Nowotwór kręgosłupa
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ocena rokowania u pacjentów z przerzutowymi nowotworami kręgosłupa jest kluczowa dla wyboru optymalnej terapii. Najważniejsze czynniki prognostyczne obejmują stan przedoperacyjny (status ambulatoryjny, wiek, ogólna wydolność), lokalizację i wielkość guza, stopień złośliwości, możliwość całkowitego usunięcia chirurgicznego, obecność przerzutów, skalę Karnofsky’ego (≥70), liczbę zajętych kręgów (>2 wiąże się z 64% wzrostem ryzyka zgonu), szybki rozwój deficytów ruchowych (≤10 dni), typ pierwotnego nowotworu (np. NSCLC vs SCLC), status markerów molekularnych (mutacje EGFR zmniejszają ryzyko zgonu o 90%), stosunek CRP/albumina (CAR >0,409 predykcyjny dla 6-miesięcznej śmiertelności) oraz dostępność terapii adjuwantowej po operacji. Mediana przeżycia u pacjentów z uciskiem rdzenia z powodu przerzutów z raka płuca wynosi około 5,5 miesiąca, z 52/74 pacjentów umierających w ciągu 6 miesięcy od diagnozy MSCC.
Prognoza w nowotworach kręgosłupa (Nowotwór kręgosłupa)
Ocena prognozy w przypadku nowotworów kręgosłupa stanowi kluczowy element procesu decyzyjnego dotyczącego wyboru odpowiedniej terapii. Dzięki rozwojowi różnorodnych opcji leczenia nowotworów, dokładne przewidywanie przeżycia pacjentów z przerzutami do kręgosłupa stało się niezwykle istotne dla optymalizacji strategii terapeutycznej.12 Komitet WFNS (World Federation of Neurosurgical Societies) opracował siedem zaleceń dotyczących przewidywania wyników leczenia, przewidywanej długości życia oraz jakości życia pacjentów z przerzutowymi guzami kręgosłupa.34
Czynniki prognostyczne wpływające na rokowanie
Istnieje wiele czynników wpływających na rokowanie pacjentów z nowotworami kręgosłupa. Do najważniejszych z nich należą:567
- Stan przedoperacyjny pacjenta – zdolność do chodzenia (status ambulatoryjny) przed operacją, ogólna wydolność organizmu oraz wiek są niezależnymi czynnikami prognostycznymi wpływającymi na wynik leczenia i całkowite przeżycie34
- Lokalizacja i wielkość guza – małe guzy w łatwo dostępnych miejscach mają lepsze rokowanie5
- Stopień złośliwości nowotworu – guzy o niskim stopniu złośliwości mają lepsze rokowanie niż te o wysokim stopniu5
- Możliwość całkowitego usunięcia chirurgicznego – guzy, które można całkowicie usunąć, zwykle wiążą się z lepszym rokowaniem6
- Obecność przerzutów – pacjenci z powikłaniami w postaci przerzutów z innych miejsc mają gorsze rokowanie7
- Skala sprawności Karnofsky’ego – pacjenci z wyższym wynikiem (≥70) mają lepsze rokowanie6
- Liczba zajętych kręgów – zajęcie więcej niż dwóch kręgów wiąże się z 64% większym ryzykiem zgonu w porównaniu do pacjentów z przerzutami obejmującymi maksymalnie dwa kręgi8
- Rozwój deficytów ruchowych – szybki rozwój deficytów ruchowych (w ciągu 10 dni) wiąże się z gorszym przeżyciem całkowitym9
- Typ pierwotnego nowotworu – różne typy nowotworów mają różne rokowanie (np. pacjenci z NSCLC mają o 82% mniejsze ryzyko zgonu w porównaniu do pacjentów z SCLC)9
- Status markerów molekularnych – np. pacjenci z mutacjami EGFR mają o 90% mniejsze ryzyko zgonu w porównaniu do pacjentów bez takich mutacji8
- Stosunek CRP/albumina (CAR) – wyższy stosunek CAR (> 0,409) jest niezależnym czynnikiem ryzyka dla 6-miesięcznej śmiertelności10
- Dostępność terapii adjuwantowej po operacji – brak możliwości zastosowania terapii adjuwantowej po operacji paliatywnej wiąże się z krótszym okresem przeżycia1110
Systemy oceny prognozy w nowotworach kręgosłupa
W ciągu ostatnich lat opracowano kilka systemów punktacji prognostycznej, które łączą różne czynniki wpływające na rokowanie. Najbardziej znane z nich to:1
- Skala Tokuhashi (zrewidowana) – jeden z najczęściej stosowanych systemów, uwzględniający m.in. stan ogólny pacjenta, liczbę przerzutów pozakręgosłupowych, liczba przerzutów do kręgosłupa, przerzuty do narządów wewnętrznych, pierwotną lokalizację nowotworu i obecność deficytów neurologicznych1213
- Skala Tomita – oparta na trzech czynnikach: rodzaju nowotworu pierwotnego, obecności przerzutów do narządów wewnętrznych i przerzutów kostnych1
- Skala Katagiri (nowa) – uwzględniająca m.in. lokalizację pierwotnego nowotworu, obecność przerzutów do narządów wewnętrznych i stan ogólny pacjenta14
- Skala Baur, Skala Linden i Skala Rades – inne systemy oceny prognostycznej1
- System NOMS (Neurologia, Onkologia, Mechanika, Systemowa choroba) – algorytm oparty na zasadach, który jest obecnie najczęściej używanym narzędziem prognostycznym34
- Nomogram SORG (Spine Oncology Research Group) – wykazujący najwyższą skuteczność predykcyjną w porównaniu do wcześniejszych modeli prognostycznych dla większości typów nowotworów15
Skuteczność systemów prognostycznych
Badania porównujące różne systemy prognostyczne wykazały, że żaden z nich nie osiąga ponad 90% zgodności między przewidywanym a rzeczywistym okresem przeżycia.16 Systemy te są jednak przydatne do ogólnego oszacowania okresu przeżycia (np. dłużej niż 6 miesięcy lub rok).2
W badaniu oceniającym siedem systemów punktacji u pacjentów z rakiem płuca i przerzutami do kręgosłupa, nowa skala Katagiri wykazała najlepszą skuteczność w przewidywaniu przeżycia 1-rocznego (AUC=0,708). Pozostałe systemy miały niższą dokładność predykcyjną (AUC<0,7).14 Co więcej, większość badanych systemów znacząco zaniżała przewidywany czas przeżycia pacjentów z rakiem płuc, co mogło prowadzić do niewłaściwych decyzji terapeutycznych.17
Nomogram SORG wykazał najwyższą skuteczność predykcyjną w porównaniu do poprzednich modeli prognostycznych dla większości typów nowotworów, ale niższą skuteczność w przypadku raka płuca.15 Zdolność prognozowania przeżycia w przypadku nowotworów hematologicznych wykazała słabe wyniki w tradycyjnych systemach oceny prognostycznej.15
Specyficzne czynniki prognostyczne dla poszczególnych typów nowotworów
Rak płuca z przerzutami do kręgosłupa
Przerzuty do kręgosłupa z raka płuca są szczególnie związane z niekorzystnym rokowaniem, często wykazując szybki postęp i ograniczone przeżycie.18 Mediana przeżycia całkowitego u pacjentów z uciskiem rdzenia kręgowego na tle przerzutów (MSCC) z raka płuca wynosi około 5,5 miesiąca, przy czym 52 z 74 pacjentów umiera w ciągu 6 miesięcy od diagnozy MSCC.18
W analizie wieloczynnikowej statystycznie istotnymi zmiennymi były:18
- Typ nowotworu – NSCLC (niedrobnokomórkowy rak płuca) wiązał się z lepszym przeżyciem całkowitym
- Liczba zajętych kręgów – zajęcie 1-2 kręgów wiązało się z lepszym przeżyciem
- Czas rozwoju deficytów ruchowych – rozwój deficytów w ciągu 10 dni wiązał się z gorszym przeżyciem
W podgrupie pacjentów z NSCLC, czynnikami wpływającymi na lepsze przeżycie całkowite były obecność mutacji EGFR, zachowana zdolność chodzenia oraz stan sprawności ECOG 1-2.8
Znaczenie funkcjonalnej oceny poprawy po rehabilitacji
Rehabilitacja poprawia wyniki funkcjonalne u pacjentów z przerzutowym uciskiem rdzenia kręgowego (MSCC). Pacjenci, którzy uzyskali wysoki wynik w skali Tokuhashi oraz osiągnęli znaczną poprawę funkcjonalną mierzoną skalą FIM (Functional Independence Measure) po rehabilitacji, mieli dłuższe przeżycie.12
Analiza przeżycia Kaplana-Meiera wykazała istotną różnicę w przeżyciu między pacjentami z wysokim wynikiem Tokuhashi (9-15) w porównaniu do niskiego wyniku (0-8) (P=0,003). Występowała również istotna różnica w przeżyciu między pacjentami z małą zmianą FIM (≤13) w porównaniu do dużej zmiany FIM (>13) (P=0,012).12
Regresja Coxa z selekcją wprzód wykazała, że duża zmiana FIM i wysoki wynik Tokuhashi były pozytywnymi czynnikami prognostycznymi. Selekcja wsteczna potwierdziła to ustalenie.13
Prognostyczne wskaźniki po operacji paliatywnej
W badaniu oceniającym rokowanie po operacji paliatywnej u pacjentów z przerzutami do kręgosłupa, mediana rzeczywistego okresu przeżycia była dłuższa niż przewidywana na podstawie zrewidowanej skali Tokuhashi i nowej skali Katagiri. Jednak 21,3% pacjentów zmarło z powodu nowotworów w ciągu 6 miesięcy po operacji paliatywnej.19
Analiza statystyczna wykazała, że wyższy stosunek CRP/albumina (CAR) (iloraz szans: 0,39; punkt odcięcia 0,409) oraz brak pooperacyjnej terapii adjuwantowej (iloraz szans: 7,15) były niezależnymi czynnikami ryzyka krótkiego przeżycia.19 Pole pod krzywą ROC (AUC) dla przedoperacyjnego CAR wyniosło 0,832, a wartość odcięcia dla 6-miesięcznej śmiertelności po operacji paliatywnej wyniosła 0,409 (czułość 89,7%; swoistość 82,4%).10
Wpływ wskaźników klinicznych na rokowanie
Badanie analizujące wskaźniki kliniczne u pacjentów z przerzutami do rdzenia kręgowego wykazało, że skala Frankel (oceniająca funkcjonalne uszkodzenie rdzenia kręgowego), MSCC (ucisk rdzenia kręgowego na tle przerzutów), SINS (Spinal Instability Neoplastic Score – ocena niestabilności kręgosłupa) oraz zrewidowana skala Tokuhashi były istotnymi czynnikami wpływającymi na leczenie chirurgiczne pacjentów z przerzutowym nowotworem kręgosłupa (wszystkie P < 0,05).20
Podsumowując, pacjenci w starszym wieku, z powikłaniami w postaci przerzutów z innych miejsc, poddani subtotalnej korpektomii, stabilizacji i dekompresji, z dużą liczbą guzów kręgosłupa, wrogim nastawieniem do guzów i niskim wynikiem w skali sprawności Karnofsky’ego mają gorsze rokowanie.7
Dalsze perspektywy
W świetle tych ustaleń konieczne są dalsze badania na dużą skalę w celu identyfikacji czynników prognostycznych, które są niezależnymi predyktorami przerzutowego ucisku rdzenia kręgowego.8 Przyszłe perspektywy powinny przyjąć więcej onkologicznych punktów widzenia z dostosowaniem procesu leczenia przerzutowego guza kręgosłupa.1
Rozwój technik terapeutycznych i różnorodność opcji leczenia sprawiły, że przewidywanie rokowania stało się ważnym czynnikiem w podejmowaniu decyzji terapeutycznych. Skala Tokuhashi i skala Katagiri są przydatne do przewidywania rokowania u pacjentów z przerzutami do kręgosłupa, jednak mediana oczekiwanej długości życia w badaniach jest dłuższa niż okres przeżycia przewidywany przy użyciu tych systemów punktacji.10
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.