Leki w grupie
„leki przeciwobrzękowe nosa”

Leki przeciwobrzękowe nosa, znane jako dekongestanty, to grupa preparatów stosowanych w celu zmniejszenia obrzęku błony śluzowej nosa i zatok, co skutkuje poprawą drożności górnych dróg oddechowych. Działają poprzez obkurczanie naczyń krwionośnych, zmniejszając w ten sposób przekrwienie i obrzęk, co prowadzi do udrożnienia nosa i zatok.

Leki przeciwobrzękowe nosa można podzielić na dwie główne grupy: preparaty do stosowania miejscowego (krople, aerozole) oraz preparaty doustne. Miejscowe działają szybko i silnie, ale mogą powodować efekt z odbicia przy dłuższym stosowaniu. Doustne działają wolniej, ale mają bardziej systemowy efekt i mniejsze ryzyko uzależnienia.

Do najczęściej stosowanych substancji czynnych w preparatach miejscowych należą: ksylometazolina (Otrivin, Xylorin, Xylometazolin), oksymetazolina (Nasivin, Afrin, Vicks Sinex), nafazolina (Nafazair), tetryzolina (Tyzine) oraz fenylefryna (Neo-Synephrine). W preparatach doustnych najczęściej występuje pseudoefedryna (Sudafed, Cirrus) oraz fenylefryna (często w preparatach złożonych przeciw przeziębieniu).

Największą zaletą leków przeciwobrzękowych nosa jest ich szybkie działanie i wysoka skuteczność w udrażnianiu nosa, co przynosi natychmiastową ulgę pacjentom z niedrożnością nosa wywołaną przeziębieniem, alergią, zapaleniem zatok czy innymi schorzeniami górnych dróg oddechowych. Preparaty miejscowe rozpoczynają działanie już po kilku minutach od aplikacji.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują przede wszystkim tzw. polekowy nieżyt nosa (rhinitis medicamentosa) przy długotrwałym stosowaniu preparatów miejscowych (powyżej 5-7 dni), co prowadzi do paradoksalnego nasilenia obrzęku i uzależnienia od leku. Preparaty doustne mogą powodować efekty ogólnoustrojowe takie jak wzrost ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu serca, bezsenność czy niepokój, dlatego są przeciwwskazane u pacjentów z niektórymi chorobami układu sercowo-naczyniowego, nadciśnieniem, jaskrą czy przerostem prostaty.

Nowszą podgrupą leków przeciwobrzękowych są preparaty złożone zawierające dodatkowo glikokortykosteroidy (np. furoinian mometazonu z oksymetazoliną – Vicks Sinex Alergic), które łączą natychmiastowe działanie obkurczające z przeciwzapalnym, co może być korzystne w leczeniu alergicznego nieżytu nosa. Istnieją również preparaty zawierające leki przeciwobrzękowe w połączeniu z substancjami nawilżającymi (np. z roztworem wody morskiej), które zmniejszają ryzyko wysuszenia błony śluzowej.