu jest zgodny z innymi badaniami, ale pozostaje w wyraźnym kontraście do populacji o przeciętnym wzroście, gdzie objawy rzadko pojawiają się przed 60. rokiem życia 20. Wysoka częstość występowania, wczesny początek objawów i wielopoziomowe zajęcie kręgosłupa podkreślają znaczenie dokładnej oceny i zarządzania SSS u osób z achondroplazją 20.
Nadzór i monitorowanie zwężenia kanału kręgowego
Ze względu na znaczne rozpowszechnienie zwężenia kanału kręgowego oraz jego wpływ na jakość życia pacjentów, istotne jest wdrożenie odpowiednich strategii nadzoru i monitorowania tego schorzenia 2020.
Istnieją jednak wyzwania w diagnostyce zwężenia kanału kręgowego, szczególnie w przypadku zwężenia tandemowego (TSS) 1516. Prezentacja kliniczna TSS może być złożona, ukryta lub ciężka, a te cechy mogą być mylące dla klinicystów, prowadząc do niepełnej lub opóźnionej diagnozy 15.
Ponadto, skonsolidowane kryterium diagnostyczne dla TSS jest pilnie potrzebne w celu poprawy spójności między badaniami i stworzenia podstawy do ustalenia wytycznych dotyczących leczenia 1516.
W kontekście monitorowania pacjentów ze zwężeniem kanału kręgowego, ważne jest, aby uwzględnić potencjalne powikłania neurologiczne. W badaniu przeprowadzonym wśród pacjentów z mielopatią spondylotyczną szyjną (CSM) częstość występowania urazów rdzenia kręgowego (SCI) wynosiła 12,33 na 1000 osobolat 14. Częstość występowania SCI była wyższa w grupie kontrolnej niż w grupie operowanej (odpowiednio 13,9 vs 9,4 na 1000 osobolat) 14.
Dlatego pacjenci z CSM leczeni bez operacji powinni być ostrzegani o ryzyku SCI 14.
Przyszłe kierunki badań
Najnowsze badania genetyczne nad zwężeniem kanału kręgowego zidentyfikowały potencjalne cele terapeutyczne 77. Wykorzystując analizy randomizacji mendlowskiej i kolokalizacji, zidentyfikowano DLK1 i GFPT1 jako obiecujące potencjalne cele leków do leczenia zwężenia kanału kręgowego 77.
Wyniki badania PheWAS sugerują, że hamowanie funkcji GFPT1 nie wywołuje potencjalnych działań niepożądanych 7. Badania te dostarczają wstępnych genetycznych wskazówek dla rozwoju leków do leczenia zwężenia kanału kręgowego 7.
Konieczne są dalsze badania w celu oceny czynników predykcyjnych LSS i sposobów zapobiegania LSS 21. Badania te są niezbędne do utrzymania zdrowia starzejącego się społeczeństwa 21.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.