Ból gardła
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ból gardła (pharyngitis) jest najczęściej samoograniczającym się stanem zapalnym, trwającym średnio 7 dni, z nasileniem objawów w ciągu pierwszych 2-3 dni i ustępowaniem w ciągu tygodnia. Przewlekły ból gardła definiuje się jako utrzymujący się ponad 14 dni, co sugeruje etiologię nieinfekcyjną. Poważne powikłania ropne, takie jak ropień okołomigdałkowy czy zapalenie ucha środkowego, występują rzadko (<1,4%). Ocena kliniczna i skale punktowe mają ograniczoną wartość prognostyczną w przewidywaniu powikłań, dlatego zaleca się monitorowanie bezpieczeństwa i opóźnione stosowanie antybiotyków. Stosunek neutrofilów do limfocytów (NLR) ≥3,09 u pacjentów z temperaturą ≤37,5°C może wskazywać na ryzyko infekcji przestrzeni głębokiej szyi (DNI) i wymaga szybkiego leczenia.
Diagnostyka infekcji paciorkowcowej na podstawie samej oceny klinicznej jest trudna, a tendencja do nadmiernego diagnozowania jest szczególnie widoczna przy ostrym zapaleniu migdałków z wysiękiem. Niemieckie wytyczne z 2020 roku nie rekomendują rutynowego stosowania antybiotyków nawet przy silnym podejrzeniu bakteryjnego zapalenia gardła, zalecając decyzję terapeutyczną na podstawie skal klinicznych u pacjentów ≥3 lat bez czynników alarmowych. W przypadku podejrzenia nowotworu gardła, ocena zaawansowania choroby jest kluczowa dla planowania leczenia i prognozy. Pięcioletni względny wskaźnik przeżycia wynosi 61,6% dla raka krtani oraz 68,5% dla raka jamy ustnej i gardła (dane SEER). Pacjenci z bólem gardła trwającym dłużej niż tydzień lub nasilającymi się objawami powinni być skierowani do dalszej diagnostyki.
Prognoza bólu gardła (Ból gardła – Prognosis)
Ból gardła (pharyngitis) jest powszechną przyczyną konsultacji lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, pediatrów i specjalistów laryngologów. Przy braku czynników alarmowych, takich jak immunosupresja, poważne choroby współistniejące lub ciężkie zakażenie ogólnoustrojowe, ostry ból gardła ma w przeważającej mierze charakter samoograniczający się.1
Naturalny przebieg choroby
Większość objawów bólu gardła ustępuje w ciągu trzech do 10 dni.1 Średni czas trwania dolegliwości wynosi 7 dni.1 Ból gardła typowo nasila się przez dwa do trzech dni, a następnie stopniowo ustępuje w ciągu tygodnia. W około jednym na dziesięć przypadków bolesność utrzymuje się dłużej niż tydzień.1 Układ odpornościowy zazwyczaj zwalcza te infekcje w ciągu kilku dni, niezależnie od tego, czy są wywołane przez wirusy czy bakterie.1
Ból gardła określa się jako przewlekły, jeśli utrzymuje się dłużej niż 14 dni, w takim przypadku bardziej prawdopodobne są przyczyny nieinfekcyjne.1 Jeśli ból gardła trwa dłużej niż tydzień, nasila się lub pojawiają się objawy takie jak gorączka czy obrzęk węzłów chłonnych, należy skontaktować się z lekarzem.1
Powikłania bólu gardła i ich predykcja
Poważne powikłania bólu gardła są bardzo rzadkie w krajach takich jak Niemcy, Wielka Brytania i Holandia. Powikłania ropne (zapalenie ucha środkowego, ropień okołomigdałkowy, zapalenie zatok, bakteryjne infekcje skóry) występują w mniej niż 1,4% przypadków ostrego bólu gardła.1
Badania wykazały, że elementy ustrukturyzowanego wywiadu i badania fizykalnego mają ograniczoną wartość w przewidywaniu niekorzystnego przebiegu ostrego bólu gardła. Silny ból ucha i zapalenie migdałków w ostrym bólu gardła mogą przewidywać rozwój powikłań, ale większość przypadków powikłań ostrego bólu gardła występuje przy braku tych zmiennych.1
Wyniki badań wskazują również, że skale punktowe stosowane do oceny ryzyka infekcji bakteryjnej nie są przydatne w przewidywaniu powikłań. Ponieważ liberalna polityka przepisywania antybiotyków w bólu gardła w celu zapobiegania powikłaniom jest mało prawdopodobna, aby była opłacalna, a lekarze nie mogą polegać na ocenie klinicznej w przewidywaniu większości powikłań, powinni oni opierać się na strategiach takich jak monitorowanie bezpieczeństwa lub opóźnione przepisywanie antybiotyków.1
Wskaźniki prognostyczne
Stosunek neutrofilów do limfocytów (NLR) u pacjentów z zapaleniem migdałków, zwłaszcza u tych z prawidłową temperaturą ciała, może być wykorzystany do przewidywania ich rokowania.1 Wartość graniczna dla przewidywania infekcji przestrzeni głębokiej szyi (DNI) u pacjentów z temperaturą ciała ≤37,5°C wynosiła 3,09.1
Jeżeli wykonuje się tomografię komputerową w celu określenia DNI, należy jednocześnie wziąć pod uwagę NLR. Jeśli stosunek ten wynosi ≥3,09, nawet przy normalnej temperaturze ciała, wymagane jest bardziej agresywne, szybkie i terminowe leczenie, aby zapobiec złemu rokowaniu.1
Rozpoznanie i leczenie a rokowanie
Lekarze ogólni mają trudności z dokładnym przewidywaniem infekcji paciorkowcowej wyłącznie na podstawie oceny klinicznej u pacjentów z bólem gardła. Istnieje ogólna tendencja do nadmiernego diagnozowania infekcji paciorkowcowej, co jest najbardziej widoczne w ostrym zapaleniu migdałków z wysiękiem, ale prowadzi to do niewielkiej liczby wyników fałszywie ujemnych.1 Lekarze wiejscy są bardziej dokładni w przewidywaniu, ponieważ są mniej skłonni do wskazywania infekcji paciorkowcowej niż ich koledzy z miast.1
Zgodnie z niemieckimi wytycznymi klinicznymi dotyczącymi bólu gardła, zaktualizowanymi w 2020 roku, ból gardła (nawet o etiologii bakteryjnej) nie stanowi ogólnego wskazania do stosowania antybiotyków.1 Wytyczne te wyraźnie popierają rezygnację z leczenia antybiotykami w kontekście niemieckiego systemu opieki zdrowotnej, nawet w przypadku silnego klinicznego podejrzenia bakteryjnego zapalenia migdałków i gardła.1
Jeśli lekarz rozważa lub pacjent oczekuje leczenia antybiotykami przy braku czynników alarmowych, wytyczne zalecają podejmowanie decyzji o leczeniu na podstawie jednej z trzech skal klinicznych.1 Wytyczne zalecają określenie wyniku klinicznego u pacjentów (w wieku ≥3 lat) z ostrym bólem gardła i bez czynników alarmowych, jeśli rozważana jest terapia antybiotykami.1
Kiedy skontaktować się z lekarzem
Wskazane jest skonsultowanie się z lekarzem, jeśli objawy bólu gardła są ciężkie, nietypowe lub nie ustępują w ciągu jednego tygodnia.1 Jeśli ból gardła trwa dłużej niż tydzień, nasila się lub rozwijają się objawy takie jak gorączka lub obrzęk węzłów chłonnych, należy skontaktować się z lekarzem.1
Większość bólów gardła związanych z infekcją wirusową ustępuje w ciągu trzech do 10 dni. Jeśli ból gardła trwa dłużej niż ten okres, może być objawem stanu, który wymaga leków na receptę lub innych metod leczenia, które może zalecić lekarz.1
Jeśli pacjent ma ból gardła, który trwa dłużej niż tydzień lub nawraca, powinien omówić to z lekarzem.1
Prognoza w przypadku nowotworu gardła
W przypadku podejrzenia nowotworu gardła, określenie stadium zaawansowania choroby pomaga zespołowi medycznemu nie tylko ustalić plan leczenia, ale także przewidzieć potencjalną prognozę.1
Narodowy Instytut Raka w ramach programu SEER opiera wskaźnik przeżywalności dla raka gardła na miejscu, w którym rozpoczął się nowotwór, i na tym, jak daleko się rozprzestrzenił.1
- Ogólny pięcioletni względny wskaźnik przeżycia dla raka krtani wynosi 61,6%, według programu SEER.1
- Ogólny pięcioletni względny wskaźnik przeżycia dla raka jamy ustnej i gardła wynosi 68,5%, według programu SEER.1
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Sore Throathttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8245861/
Sore throat is a common reason for consultation of primary care physicians, pediatricians, and ENT specialists. The updated German clinical practice guideline on sore throat provides evidence-based recommendations for treatment in the framework of the German healthcare system. […] In the absence of red flags such as immunosuppression, severe comorbidity, or severe systemic infection, acute sore throat is predominantly self-limiting. The mean duration is 7 days. Chronic sore throat usually has noninfectious causes. Laboratory tests are not routinely necessary. […] After the exclusion of red flags, antibiotic treatment is unnecessary in many cases of acute sore throat. If administration of antibiotics is still considered in spite of patient education on the usual course of tonsillopharyngitis and the low risk of complications, a risk-adapted approach using clinical scores is recommended.
- #1 Sore Throat (Pharyngitis): Causes & Treatmenthttps://my.clevelandclinic.org/health/diseases/8274-sore-throat-pharyngitis
Most sore throat symptoms go away within three to 10 days. […] If your sore throat lasts longer than a week, gets worse or you develop symptoms like a fever or swollen lymph nodes, you should contact a healthcare provider. […] Most sore throats related to a viral infection go away within three to 10 days. If your sore throat lasts longer than this, it may be a symptom of a condition that requires prescription medications or other treatments your healthcare provider can recommend. […] If you have a sore throat that lasts more than a week or keeps coming back, talk to a healthcare provider.
- #1 Sore Throat: Causes, Symptoms, and Treatmenthttps://patient.info/ears-nose-throat-mouth/sore-throat-2
A sore throat (pharyngitis) usually goes after a few days. Simple treatments that you can buy can ease symptoms until the sore throat fades. Usually, you only need to see a doctor if symptoms are severe, unusual, or if they do not ease within a week. […] The soreness typically gets worse over two to three days and then usually gradually goes within a week. In about one in ten cases the soreness lasts longer than a week. […] Your immune system usually clears these infections within a few days, whether caused by a virus or a bacterium. […] Therefore, for the sake of completeness, the things to look out for include the following. […] The 'take home’ message is … see a doctor if symptoms of a sore throat are severe, unusual, or do not ease within one week.
- #1 Sore Throathttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8245861/
Sore throat is defined as chronic if it persists for more than 14 days, in which case noninfectious causes are more likely. […] The German clinical practice guideline Sore Throat, which was updated in 2020, takes into account a newly developed clinical score, as well as the principle of delayed prescribing, and presents a revised treatment algorithm. […] High-risk complications of sore throat are very rare in countries such as Germany, Great Britain, and the Netherlands. Suppurative complications (otitis media, peritonsillar abscess, sinusitis, bacterial skin infections) occur in less than 1.4% of cases of acute sore throat. […] The guideline recommends that a clinical score be determined in patients (aged 3 years) with acute sore throat and no red flags if antibiotic therapy is being considered.
- #1 Predictors of suppurative complications for acute sore throat in primary care: prospective clinical cohort study | The BMJhttps://www.bmj.com/content/347/bmj.f6867
Objective To document whether elements of a structured history and examination predict adverse outcome of acute sore throat. […] Important suppurative complications after an episode of acute sore throat in primary care are uncommon. History and examination and scores to predict bacterial infection cannot usefully identify those who will develop complications. […] Severe earache and tonsillar inflammation in acute sore throat predict the development of complications, but most cases of complications of acute sore throat occur in the absence of either variable, so history taking and examination in primary care are of limited predictive value. The scores used to assess risk of bacterial infection are also not useful in predicting complications. […] The most important suppurative complications of acute sore throat in primary care are uncommon, and history and examination are not useful in facilitating the prediction of complications or of reconsultations. Since a policy of liberal antibiotic prescription for sore throat to prevent complications is highly unlikely to be cost effective, and clinicians cannot rely on clinical targeting to predict most complications, clinicians will need to rely on strategies such as safety netting or delayed prescription in managing the low risk of suppurative complications.
- #1 Predictive Performance Neutrophil-to-Lymphocyte Ratio of Acute Tonsillitis with Deep Neck Space Infection in Adult Patientshttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10545454/
The NLR of patients with tonsillitis, especially those with normal body temperature, can be used to predict their prognosis. […] The cutoff value for predicting DNI in patients with body temperature 37.5 was 3.09. […] The NLR of patients with tonsillitis, especially those with normal body temperature, can be used to predict their prognosis. Thus, if CT is performed to determine DNI, then the NLR should be considered concurrently. If the ratio is 3.09, even with normal body temperature, more aggressive, prompt, and timely treatment is required to prevent a poor prognosis.
- #1 Acute sore throatâdiagnosis and treatment in general practice | British Journal of General Practicehttps://bjgp.org/content/25/151/126
This study tested how general practitioners diagnose streptococcal infection on clinical grounds alone, in patients who presented with sore throats. […] The doctors were inaccurate in predicting streptococcal infection, but better than might be expected if prediction were a matter of pure guesswork. […] There was a general tendency to overpredict streptococcal infection which was most marked in acute follicular tonsillitis, but this led to few false negatives. […] Rural practitioners were more accurate in prediction because they were less prone to implicate streptococcal infection than their urban colleagues.
- #1 Sore Throathttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8245861/
Sore throat (even of bacterial etiology) does not represent a general indication for antibiotic administration. Therefore, the updated guideline explicitly supports foregoing antibiotic treatment in the German healthcare context, even in the case of strong clinical suspicion of bacterial tonsillopharyngitis. […] If the physician is considering or the patient is expecting antibiotic treatment in the absence of red flags, the guideline recommends that the treatment decision be made on the basis of one of the three clinical scores.
- #1 Throat Cancer Stages and Survival Ratehttps://www.cancercenter.com/cancer-types/throat-cancer/stages
Identifying the stage of cancer not only helps the care team determine a treatment plan, it also helps predict a potential prognosis. […] The National Cancer Institute SEER Program bases the survival rate for throat cancer on where the cancer started and how far the cancer has spread. […] The overall five-year relative survival rate for laryngeal cancer is 61.6 percent, according to the SEER program. […] The overall five-year relative survival rate for oral cavity and pharynx cancer is 68.5 percent, according to the SEER program.