zapalenie odbytnicy i esicy
Wskazanie

Zapalenie odbytnicy i esicy (proctosigmoiditis) to stan zapalny dotyczący końcowych odcinków przewodu pokarmowego – odbytnicy oraz esicy. Najczęściej występuje jako manifestacja nieswoistych chorób zapalnych jelit, szczególnie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG), rzadziej choroby Leśniowskiego-Crohna. Choroba może również mieć etiologię infekcyjną lub być wywołana radioterapią miednicy.

Objawy kliniczne obejmują bolesne parcie na stolec (tenesmus), obecność świeżej krwi i śluzu w kale, biegunki, ból w podbrzuszu oraz dyskomfort w okolicy odbytu. Rozpoznanie stawia się na podstawie obrazu klinicznego, badań endoskopowych (rektosigmoidoskopia, kolonoskopia) oraz badań histopatologicznych wycinków pobranych podczas endoskopii.

W farmakoterapii zapalenia odbytnicy i esicy stosuje się przede wszystkim preparaty 5-ASA (kwasu 5-aminosalicylowego) zarówno doustne jak i doodbytnicze. Z preparatów dostępnych w Polsce można wymienić: Pentasa, Asamax, Salofalk, Mesalazyna, Crohnax. W cięższych przypadkach lub przy braku odpowiedzi na 5-ASA stosuje się glikokortykosteroidy (Rectodelt, Budenofalk, Entocort, Proctosone) oraz leki immunosupresyjne (azatiopryna – Imuran, Azathioprine VIS; metotreksat). W przypadkach opornych na leczenie konwencjonalne stosuje się leki biologiczne jak infliksymab (Remsima, Inflectra) czy adalimumab (Humira, Hyrimoz).

Największym wyzwaniem w leczeniu zapalenia odbytnicy i esicy jest zapobieganie nawrotom choroby. Około 70% pacjentów doświadcza nawrotu w ciągu 12 miesięcy od ustąpienia objawów. Kolejną trudnością jest oporność na leki pierwszego rzutu – około 30% pacjentów nie odpowiada na terapię 5-ASA i wymaga eskalacji leczenia. Długotrwałe utrzymywanie się stanu zapalnego może prowadzić do powikłań, takich jak zwężenia jelita, przetoki czy zwiększone ryzyko raka jelita grubego. Dodatkowo, leczenie immunosupresyjne i biologiczne wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym zakażeń oportunistycznych.