Leki w grupie
„leki przeciwwirusowe”
Leki przeciwwirusowe to szeroka grupa preparatów farmaceutycznych stosowanych w terapii chorób wywoływanych przez wirusy. W przeciwieństwie do antybiotyków, które działają na bakterie, leki przeciwwirusowe ingerują w procesy replikacji wirusów, hamując ich namnażanie się w organizmie. Dzięki temu dają układowi odpornościowemu czas na zwalczenie infekcji.
Mechanizmy działania leków przeciwwirusowych obejmują: hamowanie wnikania wirusów do komórek, blokowanie enzymów wirusowych (polimerazy, proteazy), zapobieganie uwalnianiu materiału genetycznego wirusa oraz hamowanie składania cząstek wirusowych. Niektóre leki przeciwwirusowe działają jako analogi nukleozydów, wbudowując się w materiał genetyczny wirusa i zakłócając jego replikację.
Główne podgrupy leków przeciwwirusowych to: inhibitory neuraminidazy (oseltamiwir – Tamiflu, zanamiwir – Relenza), inhibitory polimerazy (remdesiwir – Veklury), inhibitory proteazy (lopinawir/rytonawir – Kaletra, atazanawir – Reyataz), analogi nukleozydów/nukleotydów (acyklowir – Zovirax, Heviran; lamiwudyna – Epivir, Zeffix; tenofowir – Viread), inhibitory fuzji/wnikania (enfuwirtyd – Fuzeon, marawirok – Celsentri) oraz immunomodulatory (interferony – Pegasys, Avonex).
W grupie leków przeciwwirusowych wyróżniamy preparaty przeznaczone do leczenia konkretnych infekcji: leki przeciw HIV (m.in. inhibitory proteazy, inhibitory odwrotnej transkryptazy, inhibitory integrazy), leki przeciw wirusom grypy (inhibitory neuraminidazy), leki przeciw wirusom opryszczki i półpaśca (acyklowir, walacyklowir), leki przeciw wirusom zapalenia wątroby (entekawir, tenofowir, sofosbuwir) oraz leki o szerszym spektrum działania, jak remdesiwir stosowany w leczeniu COVID-19.
Największą zaletą stosowania leków przeciwwirusowych jest możliwość skutecznego leczenia infekcji wirusowych, które wcześniej były trudne lub niemożliwe do kontrolowania. Leki te znacząco poprawiły rokowanie w przypadku zakażeń HIV, przekształcając śmiertelną chorobę w schorzenie przewlekłe. Nowoczesne leki przeciw WZW B i C pozwalają na całkowite wyeliminowanie wirusa z organizmu, co wcześniej było nieosiągalne.
Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków przeciwwirusowych obejmują działania niepożądane (hepatotoksyczność, nefrotoksyczność, zaburzenia neurologiczne), rozwój oporności wirusów na leki (szczególnie w przypadku monoterapii), interakcje z innymi lekami oraz wysoki koszt terapii. Niektóre leki przeciwwirusowe mają wąskie okno terapeutyczne, co wymaga starannego monitorowania pacjenta podczas leczenia.
Nowoczesnym trendem w terapii przeciwwirusowej jest opracowywanie preparatów o działaniu panswirusowym (przeciwko wielu rodzajom wirusów jednocześnie) oraz stosowanie terapii kombinowanych, co zmniejsza ryzyko rozwoju lekooporności i zwiększa skuteczność leczenia. Szczególnie dynamicznie rozwijają się leki biologiczne, w tym przeciwciała monoklonalne i preparaty interferujące z RNA wirusów.
Lista leków w tej grupie
-
Entecavir Fomed – Tabletki powlekane – 1 mg
Lek zawiera 1 mg entekawiru w postaci entekawiru jednowodnego oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosowany jest w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B u dorosłych oraz u dzieci i młodzieży od 2 do 18 lat. Wskazany jest zarówno u pacjentów z wyrównaną, jak i niewyrównaną czynnością wątroby, którzy wykazują czynną replikację wirusa oraz podwyższoną aktywność enzymów wątrobowych. Lek jest przeznaczony dla osób, u których choroba przebiega z aktywnym stanem zapalnym lub zwłóknieniem wątroby.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Neosine – Syrop – 250 mg/5 ml
Produkt leczniczy zawiera inozynę pranobeksu, będącą kompleksem inozyny i 4-acetamidobenzoesanu 2-hydroksypropylodimetyloamoniowego. Preparat dostępny jest w formie syropu o bananowym aromacie i lekko gorzkim smaku. Stosuje się go wspomagająco u osób z obniżoną odpornością, szczególnie przy nawracających infekcjach górnych dróg oddechowych. Ponadto jest wskazany w leczeniu opryszczki warg i skóry twarzy wywołanej przez wirusa Herpes simplex.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Acyclovir Biofarm – Tabletki – 200 mg
Produkt leczniczy zawiera acyklowir oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosowany jest w leczeniu nawrotowej opryszczki warg, twarzy oraz zewnętrznych narządów płciowych wywołanej przez wirus Herpes simplex. Ponadto zapobiega nawrotom opryszczki u dorosłych z prawidłową odpornością. Może być stosowany wyłącznie u pacjentów z rozpoznanym wcześniej zakażeniem wirusem opryszczki pospolitej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Hascovir – Zawiesina doustna – 200 mg/5 ml
Produkt leczniczy zawiera 200 mg acyklowiru w 5 ml zawiesiny doustnej, wraz z substancjami pomocniczymi takimi jak sorbitol, glicerol, parabeny oraz aromat bananowy. Preparat stosuje się w leczeniu zakażeń skóry i błon śluzowych wywołanych przez wirus opryszczki pospolitej oraz w celu zapobiegania nawrotom tej infekcji. Jest również wskazany do terapii zakażeń wirusem ospy wietrznej i półpaśca oraz do profilaktyki u pacjentów ze zmniejszoną odpornością. Dzięki postaci zawiesiny doustnej preparat jest łatwy do podania, szczególnie u dzieci i osób mających trudności z połykaniem tabletek.
-
Heviran – Tabletki powlekane – 200 mg
Preparat zawiera acyklowir, który jest substancją czynną o działaniu przeciwwirusowym. Stosuje się go w leczeniu zakażeń skóry i błon śluzowych wywołanych przez wirus opryszczki pospolitej oraz w zapobieganiu nawrotom tych zakażeń. Ponadto lek jest wskazany do stosowania u pacjentów z obniżoną odpornością w celu zapobiegania zakażeniom opryszczki. Może być również używany w terapii zakażeń wirusem ospy wietrznej i półpaśca.