zapobieganie zapaleniu wątroby typu B u osób, u których po szczepionce nie zaobserwowano odpowiedzi immunologicznej
Wskazanie

Zapobieganie zapaleniu wątroby typu B u osób, u których po szczepionce nie zaobserwowano odpowiedzi immunologicznej (tzw. non-responders) stanowi istotne wyzwanie kliniczne. Około 5-10% zdrowych osób dorosłych nie wytwarza ochronnych przeciwciał anty-HBs po standardowym schemacie szczepienia. Brak odpowiedzi immunologicznej jest częstszy u osób starszych, otyłych, palaczy tytoniu, osób z immunosupresją oraz z przewlekłymi chorobami, takimi jak niewydolność nerek czy cukrzyca.

W przypadku braku odpowiedzi na pierwotny cykl szczepień (poziom przeciwciał anty-HBs <10 mIU/ml), zaleca się podanie dodatkowych dawek szczepionki. W Polsce stosuje się preparaty takie jak Engerix B, HBVAXPRO czy Euvax B. Ponowny pełny cykl szczepienia z podwójną dawką szczepionki może wywołać odpowiedź immunologiczną u 50-70% pierwotnych non-responderów. Szczepionkę można podać według schematu przyspieszonego (0-1-2-12 miesięcy) lub standardowego (0-1-6 miesięcy).

U osób, które mimo powtórnego cyklu szczepień nadal nie wytwarzają przeciwciał ochronnych, konieczne jest wdrożenie innych strategii profilaktycznych. W przypadku ekspozycji na wirusa WZW B u takich osób stosuje się immunoglobulinę przeciw WZW B (HBIG), dostępną w Polsce jako Uman Big lub Gamma anty-HBs. Podanie HBIG zapewnia bierną ochronę przez okres 3-6 miesięcy.

Największą trudnością w postępowaniu z non-responderami jest konieczność regularnego monitorowania poziomu przeciwciał oraz wdrażania dodatkowych działań profilaktycznych w przypadku ekspozycji zawodowej lub przypadkowej na wirusa HBV. Osoby te powinny być szczególnie chronione przed narażeniem, a w przypadku ekspozycji wymagają natychmiastowego podania HBIG, niezależnie od wcześniejszych szczepień. Dodatkowym wyzwaniem jest ograniczona dostępność i wysoki koszt immunoglobuliny, co może stanowić barierę w jej zastosowaniu w niektórych ośrodkach.

Dla pacjentów przewlekle leczonych immunosupresyjnie, z chorobami autoimmunologicznymi czy po przeszczepach, którzy nie odpowiedzieli na szczepienie, należy rozważyć również długoterminową farmakologiczną profilaktykę z wykorzystaniem leków przeciwwirusowych, takich jak entekawir (Baraclude) lub tenofowir (Viread), szczególnie w przypadku wysokiego ryzyka ekspozycji lub po udokumentowanym narażeniu na wirusa HBV.