lisdeksamfetamina dimezylan
Lisdeksamfetamina dimezylan to prolek, który po wchłonięciu ulega enzymatycznej hydrolizie do deksamfetaminy, substancji czynnej o działaniu psychostymulującym. Jest stosowana głównie w leczeniu zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) u dzieci powyżej 6. roku życia, młodzieży oraz osób dorosłych.
Mechanizm działania lisdeksamfetaminy polega na zwiększeniu stężenia neuroprzekaźników (dopaminy i noradrenaliny) w szczelinie synaptycznej poprzez blokowanie ich wychwytu zwrotnego oraz zwiększenie ich uwalniania z zakończeń presynaptycznych. Dzięki swojej strukturze proleku, lisdeksamfetamina charakteryzuje się wydłużonym czasem działania (do 14 godzin), co pozwala na podawanie jej raz na dobę.
W porównaniu do innych stymulantów stosowanych w ADHD, lisdeksamfetamina wykazuje mniejszy potencjał uzależniający oraz niższe ryzyko nadużywania, co wynika z konieczności enzymatycznej aktywacji leku w organizmie. Do najczęstszych działań niepożądanych należą: zmniejszenie apetytu, bezsenność, bóle głowy, suchość w ustach oraz wzrost ciśnienia tętniczego i przyspieszenie akcji serca.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Deksamfetamina – Przeciwwskazania stosowania
Deksamfetamina, aktywny metabolit lisdeksamfetaminy dimezylanu (preparat Elvanse), wykazuje silne działanie sympatykomimetyczne, co determinuje liczne przeciwwskazania do jej stosowania. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na aminy sympatykomimetyczne lub substancje pomocnicze, jednoczesne lub niedawne (do 14 dni) stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO) ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego, nadczynność tarczycy, jawną chorobę układu sercowo-naczyniowego (np. niewydolność serca, chorobę niedokrwienną, zaburzenia rytmu, przebyty zawał), zaawansowaną miażdżycę naczyń, umiarkowane lub ciężkie nadciśnienie tętnicze oraz jaskrę (zwłaszcza z zamkniętym kątem przesączania). Deksamfetamina może nasilać objawy tych schorzeń, prowadząc do poważnych powikłań, takich jak przełom nadciśnieniowy, przełom tarczycowy, incydenty sercowo-naczyniowe czy progresja jaskry.
Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu, w tym ocena chorób sercowo-naczyniowych, pomiar ciśnienia tętniczego i tętna, analiza aktualnej farmakoterapii (ze szczególnym uwzględnieniem IMAO), ocena stanu psychicznego oraz wykluczenie nadczynności tarczycy i jaskry. Wskazana jest konsultacja kardiologiczna u pacjentów z czynnikami ryzyka. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z łagodnym nadciśnieniem, padaczką, łagodnymi zaburzeniami rytmu serca, chorobami psychicznymi oraz historią uzależnień, ze względu na potencjał deksamfetaminy do obniżania progu drgawkowego, nasilania pobudzenia psychoruchowego i ryzyka uzależnienia. Przestrzeganie tych zaleceń jest kluczowe dla minimalizacji ryzyka poważnych działań niepożądanych i zapewnienia bezpieczeństwa terapii.
amina sympatykomimetyczna, choroba niedokrwienna serca, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciśnienie wewnątrzgałkowe, deksamfetamina, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra, jaskra z zamkniętym kątem, krwotok śródmózgowy, lisdeksamfetamina dimezylan, miażdżyca naczyń, midriaza, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niewydolność serca, padaczka, pobudzenie psychoruchowe, przełom nadciśnieniowy, przełom tarczycowy, stan drgawkowy, udar mózgu, właściwości sympatykomimetyczne, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego