długotrwały ból różnego pochodzenia
Wskazanie
Długotrwały ból różnego pochodzenia (ból przewlekły) to stan, który utrzymuje się przez okres dłuższy niż 3-6 miesięcy lub wykracza poza spodziewany czas gojenia tkanek. Może być następstwem urazu, zabiegu operacyjnego, choroby podstawowej (np. nowotworu, cukrzycy, choroby zwyrodnieniowej stawów) lub występować bez uchwytnej przyczyny. Wyróżnia się ból nocyceptywny (somatyczny i trzewny), neuropatyczny oraz mieszany.
W leczeniu bólu przewlekłego stosuje się podejście multimodalne, często zgodnie z drabiną analgetyczną WHO. W pierwszym stopniu stosuje się nieopioidowe leki przeciwbólowe jak paracetamol (Panadol, Apap) oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne: ibuprofen (Nurofen, Ibuprom), diklofenak (Diclac, Voltaren), naproksen (Aleve, Anapran). W drugim stopniu dołącza się słabe opioidy: tramadol (Tramal, Poltram), kodeina (Solpadeine, Antidol), dihydrokodeina (DHC Continus). W trzecim stopniu stosuje się silne opioidy: morfinę (Sevredol, Doltard), oksykodon (OxyContin, Oxydolor), fentanyl (Durogesic, Matrifen), buprenorfinę (Transtec, Bunondol) oraz tapentadol (Palexia).
W bólu neuropatycznym istotną rolę odgrywają leki przeciwdepresyjne jak amitryptylina (Amitriptylinum), duloksetyna (Cymbalta, Dulsevia) oraz przeciwpadaczkowe: pregabalina (Lyrica, Pregabalin), gabapentyna (Neurontin, Gabapentin). W niektórych przypadkach stosuje się również leki miejscowo znieczulające jak lidokaina (Versatis) czy kapsaicyna (Qutenza).
Największymi trudnościami w leczeniu bólu przewlekłego są: niedostateczna ocena natężenia i charakteru bólu, niedostateczne dawkowanie leków, obawa przed stosowaniem opioidów (zarówno ze strony pacjentów jak i lekarzy), działania niepożądane leków przeciwbólowych (szczególnie opioidów i NLPZ), rozwój tolerancji na leki, a także aspekty psychologiczne bólu przewlekłego. Dodatkowym problemem jest współwystępowanie chorób towarzyszących, które mogą ograniczać możliwości farmakoterapii, oraz stygmatyzacja pacjentów z bólem przewlekłym jako „uzależnionych” lub „symulujących”.