Leki w grupie
„leki węglowodanowe”

Leki węglowodanowe to grupa preparatów farmaceutycznych, których głównym składnikiem aktywnym są różne formy węglowodanów. Stosowane są w różnych dziedzinach medycyny, przede wszystkim jako źródło energii w żywieniu parenteralnym, jako środki osłaniające, przeciwkaszlowe oraz w leczeniu hipoglikemii.

Do najważniejszych leków węglowodanowych należą preparaty zawierające glukozę (dekstrozę), które stosuje się w postaci roztworów do infuzji o różnych stężeniach (5%, 10%, 20%, 40%). Na rynku polskim dostępne są preparaty takie jak Glucosum (Polfa), Glucose (Baxter), Glukoza (Fresenius Kabi). Inne istotne substancje z tej grupy to fruktoza (preparaty Fructosum), mannitol (Mannitol, Mannitolum), sorbitol (Sorbitol) oraz dekstrany (Dextran).

Największą zaletą stosowania leków węglowodanowych jest ich uniwersalność i szeroki zakres zastosowań. Roztwory glukozy służą jako podstawowe źródło energii w żywieniu pozajelitowym, nośniki dla innych leków podawanych dożylnie oraz środki korygujące zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. Mannitol i sorbitol wykorzystywane są jako diuretyki osmotyczne w stanach obrzęku mózgu czy ostrej niewydolności nerek. Dekstrany pełnią funkcję substytutów osocza w stanach wstrząsu hipowolemicznego.

Leki węglowodanowe można podzielić na kilka podgrup: proste cukry (glukoza, fruktoza), alkohole cukrowe (mannitol, sorbitol, ksylitol), polisacharydy (dekstrany, skrobia hydroksyetylowana) oraz mieszanki węglowodanowe stosowane w żywieniu klinicznym. Każda z tych podgrup ma specyficzne zastosowania kliniczne i właściwości farmakokinetyczne.

Należy jednak pamiętać o niebezpieczeństwach związanych ze stosowaniem leków węglowodanowych. Hipertoniczne roztwory glukozy mogą powodować hiperglikemię, a w przypadku pacjentów z cukrzycą wymagają szczególnej ostrożności i monitorowania poziomu cukru we krwi. Dekstrany wiążą się z ryzykiem reakcji anafilaktycznych. Mannitol może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych i odwodnienia. Nieodpowiednie dawkowanie preparatów węglowodanowych w żywieniu parenteralnym może skutkować zaburzeniami metabolicznymi, w tym zespołem przekarmienia (refeeding syndrome).