Śpiączka cukrzycowa
Etiologia i przyczyny

Śpiączka cukrzycowa to stan zagrożenia życia, wynikający z poważnych zaburzeń metabolicznych u pacjentów z cukrzycą, obejmujący trzy główne formy: kwasicę ketonową (DKA), zespół hiperglikemiczno-hiperosmolarny (HHS) oraz ciężką hipoglikemię. DKA, najczęstsza u cukrzycy typu 1, charakteryzuje się niedoborem insuliny, hiperglikemią, ketonemią i kwasicą metaboliczną, z niedoborem wody około 6 litrów oraz zaburzeniami elektrolitowymi. HHS, częstszy u cukrzycy typu 2, cechuje się ekstremalną hiperglikemią (>600 mg/dl, 33,3 mmol/l), hiperosmolarnością i ciężkim odwodnieniem bez ketonów. Ciężka hipoglikemia definiowana jest jako stężenie glukozy <40-54 mg/dl (2,2-3 mmol/l) i prowadzi do zaburzeń funkcji mózgu, ryzyka śpiączki oraz trwałego uszkodzenia neurologicznego. Główne czynniki wyzwalające to infekcje (40-57%), nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych (21-25%), nowo rozpoznana cukrzyca (15%), urazy, stres oraz stosowanie leków, w tym inhibitorów SGLT2, kortykosteroidów i diuretyków.

  1. Etiologia śpiączki cukrzycowej
    1. Główne przyczyny śpiączki cukrzycowej
    2. Kwasica ketonowa (DKA)
    3. Zespół hiperglikemiczno-hiperosmolarny (HHS)
    4. Ciężka hipoglikemia
  2. Czynniki ryzyka śpiączki cukrzycowej
    1. Czynniki związane z typem cukrzycy
    2. Ogólne czynniki ryzyka
    3. Grupy podwyższonego ryzyka
  3. Mechanizmy patofizjologiczne śpiączki cukrzycowej
    1. Patofizjologia kwasicy ketonowej
    2. Patofizjologia zespołu hiperglikemiczno-hiperosmolarnego
    3. Patofizjologia śpiączki hipoglikemicznej
  4. Komplikacje prowadzące do śpiączki cukrzycowej
    1. Obrzęk mózgu
    2. Ostre powikłania naczyniowe
    3. Zaburzenia elektrolitowe
    4. Niewydolność nerek
    5. Infekcje bakteryjne
  5. Śpiączka cukrzycowa w różnych populacjach pacjentów
    1. Śpiączka cukrzycowa u osób z cukrzycą typu 1
    2. Śpiączka cukrzycowa u osób z cukrzycą typu 2
    3. Czynniki specyficzne dla wieku
  6. Mechanizmy śmiertelności w śpiączce cukrzycowej
    1. Czynniki wpływające na śmiertelność
    2. Najczęstsze przyczyny zgonów
    3. Czas od wystąpienia śpiączki do zgonu
  7. Rola infekcji i chorób współistniejących w etiologii śpiączki cukrzycowej
    1. Infekcje jako czynnik wyzwalający
    2. Choroby współistniejące
    3. Wpływ leków i substancji psychoaktywnych
  8. Czynniki behawioralne w etiologii śpiączki cukrzycowej
    1. Nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych
    2. Manipulowanie dawkami insuliny
    3. Nadużywanie alkoholu i narkotyków
    4. Niewłaściwe postępowanie podczas choroby
  9. Podsumowanie etiologii śpiączki cukrzycowej
    1. Kolejne rozdziały

Etiologia śpiączki cukrzycowej

Śpiączka cukrzycowa to stan zagrażający życiu, charakteryzujący się nieprzytomością wynikającą z poważnego zaburzenia metabolicznego u osób z cukrzycą. Może być spowodowana zarówno niebezpiecznie wysokim stężeniem glukozy we krwi (hiperglikemia), jak i niebezpiecznie niskim (hipoglikemia). Nieleczona śpiączka cukrzycowa może prowadzić do trwałego uszkodzenia mózgu, a nawet śmierci12. Szacuje się, że od 2% do 15% wszystkich osób chorujących na cukrzycę doświadczy przynajmniej jednego epizodu śpiączki cukrzycowej w ciągu swojego życia34.

Główne przyczyny śpiączki cukrzycowej

Istnieją trzy główne stany, które mogą prowadzić do śpiączki cukrzycowej56:

  1. Kwasica ketonowa (DKA) – występująca głównie u osób z cukrzycą typu 1
  2. Zespół hiperglikemiczno-hiperosmolarny (HHS) – częściej obserwowany u osób z cukrzycą typu 2
  3. Ciężka hipoglikemia – może wystąpić u osób z każdym typem cukrzycy

Kwasica ketonowa (DKA)

Kwasica ketonowa (DKA) jest najczęstszą przyczyną śpiączki cukrzycowej u osób z cukrzycą typu 1, chociaż może również wystąpić u pacjentów z cukrzycą typu 2 lub cukrzycą ciążową15. DKA rozwija się, gdy w organizmie brakuje insuliny, co uniemożliwia komórkom wykorzystanie glukozy jako źródła energii7. W odpowiedzi organizm zaczyna rozkładać tłuszcz w celu pozyskania energii, co prowadzi do uwalniania ciał ketonowych do krwioobiegu8. Nagromadzenie ketonów powoduje zakwaszenie krwi, co jest toksyczne dla organizmu7.

Główne czynniki wywołujące kwasicę ketonową to910:

  • Opuszczenie dawki insuliny lub niewystarczająca insulinoterapia (25% przypadków)
  • Infekcje i choroby współistniejące (40% przypadków), szczególnie zapalenie płuc i infekcje dróg moczowych
  • Nowo zdiagnozowana, wcześniej nierozpoznana cukrzyca (15% przypadków)
  • Urazy fizyczne lub stres emocjonalny
  • Zawał serca lub udar mózgu
  • Zapalenie trzustki
  • Ciąża
  • Nadużywanie alkoholu lub substancji psychoaktywnych, szczególnie kokainy
  • Niektóre leki, takie jak kortykosteroidy i niektóre diuretyki
  • U osób z cukrzycą typu 2 – stosowanie inhibitorów SGLT2 (kotransporterów sodowo-glukozowych typu 2)
  • Infekcja COVID-19 (może zwiększać ryzyko DKA poprzez uszkodzenie komórek beta trzustki)

Kwasica ketonowa rozwija się, gdy brak insuliny uniemożliwia wchłanianie glukozy przez komórki organizmu. W normalnych warunkach insulina hamuje uwalnianie glukozy przez wątrobę i stymuluje wychwyt glukozy przez komórki. Gdy insuliny brakuje, wątroba zwiększa produkcję glukozy poprzez glikogenolizę i glukoneogenezę, co prowadzi do hiperglikemii11. Jednocześnie, brak insuliny i wzrost poziomu glukagonu stymulują rozkład tłuszczów, co prowadzi do produkcji ciał ketonowych11.

Zespół hiperglikemiczno-hiperosmolarny (HHS)

Zespół hiperglikemiczno-hiperosmolarny (HHS) to zagrażający życiu stan, który najczęściej dotyka osoby z cukrzycą typu 2125. Charakteryzuje się ekstremalnie wysokim poziomem glukozy we krwi (często powyżej 600 mg/dl lub 33,3 mmol/l) bez obecności ketonów w moczu czy krwi138.

Główne czynniki przyczyniające się do rozwoju HHS obejmują144:

  • Infekcje – są wiodącą przyczyną (57% przypadków); najczęściej zapalenie płuc, infekcje dróg moczowych i sepsa
  • Nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych (pominięte dawki insuliny lub leków przeciwcukrzycowych) – 21% przypadków
  • Choroby współistniejące – zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, zator płucny
  • Znaczne odwodnienie
  • Nadmierne spożycie pokarmów lub płynów zawierających cukier
  • Niektóre leki, w tym kortykosteroidy
  • Nierozpoznana wcześniej cukrzyca

U dzieci czynniki ryzyka HHS obejmują otyłość olbrzymią (BMI ≥ 39 kg/m²), długotrwałe stosowanie steroidów, zapalenie żołądka i jelit, przynależność do rasy czarnej, rogowacenie ciemne (acanthosis nigricans) oraz rodzinny wywiad cukrzycy15.

HHS rozwija się zazwyczaj wolniej niż DKA, często przez okres kilku dni lub tygodni. Przewlekła hiperglikemia prowadzi do diurezy osmotycznej, powodując znaczne odwodnienie i zwiększoną osmolalność osocza. Ciężkie odwodnienie ostatecznie prowadzi do zaburzenia funkcji nerek, zmniejszając zdolność organizmu do wydalania nadmiaru glukozy, co jeszcze bardziej pogarsza hiperglikemię16.

Ciężka hipoglikemia

Ciężka hipoglikemia, definiowana jako stężenie glukozy we krwi poniżej 40-54 mg/dl (2,2-3 mmol/l), może również prowadzić do śpiączki cukrzycowej85. Jest to stan zagrażający życiu, który wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.

Główne przyczyny ciężkiej hipoglikemii obejmują617:

  • Zbyt duża dawka insuliny lub innych leków obniżających poziom glukozy we krwi
  • Opuszczenie posiłku lub niewystarczające spożycie węglowodanów w stosunku do przyjętej dawki insuliny
  • Intensywny wysiłek fizyczny bez odpowiedniego dostosowania dawki insuliny lub spożycia dodatkowych węglowodanów
  • Spożycie alkoholu, szczególnie bez jednoczesnego przyjmowania pokarmu
  • Przedawkowanie insuliny

Hipoglikemia prowadzi do śpiączki, gdy poziom glukozy w mózgu spada poniżej krytycznego poziomu, niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania. Mózg jest organem szczególnie wrażliwym na niedobór glukozy, ponieważ jest ona jego głównym źródłem energii. Gdy poziom glukozy we krwi i w mózgu spada poniżej 3,5 mmol/l, istnieje ryzyko utraty przytomności i zapadnięcia w śpiączkę cukrzycową418.

Około 40% osób z cukrzycą typu 1 cierpi na nieświadomość hipoglikemii (brak odczuwania wczesnych objawów niskiego poziomu cukru we krwi) i to właśnie ta grupa jest najbardziej narażona na ryzyko śpiączki hipoglikemicznej17.

Czynniki ryzyka śpiączki cukrzycowej

Ryzyko wystąpienia śpiączki cukrzycowej zależy od wielu czynników, w tym od typu cukrzycy, stopnia kontroli glikemii oraz obecności dodatkowych czynników ryzyka198.

Czynniki związane z typem cukrzycy

Różne typy cukrzycy wiążą się z różnym ryzykiem poszczególnych rodzajów śpiączki cukrzycowej208:

  • Cukrzyca typu 1 – pacjenci z cukrzycą typu 1 mają większe ryzyko śpiączki cukrzycowej spowodowanej kwasicą ketonową (DKA) lub ciężką hipoglikemią. Wynika to z całkowitej zależności od egzogennej insuliny i większej zmienności poziomów glukozy we krwi
  • Cukrzyca typu 2 – pacjenci z cukrzycą typu 2 są bardziej narażeni na śpiączkę cukrzycową spowodowaną zespołem hiperglikemiczno-hiperosmolarnym (HHS) niż DKA czy ciężką hipoglikemią
  • Cukrzyca ciążowa – również może zwiększać ryzyko DKA i śpiączki cukrzycowej

Ogólne czynniki ryzyka

Istnieje szereg ogólnych czynników ryzyka, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia śpiączki cukrzycowej, niezależnie od typu cukrzycy813:

  • Problemy z podawaniem insuliny – awarie pompy insulinowej, niewłaściwe dawkowanie insuliny
  • Choroba lub infekcja – szczególnie grypa, zapalenie płuc, infekcje dróg moczowych
  • Poważne urazy lub operacje – prowadzą do zwiększonego wydzielania hormonów stresu, które przeciwdziałają insulinie
  • Wysoki poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c) – świadczący o długotrwałej złej kontroli glikemii
  • Nieprawidłowe zarządzanie cukrzycą – nieregularne monitorowanie poziomu glukozy we krwi, nieprzestrzeganie zaleceń dotyczących leków
  • Celowe pomijanie dawek insuliny – szczególnie u osób z zaburzeniami odżywiania, które próbują schudnąć poprzez nieprzyjmowanie insuliny
  • Spożywanie alkoholu – zwłaszcza bez jednoczesnego spożywania posiłku
  • Używanie narkotyków – szczególnie kokainy i ecstasy, które mogą drastycznie podnieść poziom cukru we krwi
  • Ciężkie odwodnienie – utrudnia wydalanie nadmiaru glukozy przez nerki

Grupy podwyższonego ryzyka

Niektóre grupy pacjentów są szczególnie narażone na ryzyko śpiączki cukrzycowej2122:

  • Osoby starsze (powyżej 60 roku życia) – według Centrów Kontroli Cukrzycy, śpiączki cukrzycowe są częstsze w tej grupie wiekowej
  • Osoby z przewlekłymi schorzeniami – dodatkowo obciążające organizm
  • Osoby niepełnosprawne – mogące mieć trudności z prawidłowym zarządzaniem cukrzycą
  • Pacjenci z nieświadomością hipoglikemii – nie odczuwający wczesnych objawów ostrzegawczych niskiego poziomu cukru
  • Osoby z nierozpoznaną cukrzycą – u których śpiączka cukrzycowa może być pierwszym objawem choroby
  • Osoby korzystające z inhibitorów SGLT2 – które mogą być narażone na ryzyko euglycemicznej DKA (ketokwasicy przy prawidłowych poziomach glukozy)

Mechanizmy patofizjologiczne śpiączki cukrzycowej

Śpiączka cukrzycowa jest końcowym rezultatem złożonych procesów patofizjologicznych, które różnią się w zależności od typu śpiączki2311.

Patofizjologia kwasicy ketonowej

Kwasica ketonowa (DKA) rozwija się w wyniku bezwzględnego lub względnego niedoboru insuliny i następuje w kilku etapach1124:

  1. Niedobór insuliny – powoduje zmniejszone wykorzystanie glukozy przez tkanki i zwiększone uwalnianie glukozy z wątroby poprzez glikogenolizę i glukoneogenezę
  2. Lipoliza – brak insuliny i zwiększone stężenie hormonów kontrregulacyjnych (glukagon, adrenalina) prowadzą do nasilonego rozkładu tłuszczów
  3. Ketogeneza – wolne kwasy tłuszczowe są przekształcane w wątrobie w ciała ketonowe (acetooctan, β-hydroksymaślan, aceton)
  4. Kwasica metaboliczna – nagromadzenie ciał ketonowych powoduje zakwaszenie krwi
  5. Diureza osmotyczna – hiperglikemia prowadzi do zwiększonego wydalania glukozy z moczem, co pociąga za sobą utratę wody i elektrolitów
  6. Odwodnienie – dorosły pacjent z DKA ma średni niedobór wody całkowitej około 6 litrów (100 ml/kg) oraz znaczne niedobory sodu, potasu, chlorków, fosforanów, magnezu i wapnia
  7. Stan zapalny – stan kliniczny DKA wiąże się z uwalnianiem różnych hormonów kontrregulacyjnych (glukagon, adrenalina) i cytokin, co prowadzi do zwiększonych markerów zapalenia, nawet przy braku infekcji

W mózgu pacjentów z DKA dochodzi do zaburzenia wykorzystania tlenu i hiperwiskozności krwi. Zmiany biochemiczne w mózgu obejmują upośledzenie aktywności fosfofruktokinazy i utleniania pirogronianu oraz akumulację cytrynianów23.

Patofizjologia zespołu hiperglikemiczno-hiperosmolarnego

Zespół hiperglikemiczno-hiperosmolarny (HHS) rozwija się zwykle powoli (dni lub tygodnie) i charakteryzuje się1625:

  1. Ekstremalnie wysoką hiperglikemią – często powyżej 1800 mg/dl (100 mmol/l)
  2. Brakiem ketonu lub minimalną ketonurią – w przeciwieństwie do DKA, w HHS zwykle dostępna jest wystarczająca ilość insuliny, aby zapobiec ketogenezie, ale niewystarczająca do prawidłowego wykorzystania glukozy
  3. Hiperosmolarnością – zwiększona osmolalność surowicy prowadzi do przesunięcia wody z komórek do przestrzeni pozakomórkowej
  4. Ciężkim odwodnieniem – w wyniku diurezy osmotycznej i niewystarczającego przyjmowania płynów
  5. Upośledzeniem funkcji nerek – ciężkie odwodnienie prowadzi do zmniejszenia filtracji kłębuszkowej, co z kolei ogranicza zdolność nerek do wydalania nadmiaru glukozy, dodatkowo zaostrzając hiperglikemię

Hiperosmolarność jest główną przyczyną śpiączki i zgonu w tym stanie, a nie kwasica jak w przypadku DKA16.

Patofizjologia śpiączki hipoglikemicznej

Śpiączka hipoglikemiczna rozwija się, gdy poziom glukozy we krwi spada do poziomu, który nie może zapewnić wystarczającej ilości energii dla mózgu2627:

  1. Niedobór glukozy w mózgu – mózg jest organem szczególnie wrażliwym na hipoglikemię, ponieważ glukoza jest jego głównym źródłem energii
  2. Zaburzenia funkcji neuronów – przy poziomie glukozy poniżej 40 mg/dl (2,2 mmol/l) komórki mózgowe nie otrzymują wystarczającej ilości energii, co prowadzi do zaburzeń funkcji poznawczych, drgawek i ostatecznie śpiączki
  3. Zmiany biochemiczne – hipoglikemia indukowana insuliną może prowadzić do zwiększonej osmolalności mózgu i zaburzeń elektrolitowych, przyczyniając się do drgawek i śpiączki
  4. Uszkodzenie mózgu – przedłużająca się, nieleczona hipoglikemia może prowadzić do trwałego uszkodzenia mózgu z powodu drastycznego ograniczenia dopływu glukozy do komórek mózgowych

Mechanizmy prowadzące do śpiączki hipoglikemicznej obejmują bezpośredni wpływ insuliny na transport elektrolitów w mózgu28.

Komplikacje prowadzące do śpiączki cukrzycowej

Śpiączka cukrzycowa często jest końcowym rezultatem niewłaściwie leczonych lub nieleczonych ostrych powikłań cukrzycy29.

Obrzęk mózgu

Obrzęk mózgu może komplikować leczenie zarówno DKA, jak i HHS23. Jest to poważne powikłanie, które może prowadzić do śpiączki lub śmierci. Obrzęk mózgu jest prawdopodobnie wywoływany głównie przez bezpośrednie działanie insuliny na mózg w momencie, gdy poziom glukozy w osoczu zbliża się do wartości prawidłowych23. Ryzyko obrzęku mózgu jest szczególnie wysokie u dzieci i młodzieży z nowo rozpoznaną cukrzycą typu 1 i ciężką DKA11.

Ostre powikłania naczyniowe

Zarówno DKA, jak i HHS zwiększają ryzyko ostrych powikłań naczyniowych, które mogą przyczyniać się do śpiączki cukrzycowej2930:

  • Zawał mięśnia sercowego
  • Udar mózgu
  • Zakrzepy żylne i tętnicze
  • Zatory tętnic krezkowych i biodrowych
  • Krwotok mózgowy

Powikłania te często występują u pacjentów z długotrwałą cukrzycą i mogą być nasilone przez opóźnienie w diagnostyce i leczeniu29.

Zaburzenia elektrolitowe

Zarówno DKA, jak i HHS prowadzą do poważnych zaburzeń elektrolitowych, które mogą przyczyniać się do rozwoju śpiączki11:

  • Hipokaliemia – niedobór potasu może prowadzić do zaburzeń rytmu serca i osłabienia mięśni oddechowych
  • Hiponatremia – niskie stężenie sodu może powodować obrzęk mózgu
  • Hipofosfatemia – niedobór fosforanów może wpływać na dostarczanie tlenu do tkanek poprzez zmniejszenie poziomu 2,3-difosfoglicerynianu w erytrocytach
  • Hipomagnezemia – niedobór magnezu może nasilać arytmie serca i drgawki

Niewydolność nerek

Anuria (brak produkcji moczu) często poprzedza śmierć w przypadkach śpiączki cukrzycowej31. Ten stan zwykle rozwija się na sześć do dwunastu godzin przed śmiercią i jest związany z przewlekłym zapaleniem nerek u starszych pacjentów lub blokadą nerek spowodowaną kwasicą i spadkiem ciśnienia krwi u młodszych pacjentów31.

Infekcje bakteryjne

Ostre powikłania w postaci bakteryjnego zapalenia płuc, zachłystowego zapalenia płuc i sepsy są głównymi przyczynami śmierci u pacjentów ze śpiączką cukrzycową2932. Pacjenci z DKA i HHS mają obniżoną odporność, co zwiększa podatność na infekcje.

Śpiączka cukrzycowa w różnych populacjach pacjentów

Śpiączka cukrzycowa u osób z cukrzycą typu 1

U osób z cukrzycą typu 1 śpiączka cukrzycowa najczęściej jest wynikiem819:

  • Kwasicy ketonowej (DKA) – spowodowanej całkowitym brakiem insuliny endogennej
  • Ciężkiej hipoglikemii – wynikającej z niewłaściwego dawkowania insuliny, opuszczenia posiłków lub zwiększonego wysiłku fizycznego

U około 25% pacjentów DKA jest obecna w momencie rozpoznania cukrzycy typu 1 z powodu ostrego niedoboru insuliny9. Osoby z cukrzycą typu 1 mają większą zmienność poziomów glukozy we krwi, co zwiększa ryzyko zarówno epizodów kwasicy ketonowej, jak i ciężkiej hipoglikemii33.

Śpiączka cukrzycowa u osób z cukrzycą typu 2

U osób z cukrzycą typu 2 śpiączka cukrzycowa najczęściej wynika z3435:

  • Zespołu hiperglikemiczno-hiperosmolarnego (HHS) – spowodowanego długotrwałą, skrajną hiperglikemią i odwodnieniem
  • Rzadziej kwasicy ketonowej (DKA) – która może wystąpić u osób z cukrzycą typu 2 w sytuacjach stresowych, takich jak ciężka choroba, operacja lub infekcja

Kwasica ketonowa u osób z cukrzycą typu 2 występuje częściej u osób pochodzenia afrykańskiego, afroamerykańskiego i hiszpańskiego36. DKA może również wystąpić u pacjentów z cukrzycą typu 2 przyjmujących inhibitory SGLT211.

Czynniki specyficzne dla wieku

Wiek pacjenta wpływa na ryzyko i przebieg śpiączki cukrzycowej32:

  • Dzieci i młodzież
    • Wyższe ryzyko obrzęku mózgu podczas leczenia DKA
    • Szybsza progresja objawów
    • Częstsza DKA jako pierwsza manifestacja cukrzycy typu 1
  • Dorośli
    • Większe ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych
    • Współistniejące choroby mogą maskować objawy i opóźniać diagnozę
  • Osoby starsze
    • Większe ryzyko wystąpienia HHS
    • Wyższa śmiertelność z powodu śpiączki cukrzycowej
    • Wolniejsza progresja objawów, co może opóźniać rozpoznanie
    • Częstsze współistniejące choroby, które komplikują leczenie

We wszystkich grupach wiekowych śmiertelność w przypadku nieketonowej śpiączki (HHS) jest wyższa niż w przypadku śpiączki ketonowej (DKA)32.

Mechanizmy śmiertelności w śpiączce cukrzycowej

Śpiączka cukrzycowa pozostaje stanem zagrażającym życiu, pomimo postępów w diagnostyce i leczeniu3132.

Czynniki wpływające na śmiertelność

Wczesna śmiertelność w śpiączce cukrzycowej różni się w zależności od rodzaju śpiączki i cech demograficznych pacjenta31:

  • W badaniu obejmującym 86 epizodów śpiączki cukrzycowej, wczesna śmiertelność wynosiła 14% dla śpiączki ketokwasiczej i 29% dla śpiączki nieketonowej
  • Wyższe wskaźniki śmiertelności obserwowano u starszych pacjentów
  • Przy przyjęciu do szpitala, poziom glukozy we krwi, osmolarność i mocznik były wyższe w przypadkach śmiertelnych
  • Poziom mocznika we krwi był najważniejszym wskaźnikiem śmiertelnego wyniku

Najczęstsze przyczyny zgonów

Najczęstszymi przyczynami śmierci w śpiączce cukrzycowej są3229:

  • Niewydolność krążenia o nieokreślonej przyczynie
  • Infekcje – szczególnie zapalenie płuc i sepsa
  • Powikłania zakrzepowo-zatorowe – zawały serca, udary mózgu, zatory tętnicze
  • Obrzęk mózgu – szczególnie u dzieci i młodzieży z DKA
  • Hipoglikemia i kwasica ketonowa – w badaniu populacyjnym 1,73% zgonów było spowodowanych głównie śpiączką, przy czym hipoglikemia i kwasica ketonowa były istotnymi czynnikami

Czas od wystąpienia śpiączki do zgonu

Czas od wystąpienia śpiączki cukrzycowej do zgonu, jeśli nie zostanie wdrożone odpowiednie leczenie, zależy od kilku czynników3129:

  • Czasu trwania cukrzycy
  • Wieku pacjenta
  • Obecności ostrych powikłań
  • Zaawansowania odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych
  • Współistniejących chorób

Anuria (brak produkcji moczu) często poprzedza śmierć i zwykle rozwija się na sześć do dwunastu godzin przed zgonem31.

Rola infekcji i chorób współistniejących w etiologii śpiączki cukrzycowej

Infekcje i choroby współistniejące odgrywają kluczową rolę w wywoływaniu śpiączki cukrzycowej, będąc najczęstszym czynnikiem wyzwalającym zarówno DKA, jak i HHS914.

Infekcje jako czynnik wyzwalający

Infekcje są najczęstszą przyczyną wyzwalającą DKA (40% przypadków) i HHS (57% przypadków)914. Najczęstsze infekcje prowadzące do śpiączki cukrzycowej to:

  • Zapalenie płuc – szczególnie wywołane przez bakterie Gram-ujemne
  • Infekcje dróg moczowych
  • Sepsa
  • Zapalenie żołądka i jelit
  • Infekcja COVID-19 – istnieją dowody na to, że COVID-19 zwiększa ryzyko DKA, możliwie w związku z niszczeniem komórek beta przez wirusa SARS-CoV-2

Infekcje powodują, że organizm wytwarza wyższe poziomy niektórych hormonów, takich jak adrenalina czy kortyzol10. Te hormony działają przeciwko efektom insuliny i czasami mogą powodować kwasicę ketonową. Podczas choroby organizm produkuje dodatkową glukozę, co może prowadzić do hiperglikemii37.

Choroby współistniejące

Różne choroby współistniejące mogą przyczyniać się do rozwoju śpiączki cukrzycowej1436:

  • Choroby sercowo-naczyniowe
    • Zawał mięśnia sercowego
    • Udar mózgu
    • Zator płucny
    • Zakrzepica tętnicy krezkowej
  • Choroby endokrynologiczne
  • Niewydolność nerek – utrudnia wydalanie nadmiaru glukozy
  • Ciąża – zwiększa zapotrzebowanie na insulinę
  • Urazy i operacje – wyzwalają odpowiedź stresową organizmu

Współistniejące schorzenia mogą maskować objawy śpiączki cukrzycowej, opóźniając rozpoznanie i leczenie, co zwiększa ryzyko powikłań29.

Wpływ leków i substancji psychoaktywnych

Niektóre leki i substancje mogą przyczynić się do rozwoju śpiączki cukrzycowej102:

  • Kortykosteroidy – zwiększają oporność na insulinę i glukoneogenezę wątrobową
  • Diuretyki – mogą nasilać odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe
  • Inhibitory SGLT2 – mogą prowadzić do euglycemicznej kwasicy ketonowej
  • Narkotyki
    • Kokaina – może drastycznie podnieść poziom cukru we krwi
    • Ecstasy – wpływa na metabolizm glukozy
  • Alkohol – może mieć nieprzewidywalne działanie na poziom cukru we krwi, prowadząc zarówno do hiperglikemii (przez zwiększenie produkcji glukozy w wątrobie), jak i hipoglikemii (przez hamowanie glukoneogenezy)

U osób z cukrzycą typu 2 przyjmujących inhibitory SGLT2 zaobserwowano przypadki kwasicy ketonowej przy względnie normalnych poziomach glukozy we krwi („euglycemiczna DKA”)11. Proponowane mechanizmy obejmują zwiększoną ketozę z powodu odwodnienia w połączeniu z względnym niedoborem insuliny i nadmiarem glukagonu11.

Czynniki behawioralne w etiologii śpiączki cukrzycowej

Zachowania i wybory pacjentów mogą znacząco wpływać na ryzyko wystąpienia śpiączki cukrzycowej382.

Nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych

Nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych jest drugą najczęstszą przyczyną śpiączki cukrzycowej po infekcjach14. Nieprawidłowe zarządzanie cukrzycą zwiększa ryzyko długoterminowych powikłań i śpiączki cukrzycowej2. Główne problemy związane z nieprzestrzeganiem zaleceń obejmują:

  • Pomijanie dawek insuliny – prowadzi do gwałtownego wzrostu poziomu cukru we krwi, szczególnie u osób z cukrzycą typu 1
  • Nieregularne monitorowanie poziomu glukozy – uniemożliwia wczesne wykrycie nieprawidłowości i odpowiednią korektę leczenia
  • Nieprzestrzeganie diety – nadmierne spożycie węglowodanów lub cukrów bez dostosowania dawki insuliny prowadzi do hiperglikemii
  • Nieregularne wizyty kontrolne – ograniczające możliwość dostosowania planu leczenia do zmieniających się potrzeb

Nieprzestrzeganie zaleceń dotyczących leków przeciwcukrzycowych jest przyczyną 21% przypadków HHS14.

Manipulowanie dawkami insuliny

Szczególnie niebezpieczną praktyką jest celowe manipulowanie dawkami insuliny239:

  • Celowe pomijanie dawek insuliny – niektóre osoby z cukrzycą, które cierpią również na zaburzenia odżywiania, decydują się na nieprzyjmowanie insuliny zgodnie z zaleceniami, mając nadzieję na utratę wagi. Jest to niezwykle niebezpieczna, zagrażająca życiu praktyka, która zwiększa ryzyko śpiączki cukrzycowej
  • Nieodpowiednie dawkowanie insuliny – zarówno zbyt małe, jak i zbyt duże dawki insuliny mogą prowadzić do śpiączki cukrzycowej. Zbyt mała dawka może prowadzić do DKA, a zbyt duża do ciężkiej hipoglikemii

Nadużywanie alkoholu i narkotyków

Spożywanie alkoholu i używanie narkotyków może znacząco zwiększyć ryzyko śpiączki cukrzycowej233:

  • Alkohol
    • Może mieć nieprzewidywalne działanie na poziom cukru we krwi
    • Hamuje glukoneogenezę w wątrobie, co może prowadzić do hipoglikemii, szczególnie przy braku spożycia pokarmu
    • Wpływa na ogólną świadomość, utrudniając rozpoznanie wczesnych objawów niskiego poziomu cukru we krwi
    • Może prowadzić do odwodnienia, co nasila hiperglikemię
  • Narkotyki
    • Kokaina i ecstasy mogą powodować gwałtowny wzrost poziomu cukru we krwi
    • Mogą maskować objawy ostrzegawcze hipoglikemii lub hiperglikemii
    • Zakłócają zdolność pacjenta do odpowiedniego zarządzania cukrzycą

Nielegalne narkotyki, takie jak kokaina, mogą zwiększyć ryzyko ciężkiej hiperglikemii i stanów związanych ze śpiączką cukrzycową2.

Niewłaściwe postępowanie podczas choroby

Podczas choroby, urazu lub operacji zapotrzebowanie na insulinę może znacząco wzrosnąć1333. Niewłaściwe postępowanie w tych sytuacjach zwiększa ryzyko śpiączki cukrzycowej:

  • Nieprzestrzeganie planu leczenia podczas choroby
  • Nieuwzględnienie zwiększonych potrzeb insulinowych podczas stresu fizjologicznego
  • Niewystarczające nawodnienie podczas choroby
  • Rzadsze monitorowanie poziomu glukozy we krwi

Gdy pacjent jest chory lub ranny, poziomy cukru we krwi mogą się zmieniać, czasem znacząco, zwiększając ryzyko kwasicy ketonowej i zespołu hiperglikemiczno-hiperosmolarnego13.

Podsumowanie etiologii śpiączki cukrzycowej

Śpiączka cukrzycowa to stan zagrażający życiu, który może wystąpić u osób z cukrzycą zarówno typu 1, jak i typu 21920. Etiologia śpiączki cukrzycowej jest złożona i obejmuje szereg czynników patofizjologicznych, behawioralnych i środowiskowych.

Trzy główne stany prowadzące do śpiączki cukrzycowej to56:

  • Kwasica ketonowa (DKA) – spowodowana brakiem insuliny, prowadzącym do nagromadzenia ciał ketonowych w krwi; najczęstsza u osób z cukrzycą typu 1
  • Zespół hiperglikemiczno-hiperosmolarny (HHS) – charakteryzujący się ekstremalnie wysokim poziomem glukozy we krwi i ciężkim odwodnieniem; częstszy u osób z cukrzycą typu 2
  • Ciężka hipoglikemia – spowodowana zbyt dużą dawką insuliny, niedostatecznym spożyciem pokarmu lub innymi czynnikami obniżającymi poziom cukru we krwi

Najczęstsze czynniki wyzwalające śpiączkę cukrzycową to914:

  • Infekcje i choroby współistniejące (40-57% przypadków)
  • Nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych, w tym pomijanie dawek insuliny (21-25% przypadków)
  • Nowo zdiagnozowana, nierozpoznana wcześniej cukrzyca (15% przypadków)
  • Urazy, operacje i stres fizjologiczny
  • Leki i substancje psychoaktywne

Ryzyko śpiączki cukrzycowej różni się w zależności od typu cukrzycy819:

  • Osoby z cukrzycą typu 1 są bardziej narażone na śpiączkę spowodowaną DKA lub ciężką hipoglikemią
  • Osoby z cukrzycą typu 2 częściej zapadają w śpiączkę z powodu HHS

Śpiączka cukrzycowa pozostaje stanem zagrażającym życiu, który może prowadzić do szeregu powikłań, w tym obrzęku mózgu, ostrych powikłań naczyniowych, zaburzeń elektrolitowych i niewydolności nerek2923. Śmiertelność w śpiączce cukrzycowej różni się w zależności od rodzaju śpiączki, wieku pacjenta i obecności chorób współistniejących, przy czym wyższe wskaźniki śmiertelności obserwuje się w przypadku nieketonowej śpiączki (HHS) niż w przypadku śpiączki ketonowej (DKA)32.

Zrozumienie złożonej etiologii śpiączki cukrzycowej ma kluczowe znaczenie dla opracowania skutecznych strategii profilaktyki i leczenia w celu poprawy wyników leczenia pacjentów29.

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl

Materiały źródłowe

  • #1 Diabetic coma – Symptoms & causes – Mayo Clinic
    https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diabetic-coma/symptoms-causes/syc-20371475
    A diabetic coma is a life-threatening disorder that causes unconsciousness. If you have diabetes, dangerously high blood sugar (hyperglycemia) or dangerously low blood sugar (hypoglycemia) can lead to a diabetic coma. […] Blood sugar that’s either too high or too low for too long may cause the following serious health problems, all of which can lead to a diabetic coma. […] Diabetic ketoacidosis is most common in people who have type 1 diabetes. But it can also occur in people who have type 2 diabetes or gestational diabetes. […] If it isn’t treated, this can lead to life-threatening dehydration and a diabetic coma. […] In severe cases, low blood sugar (hypoglycemia) may cause you to pass out. Low blood sugar can be caused by too much insulin or not enough food. Exercising too vigorously or drinking too much alcohol can have the same effect.
  • #2 Diabetic coma // Middlesex Health
    https://middlesexhealth.org/learning-center/diseases-and-conditions/diabetic-coma
    This is a dangerous, life-threatening thing to do, and it raises the risk of a diabetic coma. […] Illegal drugs, such as cocaine, can increase your risk of severe high blood sugar and conditions linked to diabetic coma. […] If it is not treated, a diabetic coma can lead to permanent brain damage and death.
  • #2 Diabetic coma // Middlesex Health
    https://middlesexhealth.org/learning-center/diseases-and-conditions/diabetic-coma
    A diabetic coma is a life-threatening disorder that causes unconsciousness. If you have diabetes, dangerously high blood sugar (hyperglycemia) or dangerously low blood sugar (hypoglycemia) can lead to a diabetic coma. […] Blood sugar that’s either too high or too low for too long may cause the following serious health problems, all of which can lead to a diabetic coma. […] Diabetic ketoacidosis is most common in people who have type 1 diabetes. But it can also occur in people who have type 2 diabetes or gestational diabetes. […] If it isn’t treated, this can lead to life-threatening dehydration and a diabetic coma. […] In severe cases, low blood sugar (hypoglycemia) may cause you to pass out. Low blood sugar can be caused by too much insulin or not enough food. […] If you don’t monitor your blood sugar properly or take your medications as directed by your health care provider, you have a higher risk of developing long-term health problems and a higher risk of diabetic coma.
  • #3 Diabetic coma – Wikipedia
    https://en.wikipedia.org/wiki/Diabetic_coma
    Diabetic coma is a life-threatening but reversible form of coma found in people with diabetes mellitus. […] Three different types of diabetic coma are identified: Severe low blood sugar in a diabetic person, Diabetic ketoacidosis (usually type 1) advanced enough to result in unconsciousness from a combination of a severely increased blood sugar level, dehydration and shock, and exhaustion, and Hyperosmolar nonketotic coma (usually type 2) in which an extremely high blood sugar level and dehydration alone are sufficient to cause unconsciousness. […] An estimated 2 to 15 percent of people with diabetes will have at least one episode of diabetic coma in their lifetimes as a result of severe hypoglycemia. […] Unconsciousness due to hypoglycemia can occur within 20 minutes to an hour after early symptoms and is not usually preceded by other illness or symptoms.
  • #4 Azthena logo with the word Azthena
    https://www.news-medical.net/health/Cause-of-Diabetic-Coma.aspx
    Diabetic coma is a dangerous condition that can lead to unconsciousness and even death. Diabetic coma may affect 2% to 15% of all diabetics at least once in their lifetime and the condition that most commonly causes the coma is severe hypoglycaemia or low blood sugar. […] There are three main causes of coma in people with diabetes: diabetic ketoacidosis, severe hypoglycaemia and hyperglycaemic hyperosmolar state. […] If an individuals sugar level in the blood and the brain drops to below 3.5 mmol/l, they are at risk of losing consciousness and falling into a diabetic coma. […] This condition is more common among people with type 1 diabetes or those with type 2 diabetes who are taking insulin. […] The condition may occur due to a missed or inadequate insulin dose, acute infection, major injury or surgery. […] Common causes of HHS are a missed insulin dose, acute infection or injury, and a heavy food or sugar intake.
  • #5 Diabetes-Related Coma: What It Is, Symptoms & Treatment
    https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/16628-diabetic-coma
    A diabetes-related coma is a life-threatening complication that can result from very high blood sugar (hyperglycemia) or very low blood sugar (hypoglycemia). […] Three diabetes complications can lead to a coma, including: Hyperosmolar hyperglycemic state (HHS). […] Diabetes-related ketoacidosis (DKA) is a life-threatening complication that mainly affects people with diagnosed or undiagnosed Type 1 diabetes. […] DKA happens when your body doesn’t have enough insulin (natural or synthetic). […] Severe hypoglycemia happens when your blood sugar is below 40 mg/dL. This is life-threatening. […] Three diabetes complications can lead to a coma if you don’t get proper treatment for them in time, including: Hyperosmolar hyperglycemic state (HHS). […] HHS and DKA can both cause severe dehydration, which can trigger a coma.
  • #6 Diabetic coma | Better Health Channel
    https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/diabetic-coma
    The 3 types of diabetic coma include diabetic ketoacidosis coma, hyperosmolar coma and hypoglycaemic coma. […] Uncontrolled diabetes may lead to a diabetic coma or unconsciousness. […] Common causes of ketoacidosis include a missed dose of insulin or an acute infection in a person with type 1 diabetes. […] A diabetic hyperosmolar coma is caused by severe dehydration and very high blood glucose levels (hyperglycaemia). […] Events that can lead to high blood glucose levels include forgotten diabetes medications or insulin, an infection or illness, such as the flu or pneumonia, and increased intake of sugary foods or fluids. […] Hypoglycaemia, or low blood glucose levels (below 3.5 mmol/l), may occur if a person on insulin or certain other diabetes medications takes an extra dose or an increased dose, exercises strenuously without eating extra food or reducing their medication, misses a meal or snack, or drinks too much alcohol or drinks alcohol without eating food. […] If the blood glucose falls to very low levels, the person may become unconscious (hypoglycaemic coma) and seizures may occur.
  • #7 Diabetic Ketoacidosis (DKA) – Warning Signs, Causes & Prevention
    https://diabetes.org/about-diabetes/complications/ketoacidosis-dka/dka-ketoacidosis-ketones
    Diabetic ketoacidosis (DKA) is caused by an overload of ketones present in your blood. […] High levels of ketones can poison the body. […] DKA may happen to anyone with diabetes, though it is rare in people with type 2. […] Here are three basic reasons for moderate or large amounts of ketones: Not enough insulin, Not enough food, Insulin reaction (low blood glucose).
  • #8 What Causes a Diabetic Coma?
    https://www.verywellhealth.com/diabetic-coma-5115963
    A diabetic coma can be caused by either high or low blood sugar. […] High blood sugar (hyperglycemia) occurs when the body doesn’t have enough insulin and there is too much sugar in the blood. […] Different types of hyperglycemia include: Diabetic ketoacidosis: Known as a hyperglycemic emergency, this occurs when the body breaks down fat at a rate that is too fast for the body to handle. […] Diabetic hyperglycemic hyperosmolar syndrome (HHS): Known as an extremely high blood sugar level without ketones, this is also considered a complication that is more common with patients who have type 2 diabetes. […] Low blood sugar (hypoglycemia) happens when the body doesn’t have enough glucose. […] If a person has diabetes, hypoglycemia can, at times, be a side effect of diabetes medication.
  • #8 What Causes a Diabetic Coma?
    https://www.verywellhealth.com/diabetic-coma-5115963
    A diabetic coma can develop due to severe diabetic ketoacidosis. […] If the diabetic coma onset is caused by HHS, a healthcare provider will likely order tests to rule out ketoacidosis. […] Low blood sugar is defined as blood glucose less than 70 mg/dL. […] If the hypoglycemia isn’t treated for a long time, it can become severe.
  • #8 What Causes a Diabetic Coma?
    https://www.verywellhealth.com/diabetic-coma-5115963
    If an individual has diabetes, they are at risk for a diabetic coma. […] If a person has type 1 diabetes, they need insulin and tend to have a wider range in blood glucose levels, so if they experience a diabetic coma, it is typically due to hypoglycemia or ketoacidosis. […] If a person has type 2 diabetes and experiences a diabetic coma, it is likely due to diabetic hyperosmolar syndrome or extremely high blood glucose levels. […] Other risk factors include: Illness or infection, such as a heart attack, flu, or urinary tract infection (UTI), Surgery, Traumatic events, High hemoglobin A1C, Poor management of the diabetic condition, Skipping insulin doses or otherwise taking your diabetes medication differently from what is prescribed, Alcohol use, especially without eating food, Severe dehydration.
  • #9 Diabetic Ketoacidosis (DKA): Practice Essentials, Background, Pathophysiology
    https://emedicine.medscape.com/article/118361-overview
    The most common scenarios for diabetic ketoacidosis (DKA) are underlying or concomitant infection (40%), missed or disrupted insulin treatments (25%), and newly diagnosed, previously unknown diabetes (15%). Other associated causes make up roughly 20% in the various scenarios. […] Causes of DKA in type 1 diabetes mellitus include the following: In 25% of patients, DKA is present at diagnosis of type 1 diabetes due to acute insulin deficiency (occurs in 25% of patients). […] DKA has also been reported in people with type 2 diabetes treated with sodium-glucose cotransporter-2 (SGLT2) inhibitors. […] DKA also occurs in pregnant women, either with preexisting diabetes or with diabetes diagnosed during pregnancy. […] There is evidence that coronavirus disease 2019 (COVID-19) increases the risk of DKA, possibly in association with beta-cell destruction that may result from severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2), the virus that causes COVID-19.
  • #10 Diabetic ketoacidosis – Symptoms & causes – Mayo Clinic
    https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diabetic-ketoacidosis/symptoms-causes/syc-20371551
    Diabetic ketoacidosis usually happens after: […] An infection or other illness can cause the body to make higher levels of certain hormones, such as adrenaline or cortisol. These hormones work against the effects of insulin and sometimes cause diabetic ketoacidosis. Pneumonia and urinary tract infections are common illnesses that can lead to diabetic ketoacidosis. […] Missed insulin treatments can leave too little insulin in the body. Not enough insulin therapy or an insulin pump that doesn’t work right also can leave too little insulin in the body. Any of these problems can lead to diabetic ketoacidosis. […] Other things that can lead to diabetic ketoacidosis include: Physical or emotional trauma, Heart attack or stroke, Pancreatitis, Pregnancy, Alcohol or drug misuse, particularly cocaine, Certain medicines, such as corticosteroids and some diuretics.
  • #11 Diabetic ketoacidosis – Wikipedia
    https://en.wikipedia.org/wiki/Diabetic_ketoacidosis
    Drugs in the gliflozin class (SGLT2 inhibitors), which are generally used for type 2 diabetes, have been associated with cases of diabetic ketoacidosis where the blood sugars may not be significantly elevated („euglycemic DKA”). […] Proposed mechanisms for SGLT2-I induced „euglycemic DKA” include increased ketosis due to volume depletion combined with relative insulin deficiency and glucagon excess. […] Diabetic ketoacidosis arises because of a lack of insulin in the body. […] The lack of insulin and corresponding elevation of glucagon leads to increased release of glucose by the liver (a process that is normally suppressed by insulin) from glycogen via glycogenolysis and also through gluconeogenesis. […] In various situations such as infection, insulin demands rise but are not matched by the failing pancreas.
  • #11 Diabetic ketoacidosis – Wikipedia
    https://en.wikipedia.org/wiki/Diabetic_ketoacidosis
    As a result of the above mechanisms, the average adult with DKA has a total body water shortage of about 6 liters (or 100 mL/kg), in addition to substantial shortages in sodium, potassium, chloride, phosphate, magnesium and calcium. […] DKA is common in type 1 diabetes as this form of diabetes is associated with an absolute lack of insulin production by the islets of Langerhans. […] If DKA occurs in someone with type 2 diabetes, their condition is called „ketosis-prone type 2 diabetes”. […] The clinical state of DKA is associated, in addition to the above, with the release of various counterregulatory hormones such as glucagon and adrenaline as well as cytokines, the latter of which leads to increased markers of inflammation, even in the absence of infection. […] Cerebral edema, which is the most dangerous DKA complication, is probably the result of a number of factors.
  • #12 Diabetic hyperglycemic hyperosmolar syndrome: MedlinePlus Medical EncyclopediaLock
    https://medlineplus.gov/ency/article/000304.htm
    Diabetic hyperglycemic hyperosmolar syndrome (HHS) is a complication of type 2 diabetes. It involves an extremely high blood sugar (glucose) level without the presence of ketones. […] HHS is more often seen in people with type 2 diabetes who don’t have their diabetes under control. It may also occur in those who have not been diagnosed with diabetes. The condition may be brought on by: […] Infection
  • #13
    https://www.amerikanhastanesi.org/mayo-clinic-care-network/mayo-clinic-health-information-library/diseases-conditions/diabetic-coma
    Diabetic coma is a life-threatening disorder that causes unconsciousness. If you have diabetes, dangerously high blood sugar (hyperglycemia) or dangerously low blood sugar (hypoglycemia) can lead to a diabetic coma. […] Blood sugar that’s either too high or too low for too long may cause the following serious health problems, all of which can lead to a diabetic coma. […] Diabetic ketoacidosis is most common in people who have type 1 diabetes. But it can also occur in people who have type 2 diabetes or gestational diabetes. […] If your blood sugar level goes above 600 milligrams per deciliter (mg/dL), or 33.3 millimoles per liter (mmol/L), the condition is called diabetic hyperosmolar syndrome. […] Low blood sugar can be caused by too much insulin or not enough food. Exercising too vigorously or drinking too much alcohol can have the same effect.
  • #13
    https://www.amerikanhastanesi.org/mayo-clinic-care-network/mayo-clinic-health-information-library/diseases-conditions/diabetic-coma
    Anyone who has diabetes is at risk of a diabetic coma, but the following factors can increase the risk: Insulin delivery problems. […] When you’re sick or injured, blood sugar levels can change, sometimes significantly, increasing your risk of diabetic ketoacidosis and diabetic hyperosmolar syndrome. […] If you don’t monitor your blood sugar properly or take your medications as directed by your health care provider, you have a higher risk of developing long-term health problems and a higher risk of diabetic coma. […] Sometimes, people with diabetes who also have an eating disorder choose not to use their insulin as they should, in the hope of losing weight. […] Alcohol can have unpredictable effects on your blood sugar. […] Illegal drugs, such as cocaine, can increase your risk of severe high blood sugar and conditions linked to diabetic coma. […] If it is not treated, a diabetic coma can lead to permanent brain damage and death.
  • #14 Hyperosmolar Hyperglycemic State | AAFP
    https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2017/1201/p729.html
    Hyperosmolar hyperglycemic state is a life-threatening emergency manifested by marked elevation of blood glucose and hyperosmolarity with little or no ketosis. […] Although there are multiple precipitating causes, underlying infections are the most common. Other causes include certain medications, nonadherence to therapy, undiagnosed diabetes mellitus, substance abuse, and coexisting disease. […] HHS can be precipitated by infections, medications, non-adherence to therapy, undiagnosed diabetes, substance abuse, and coexisting diseases. […] Infections are the leading cause (57% of cases); pneumonia, often gram-negative, is the most common infection, followed by urinary tract infection and sepsis. […] Poor adherence to diabetes medication causes 21% of HHS cases. […] Other causes include myocardial infarction, cerebrovascular accident, pulmonary embolism, and mesenteric artery thrombosis.
  • #15 Hyperosmolar Hyperglycemic State | AAFP
    https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2017/1201/p729.html
    Risk factors for HHS in children include morbid obesity (body mass index of 39 kg per m2 or greater), long-term steroid use, gastroenteritis, black race, acanthosis nigricans, and a family history of diabetes. […] Undiagnosed diabetes can result in HHS when early symptoms are unrecognized, particularly in children.
  • #16 Diabetic ketoacidosis and hyperosmolar coma – PubMed
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1612073/
    DKA-hyperosmolar coma is a readily diagnosed and easily treated, potentially catastrophic emergency that regularly occurs in both Type I and Type II diabetics. […] it is the hyperosmolar state rather than the DKA that is the primary cause of coma and death in this condition. […] The major aim of treatment is to rapidly replace the major water loss that is responsible for this clinical condition and to stimulate glucose metabolism with insulin. […] There are good data demonstrating that the prompt recognition of DKA-hyperosmolar coma and the simple institution of rapid rehydration have continued to reduce the mortality and complications of this potentially disastrous complication of diabetes mellitus.
  • #17 Diabetic Comas: Causes, Treatment & Prevention – Diabetes Strong
    https://diabetesstrong.com/diabetic-comas/
    Hypoglycemic coma is the onset of a coma when ones blood sugar falls too low. […] People with diabetes, especially type 1 diabetes, are at the highest risk of hypoglycemic coma while sleeping. […] Reasons for this type of coma include: Accidentally taking too much insulin, Not eating enough carbohydrates for your insulin dose, Doing extreme exercise and not taking less insulin beforehand, Drinking alcohol after recently taking insulin, Overdosing on insulin. […] Almost 40% of people who have type 1 diabetes suffer from hypo-unawareness and are the most at-risk for this type of diabetic coma. […] This can be life-threatening if left untreated and can lead to diabetic coma. […] Diabetic comas can be scary! However, knowing prevention tactics and seeking treatment early is key to preventing long-term complications or death.
  • #18 Azthena logo with the word Azthena
    https://www.news-medical.net/health/What-is-a-Diabetic-Coma.aspx
    Diabetic coma is a rare but serious occurrence. It is important to be aware of the risks of coma in diabetic patients and the possible causes. […] The three most common causes of coma in diabetic patients are: […] Very low blood sugar or severe hypoglycaemia. If the blood sugar level in the brain drops to a critical level (below 3.5 mmol/l), a person is at risk of losing consciousness and falling into a diabetic coma. […] Diabetic ketoacidosis. This is mostly seen in people with type 1 diabetes or those who are taking insulin. […] Hyperosmolar hyperglycemic state (HHS). This condition is characterized by severe dehydration and very high blood glucose. A missed dose of insulin, acute infection or injury, and heavy food or sugar intake are the most commonly causes of HHS severe enough to lead to coma.
  • #19 Diabetes-Related Coma: What It Is, Symptoms & Treatment
    https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/16628-diabetic-coma
    Anyone who has diabetes or undiagnosed diabetes is at risk for a diabetes-related coma. […] People with Type 1 diabetes have a greater chance of going into a diabetes-related coma from DKA or severe low blood sugar. […] People with Type 2 diabetes have a greater chance of going into a diabetes-related coma from HHS than DKA or severe low blood sugar.
  • #20 Understanding and Preventing Diabetic Coma
    https://www.healthline.com/health/understanding-and-preventing-diabetic-coma
    This syndrome only occurs in type 2 diabetes. […] Diabetic comas are considered emergencies that require prompt medical attention and are treated in a hospital setting. […] Preventive measures are key to reducing the risk for diabetic coma. […] Type 1 diabetes puts people at a higher risk for coma, but people with type 2 are also at risk. […] Diabetic coma is a serious complication that can be fatal. And the odds of death increase the longer you wait for treatment. […] Diabetic coma is a serious, potentially life-threatening complication associated with diabetes.
  • #21 Causes of Diabetic Coma | OnlyMyHealth
    https://www.onlymyhealth.com/causes-diabetic-coma-1326110352
    Causes of Diabetic Coma – Not controling your blood sugar levels can invite diabetic coma or even death! […] A diabetic coma is an outcome of an elevated blood sugar level and dehydration of the cells within the body. If you do not avail immediate treatment, the diabetic coma can be life-threatening. […] According to the Centers for Diabetes Control, diabetic comas are common among those are older than 60. […] Some of the risk factors that can cause diabetic coma include: […] Ketoacidosis is a condition when the cells of the muscles break down because of low insulin. […] If you let the acid to keep producing without availing any treatment, you may lose consciousness, which can even lead to death. […] If the sugar in the blood drops suddenly, you may go through syncope. […] This medical condition occurs in Type 2 Diabetics and the blood sugar by virtue of this condition may hit high proportions. […] Frequent urination can give rise to severe dehydration and thereby, result in come and even death. […] Some of the other causes of diabetic coma include infection such as illness like flu, kidney failure, recent heart attack, ulcers, blood clots and medicines that interfere with diabetes.
  • #22 Diabetic coma: why it happens and how to prevent it – Diabetes Care CommunityFacebookPinterestTwitterYouTube
    https://www.diabetescarecommunity.ca/living-well-with-diabetes-articles/diabetic-coma-why-it-happens-and-how-to-prevent-it/
    This can lead to blood vessel complications (clots, stroke, heart attack) and diabetic coma. […] Diabetic comas can be brought on by: […] Excessive alcohol consumption […] Skipping doses of insulin or insulin delivery problems […] Surgery or other trauma […] Poor diabetes management […] Using illegal substances. […] For type 2 diabetics, a diabetic coma is more likely caused by severe dehydration, brought on by a condition called hyperosmolar syndrome. […] This happens when your blood sugar levels are extremely high and your body tries to rid itself of excess blood sugar through your urine. […] Diabetic coma is also more common among the elderly, chronically ill and disabled. […] Albeit rare, diabetic coma is a serious complication that can be fatal if it isn’t spotted soon enough.
  • #23 Neurologic manifestations of diabetic comas: correlation with biochemical alterations in the brain – PubMed
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/805337/
    Coma and other neurologic abnormalities are present in patients with either diabetic ketoacidosis (DKA) or nonketotic coma (NKC), and the cause of such phenomena are not known. […] In patients with DKA, cerebral oxygen utilization is impaired, and there is hyperviscosity of the blood. […] Extracellular hyperosomolality is present, which may also contribute to the genesis of coma. […] Biochemical changes in the brains of animals with DKA include impairment of both phosphofructokinase activity and pyruvate oxidation, and accumulation of citrate. […] Patients with NKC manifest not only depression of sensorium, but also focal motor seizures, hemiparesis, and other neurologic changes, such as aphasia, hypereflexia, sensory defects, autonomic changes, and brainstem dysfunction. […] Cerebral edema may complicate the treatment of either DKA or NKC. […] Cerebral edema is probably produced largely by a direct action of insulin on brain at a time when plasma glucose is approaching normal values.
  • #24 Diabetic Ketoacidosis (for Parents) | Nemours KidsHealth
    https://kidshealth.org/en/parents/diabetic-ketoacidosis.html
    Diabetic ketoacidosis is when a person with diabetes has too much acid in their blood. […] DKA that isnt treated right away can cause a diabetic coma. The high acid in the blood causes the body not to work well, and can lead to a person becoming unconscious. […] What Causes Diabetic Ketoacidosis (DKA)? Heres an example of how high blood sugars can lead to DKA: A person gets sick, is under stress, or doesnt take insulin according to their care plan. Without enough insulin, sugar in the blood cant get into the cells. So blood sugar levels rise above the healthy range (hyperglycemia). The body uses fat for fuel, which sends ketones into the blood. The ketones in the blood make the blood too acidic. Too much acid in the blood causes the bodys organs to not work well.
  • #25 Diabetic coma – Wikipedia
    https://en.wikipedia.org/wiki/Diabetic_coma
    Diabetic ketoacidosis (DKA), most typically seen in those with type 1 diabetes, is triggered by the build-up of chemicals called ketones. […] If it progresses and worsens without treatment it can eventually cause unconsciousness, from a combination of a very high blood sugar level, dehydration and shock, and exhaustion. […] Nonketotic hyperosmolar coma usually develops more insidiously than diabetic ketoacidosis because the principal symptom is lethargy progressing to obtundation, rather than vomiting and an obvious illness. […] The diagnosis is usually discovered when a chemistry screen performed because of obtundation reveals an extremely high blood sugar level (often above 1800 mg/dl (100 mM)) and dehydration. […] Most patients do not reach the point of unconsciousness or coma in cases of diabetic hypoglycemia, diabetic ketoacidosis, or severe hyperosmolarity before a family member or caretaker seeks medical help.
  • #26 Diabetic Coma: Recovery, Prevention, and More
    https://www.healthline.com/health/diabetic-coma-recovery
    A diabetic coma occurs when blood sugar levels become either too low or too high. […] High blood sugar, or hyperglycemia, can make you dehydrated which can cause you to lose consciousness. […] Low blood sugar, or hypoglycemia, can cause you to lose consciousness if the brain isn’t receiving enough glucose to function. […] You can also slip into a diabetic coma if you develop diabetic ketoacidosis (DKA). DKA is a buildup of chemicals called ketones in your blood. […] A diabetic coma is a medical emergency. It can lead to brain damage or death if you don’t get treatment. […] An untreated diabetic coma may also result in death. […] A diabetic coma is an unusual event, but it’s common enough that you should be aware that the risk exists.
  • #27 Hypoglycemic Coma – Symptoms, Cause & Risks – Sugar.Fit
    https://www.sugarfit.com/blog/hypoglycemic-coma/
    Management of hypoglycemic coma must be done to prevent further complications that may arise. If this condition is left untreated, which it should not be under any circumstances, it can lead to severe complications like permanent brain damage and death. […] Hypoglycemia that is untreated and prolonged can not only result in a coma but can also cause brain damage. Extremely low blood sugar levels can lead to severe deprivation of glucose from the brain.
  • #28
    https://consensus.app/questions/sugar-coma/
    A sugar coma, often referred to as diabetic coma, is a severe medical condition that can occur in individuals with diabetes mellitus. […] Hyperglycemic coma is typically associated with extremely high blood sugar levels. […] This condition can result from various factors, including excessive carbohydrate intake, infection, or insulin deprivation. […] Hypoglycemic coma occurs when blood sugar levels drop too low. […] Research has shown that hypoglycemic coma can lead to significant brain changes, including increased brain osmolality and electrolyte imbalances, which contribute to seizures and coma. […] The mechanisms behind hypoglycemic coma involve direct effects of insulin on brain electrolyte transport. […] Insulin-induced hypoglycemia can lead to increased brain osmolality and electrolyte imbalances, causing seizures and coma. […] Excessive carbohydrate intake is a significant factor in diabetic acidosis and coma development, with dietary indiscretion being the most common etiologic factor.
  • #29
    https://consensus.app/questions/diabetic-coma-how-long-before-death/
    Hypoglycemia and ketoacidosis are common causes of death in diabetic coma. In a population study, 1.73% of deaths were primarily due to coma, with hypoglycemia and ketoacidosis being significant contributors. […] Acute complications such as bacterial pneumonia, aspiration pneumonia, mesenteric and iliac thromboses, myocardial infarction, and cerebral hemorrhage are major causes of death in diabetic coma patients. These complications often occur in patients with long-standing diabetes and can be exacerbated by delays in diagnosis and treatment. […] The duration before death in diabetic coma varies based on several factors, including the duration of diabetes, patient age, and the presence of acute complications. Early intervention and proper management of diabetes can significantly improve survival rates. Understanding these factors is essential for healthcare providers to develop effective treatment strategies and improve patient outcomes.
  • #30 Diabetic coma: Recovery and causes
    https://www.medicalnewstoday.com/articles/311193
    A diabetic coma can result from either very high or very low blood sugar. […] One reason is having low levels of blood sugar. Other causes are ketoacidosis and hyperglycemic hyperosmolar syndrome (HHS). People with diabetes have a higher risk of these conditions. […] There are three main causes of diabetic coma. Two causes are most often associated with type 1 diabetes, and one is most often associated with type 2 diabetes. […] A diabetic coma can happen when one of the following is present: very low blood glucose levels, also known as hypoglycemia; high blood ketone levels, also known as diabetic ketoacidosis. […] A diabetic coma can result from one of the following: very low blood sugar; very high blood glucose levels, also known as HHS. […] Diabetic ketoacidosis is a serious complication of type 1 diabetes that arises when levels of ketones in the blood become too high and the acid level of the blood increases. It can also result in a diabetic coma. […] Without treatment, diabetic ketoacidosis can be life-threatening. […] Without treatment, HHS can result in: a diabetic coma; blood vessel complications, such as a heart attack, stroke, or blood clots.
  • #31
    https://consensus.app/questions/diabetic-coma-how-long-before-death/
    A diabetic coma is a life-threatening complication of diabetes that causes unconsciousness. If left untreated, it can lead to death. Understanding the duration and factors influencing the time before death in diabetic coma is crucial for improving patient outcomes. […] The duration of diabetes significantly impacts the prognosis of patients experiencing a diabetic coma. Studies indicate that patients who have had diabetes for a longer period are more likely to succumb to complications, including coma. […] Early mortality rates in diabetic coma vary based on the type of coma and patient demographics. In a study of 86 episodes of diabetic coma, early mortality was 14% for ketoacidotic coma and 29% for non-ketotic coma, with higher mortality rates observed in older patients. […] Anuria, or the absence of urine production, often precedes death in diabetic coma cases. This condition typically develops six to twelve hours before death and is associated with chronic nephritis in older patients or renal block due to acidosis and blood pressure drops in younger patients.
  • #32
    https://link.springer.com/article/10.1007/BF00429830
    The admission data and the course of 58 episodes of severe diabetic ketoacidotic coma and of 28 episodes of non-ketotic coma are compared. […] The non-ketotic patients were older; initial blood glucose, osmolarity, blood urea and serum sodium concentration were higher than in the ketotic patients. […] On admission, blood glucose, osmolarity and blood urea were higher in the fatal cases. Blood urea was the most important indicator of a fatal outcome. […] The most frequent causes of death were circulatory failure of undetermined origin, infections and thromboembolic complications.
  • #33 What is a Diabetic Coma? | Diathrive
    https://diathrive.com/enterprise/resources/post/what-is-a-diabetic-coma?srsltid=AfmBOopLQ2zOzVhBAos56RfgCwHk5_e0q3yJZktVXQpNuTSftggtDAYF
    Hypoglycemia means you have low blood sugar. […] People living with type 1 diabetes have a greater risk of diabetic coma as a result of ketoacidosis or hypoglycemia because they always need insulin therapy and can experience broader fluctuation in blood glucose levels compared to people living with type 2 diabetes who are not on insulin therapy. People living with type 2 diabetes generally have a greater risk of diabetic coma as a result of hyperosmolarity. […] Anyone who has diabetes is at risk of diabetic coma, but it most often occurs when something unusual is happening, or your diabetes is not well managed. […] If you dont monitor your blood sugar and take action to manage your blood sugar level, you have an increased risk of diabetic coma. […] If you skip insulin doses or get too aggressive with insulin use, you will experience more extreme fluctuations in blood sugar levels.
  • #33 What is a Diabetic Coma? | Diathrive
    https://diathrive.com/enterprise/resources/post/what-is-a-diabetic-coma?srsltid=AfmBOopLQ2zOzVhBAos56RfgCwHk5_e0q3yJZktVXQpNuTSftggtDAYF
    Alcohol affects many parts of your body, including blood sugar and your general awareness, making it difficult to recognize when you have low blood sugar symptoms. […] Many drugs can cause severely high blood sugar, including cocaine and ecstasy, and have been linked to diabetic coma. […] These factors are outside your control. Be extra vigilant checking your blood sugar when you are sick, have an injury, or require surgery. […] If you have very high or low blood sugar and dont start to feel better fairly quickly after treating the condition, or you feel worse, call 911 or your local emergency number. […] In summary, diabetic coma is a serious condition that requires immediate medical care.
  • #34 Diabetic Coma: Symptoms, Causes & Treatment | Wockhardt Hospitals
    https://www.wockhardthospitals.com/articles/diabetes/diabetic-coma/
    Hyperosmolar hyperglycemic state (HHS): Also a life-threatening state of diabetes, particularly type-2 diabetes, in which the blood glucose levels are high for a prolonged period, often leading to severe dehydration along with a state of confusion. […] Severe case of low blood sugar level or hypoglycemia is also one of the major diabetic coma causes. […] Undiagnosed or unregulated diabetes leading to severely low or high blood glucose levels may lead to diabetic coma. The risk of diabetic coma depends on the type of diabetes: Type-1 diabetes: People with type-1 diabetes are at a higher risk of diabetic coma due to diabetes-related ketoacidosis or very low blood sugar. […] Type-2 diabetes: People with type-2 diabetes have a higher risk of diabetic coma as a result of HHS.
  • #35 What happens if you go into a diabetic coma?
    https://www.lcmchealth.org/blog/2024/november/what-happens-if-you-go-into-a-diabetic-coma-/
    A diabetic coma is a period of unconsciousness without responsiveness to any stimulation. A medical emergency that can be fatal if left untreated, a diabetic coma can be reversed by treating the underlying condition, and blood sugar stabilizes. […] Diabetes is most often associated with high blood sugar, but a person with diabetes can also develop blood sugar thats too low. Both high and low blood sugar can cause a diabetic coma. […] Several underlying conditions may cause extremely high or low blood sugar and can lead to cases of diabetic coma in people with diabetes: […] Diabetic hyperglycemic hyperosmolar syndrome is a complication that only occurs in people with Type 2 diabetes. The syndrome causes extremely high blood glucose levels without the presence of ketones. […] Diabetic ketoacidosis (DKA) is most common among people with Type 1 diabetes but can also affect people with Type 2 diabetes. DKA occurs when the body breaks down fat too quickly. The fat turns into ketones, which causes the blood to become acidic. […] Hypoglycemia is a condition that causes very low blood sugar, measuring 70 mg/dL or less. It can occur for several reasons, including taking too much insulin or not eating enough.
  • #36 Diabetic ketoacidosis – Wikipedia
    https://en.wikipedia.org/wiki/Diabetic_ketoacidosis
    DKA happens most often in those with type 1 diabetes but can also occur in those with other types of diabetes under certain circumstances. […] DKA results from a shortage of insulin; in response, the body switches to burning fatty acids, which produces acidic ketone bodies. […] There is often a particular underlying problem that has led to the DKA episode; this may be intercurrent illness (pneumonia, influenza, gastroenteritis, a urinary tract infection), pregnancy, inadequate insulin administration (e.g. defective insulin pen device), myocardial infarction (heart attack), stroke or the use of cocaine. […] Diabetic ketoacidosis may occur in those previously known to have diabetes mellitus type 2 or in those who on further investigations turn out to have features of type 2 diabetes (e.g. obesity, strong family history); this is more common in African, African-American and Hispanic people.
  • #37 What Is a Diabetic Coma? How to Prevent and Respond – LifeChoice
    https://mylifechoice.org/2024/12/04/what-is-a-diabetic-coma-how-to-prevent-and-respond/
    Skipping Insulin or Medications: Stopping any other diabetic medicine or your insulin dosage will cause your blood sugar to rise very rapidly. […] Infections or Illnesses: When you are ill, your body produces extra glucose, which can cause hyperglycemia. […] Diabetic Ketoacidosis (DKA): Originally Type 1 diabetes, DKA (Diabetic Ketoacidosis) results from your body breaking down lipids without insulin. […] Hyperosmolar Hyperglycemic State (HHS): Unlike DKA, HHS frequently manifests in type 2 diabetes and involves quite high blood sugar levels devoid of ketones. […] Alcohol and Drug Use: Recreational drugs and alcohol might mess with your body’s blood sugar control.
  • #38 Diabetic coma – Symptoms & causes – Mayo Clinic
    https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diabetic-coma/symptoms-causes/syc-20371475
    If you don’t monitor your blood sugar properly or take your medications as directed by your health care provider, you have a higher risk of developing long-term health problems and a higher risk of diabetic coma. […] This is a dangerous, life-threatening thing to do, and it raises the risk of a diabetic coma. […] Illegal drugs, such as cocaine, can increase your risk of severe high blood sugar and conditions linked to diabetic coma.
  • #39 Mayo Clinic Health Library – Diabetic coma | Swiss Medical Network
    https://www.swissmedical.net/it/healtcare-library/con-20371458
    If you don’t monitor your blood sugar properly or take your medications as directed by your health care provider, you have a higher risk of developing long-term health problems and a higher risk of diabetic coma. […] This is a dangerous, life-threatening thing to do, and it raises the risk of a diabetic coma. […] If it is not treated, a diabetic coma can lead to permanent brain damage and death.

Zobacz więcej

zapalenie płuc hiponatremia rogowacenie ciemne inhibitor SGLT2 kwasica metaboliczna zator płucny cukrzyca typu 1 zapalenie trzustki infekcja dróg moczowych ketoza cukrzyca typu 2 udar mózgu glukagon hiperglikemia hiperosmolarność ketogeneza hemoglobina glikowana komórki beta trzustki kwasica ketonowa ciężka hipoglikemia zachłystowe zapalenie płuc sepsa hipomagnezemia nieświadomość hipoglikemii osmolalność osocza zawał serca hipokaliemia glukoneogeneza cukrzyca ciążowa zapalenie nerek anuria diureza osmotyczna hipofosfatemia obrzęk mózgu śpiączka cukrzycowa hipoglikemia zespół hiperglikemiczno-hiperosmolarny ciało ketonowe