Przyklejenie łożyska
Objawy
Placenta accreta to poważne powikłanie położnicze charakteryzujące się nieprawidłowym, głębokim przyrośnięciem łożyska do ściany macicy, co uniemożliwia jego prawidłowe oddzielenie po porodzie. Wyróżnia się trzy stopnie nasilenia: placenta accreta (75-80% przypadków) – przyrośnięcie do błony mięśniowej macicy, placenta increta (około 17%) – wrastanie w mięśniówkę macicy oraz placenta percreta (około 5%) – przenikanie przez całą ścianę macicy z możliwą inwazją na sąsiednie narządy, np. pęcherz moczowy. Objawy kliniczne są często niecharakterystyczne, jednak krwawienie z pochwy w III trymestrze (28.-40. tydzień) stanowi najczęstszy symptom, a rzadziej występują ból miednicy czy krwiomocz w przypadku placenta percreta. Diagnostyka opiera się na badaniu ultrasonograficznym oraz rezonansie magnetycznym (MRI) jako badaniu uzupełniającym, a w podejrzeniu inwazji do pęcherza – cystoskopii. Czynniki ryzyka to m.in. wcześniejsze cięcie cesarskie, placenta praevia oraz zabiegi chirurgiczne w obrębie macicy.
Objawy przyklejenia łożyska
Przyklejenie łożyska (placenta accreta) to poważne powikłanie ciążowe, w którym łożysko przyrasta zbyt głęboko do ściany macicy i nie oddziela się prawidłowo po porodzie. W większości przypadków stan ten nie powoduje żadnych charakterystycznych objawów podczas ciąży, co sprawia, że jego wczesne rozpoznanie może być trudne 123.
Objawy w czasie ciąży
U większości kobiet z przyklejeniem łożyska nie występują żadne specyficzne objawy w trakcie ciąży, jednak u niektórych pacjentek mogą pojawić się następujące symptomy:
- Krwawienie z pochwy w trzecim trymestrze ciąży (między 28. a 40. tygodniem) – jest to najczęściej występujący objaw 123
- Ból w okolicy miednicy – szczególnie w przypadkach, gdy łożysko wrasta głęboko w ścianę macicy lub przenika przez nią, naciskając na pęcherz moczowy lub inne okoliczne narządy (placenta percreta) 34
- Krew w moczu – rzadki objaw, występujący głównie w przypadkach placenta percreta z inwazją do pęcherza moczowego 35
- Tępy, ciągły ból w dolnej części brzucha podczas ciąży 5
Warto podkreślić, że krwawienie z pochwy w trzecim trymestrze, niezależnie od jego nasilenia, powinno być natychmiast zgłoszone lekarzowi prowadzącemu ciążę, a w przypadku obfitego krwawienia konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna 67.
Rozpoznanie w czasie ciąży
Przyklejenie łożyska może zostać wykryte podczas rutynowego badania ultrasonograficznego, jednak nie zawsze jest to możliwe 18. Wczesne rozpoznanie tej patologii ma kluczowe znaczenie, ponieważ umożliwia zaplanowanie odpowiedniej opieki przez zespół specjalistów i przygotowanie się do porodu w ośrodku o najwyższym stopniu referencyjności 29.
Do metod diagnostycznych wykorzystywanych w diagnostyce przyklejenia łożyska należą:
- Badanie ultrasonograficzne – podstawowa metoda diagnostyczna, pozwalająca na wykrycie charakterystycznych cech sugerujących przyklejenie łożyska 10
- Rezonans magnetyczny (MRI) – stosowany jako badanie uzupełniające, szczególnie w przypadkach wątpliwych lub w celu oceny głębokości inwazji łożyska 511
- Cystoskopia – w przypadkach podejrzenia placenta percreta z inwazją do pęcherza moczowego 5
W diagnostyce przyklejenia łożyska istotne są również czynniki ryzyka, takie jak przebyte cięcie cesarskie, placenta praevia (łożysko przodujące) czy wcześniejsze zabiegi chirurgiczne w obrębie macicy 912.
Progresja choroby
Przyklejenie łożyska stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia matki, szczególnie w momencie porodu i w okresie poporodowym. Zrozumienie progresji tej patologii jest kluczowe dla właściwego zaplanowania opieki nad pacjentką.
Przebieg naturalny
W prawidłowym przebiegu ciąży łożysko oddziela się od ściany macicy w ostatniej fazie porodu, co określane jest jako tzw. „odklejenie łożyska”. Natomiast w przypadku przyklejenia łożyska, przyrasta ono zbyt głęboko do ściany macicy i nie oddziela się prawidłowo podczas porodu 3.
Wyróżnia się trzy stopnie nasilenia tej patologii:
- Placenta accreta – łożysko przyrasta do błony mięśniowej macicy, ale nie przenika przez nią (około 75-80% przypadków) 513
- Placenta increta – łożysko wrasta w głąb mięśniówki macicy (około 17% przypadków) 5
- Placenta percreta – łożysko przenika przez całą grubość ściany macicy i może naciekać sąsiednie narządy, takie jak pęcherz moczowy (około 5% przypadków) 5
Stan ten może postępować podczas ciąży, a w badaniach obrazowych można obserwować progresję od placenta accreta do increta i percreta 14.
Powikłania i zagrożenia
Przyklejenie łożyska wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych powikłań, które mogą zagrażać życiu matki i dziecka:
Dla matki:
- Masywne krwotoki poporodowe – główne i najgroźniejsze powikłanie, występujące podczas prób manualnego odklejenia łożyska 11315
- Rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe (DIC) – zaburzenie krzepnięcia krwi spowodowane masywnym krwotokiem 116
- Niewydolność oddechowa (zespół ostrej niewydolności oddechowej dorosłych) 1
- Niewydolność nerek 1
- Konieczność przetoczenia krwi 1
- Konieczność wykonania histerektomii (usunięcia macicy) 29
- Uszkodzenie sąsiednich narządów, szczególnie w przypadkach placenta percreta 17
- Zgon matki – ryzyko śmiertelności sięga 7% w zależności od lokalizacji łożyska 14
Dla dziecka:
- Poród przedwczesny – związany z krwawieniem w czasie ciąży lub planowym wcześniejszym rozwiązaniem ciąży 1819
- Powikłania związane z wcześniactwem 2
- W przypadku masywnego krwotoku u matki – niedotlenienie płodu i związane z tym powikłania 20
Przebieg kliniczny porodu
W przypadku braku wcześniejszego rozpoznania przyklejenia łożyska, pierwsze objawy tej patologii mogą pojawić się dopiero podczas porodu lub w okresie poporodowym:
- Opóźnione odklejanie się łożyska – łożysko nie oddziela się w ciągu 30 minut po porodzie 2122
- Brak możliwości manualnego odklejenia łożyska 23
- Masywne krwawienie podczas prób odklejenia łożyska 22
- Miękka macica po porodzie – w prawidłowym przebiegu porodu macica obkurcza się po urodzeniu dziecka, co pomaga w zatrzymaniu krwawienia. W przypadku przyklejenia łożyska, macica pozostaje miękka, co sprzyja utrzymywaniu się krwawienia 24
- Obniżenie ciśnienia tętniczego i przyspieszenie częstości akcji serca – objawy związane z masywną utratą krwi 24
Ze względu na wysokie ryzyko powikłań, u pacjentek z rozpoznanym przyklejeniem łożyska zaleca się zaplanowanie porodu między 34. a 37. tygodniem ciąży, aby zapobiec spontanicznemu rozpoczęciu porodu i związanym z tym powikłaniom 210.
Znaczenie wczesnego rozpoznania
Wczesne rozpoznanie przyklejenia łożyska ma kluczowe znaczenie dla zminimalizowania ryzyka powikłań i poprawy rokowania dla matki i dziecka 2526. Umożliwia ono:
- Zaplanowanie opieki przez interdyscyplinarny zespół specjalistów 225
- Przekazanie pacjentki do ośrodka o najwyższym stopniu referencyjności, posiadającego doświadczenie w leczeniu tej patologii 910
- Zaplanowanie terminu i sposobu zakończenia ciąży 29
- Przygotowanie odpowiedniej ilości krwi i preparatów krwiopochodnych 25
- Podjęcie decyzji o możliwości zachowania macicy lub konieczności wykonania histerektomii 927
Pacjentki z rozpoznanym przyklejeniem łożyska są kwalifikowane do grupy wysokiego ryzyka i wymagają ścisłego monitorowania podczas ciąży 228. W niektórych przypadkach konieczna może być hospitalizacja w późniejszym okresie ciąży, szczególnie u pacjentek z epizodami krwawienia, skurczami macicy lub mieszkających z dala od specjalistycznego ośrodka 12.
Rokowanie w przypadku przyklejenia łożyska jest korzystniejsze, gdy rozpoznanie zostanie postawione przed porodem, co umożliwia odpowiednie zaplanowanie opieki i zminimalizowanie ryzyka powikłań 2. Niezwykle istotne jest również doświadczenie zespołu medycznego w postępowaniu z tą patologią 9.
Podsumowanie objawów i progresji
Przyklejenie łożyska (placenta accreta) to poważne powikłanie ciążowe, które w większości przypadków nie daje charakterystycznych objawów podczas ciąży. Głównym objawem, który może wystąpić, jest krwawienie z pochwy w trzecim trymestrze ciąży, rzadziej ból w okolicy miednicy czy krew w moczu 123.
Progresja choroby wiąże się z rosnącym ryzykiem masywnego krwotoku poporodowego, który może zagrażać życiu matki. Najbardziej niebezpiecznym momentem jest poród, podczas którego łożysko nie oddziela się prawidłowo od ściany macicy, co prowadzi do ciężkiego krwawienia 313.
Wczesne rozpoznanie przyklejenia łożyska, najlepiej podczas badań ultrasonograficznych w czasie ciąży, ma kluczowe znaczenie dla zaplanowania optymalnej opieki nad pacjentką i zminimalizowania ryzyka powikłań 2526. Leczenie najczęściej obejmuje planowe cięcie cesarskie między 34. a 37. tygodniem ciąży, często połączone z histerektomią, aby zapobiec masywnym krwotokom 29.
Ze względu na rosnącą częstość występowania przyklejenia łożyska, związaną m.in. z rosnącą liczbą cięć cesarskich, świadomość tej patologii wśród lekarzy położników jest niezwykle istotna dla wczesnego rozpoznania i odpowiedniego zaplanowania opieki nad pacjentkami z grupy ryzyka 179.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.